Theo Tân Hoa Xã, vụ tấn công bắt đầu vào khoảng giữa trưa thứ hai 18.7 ở Hotan, một thành phố nhỏ, hẻo lánh thuộc biên giới sa mạc Taklamakan, Tân Cương, gần biên giới với Pakistan, với số dân khoảng 115.000 người. Đến 13g30 (giờ địa phương), cảnh sát vũ trang mới giải thoát được thêm sáu con tin khác và kiểm soát được tình hình bạo động.

Hãng thông tấn này cũng đưa tin Văn phòng chống khủng bố quốc gia của Trung Quốc là cơ quan phụ trách hoạt động ở thành phố Hotan. Ngoài bốn người chết và một nhân viên an ninh bị thương, Tân Hoa Xã không cho biết có bao nhiêu kẻ tấn công bị thiệt mạng.

Tân Cương là khu vực sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số, trong đó đông nhất là tộc người Duy Ngô Nhĩ theo đạo Hồi. Nơi đây thường xuyên xảy ra xung đột sắc tộc với người Hán di cư, vì lý do bất mãn với chính phủ Trung Quốc tước đoạt tài nguyên, khu vực giàu dầu mỏ và hạn chế tự do tôn giáo…

Chính quyền Trung Quốc phủ nhận trách nhiệm trong các cáo buộc trên và đã có thời gian dài đàn áp các cuộc đấu tranh riêng lẻ và bạo lực đòi ly khai của nhóm người Duy Ngô Nhĩ. Bắc Kinh xếp họ vào nhóm các phần tử khủng bố liên kết với Al Qaeda, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ quốc tế cho chiến dịch chống lại họ mà Trung Quốc đang phát động.

Đại hội Duy Ngô Nhĩ Thế giới, một tổ chức có trụ sở tại Đức, trích lời người dân địa phương ở Hotan rằng hôm qua 18.7 có khoảng 100 người tụ tập phản đối các vấn đề tranh chấp đất đai, phản đối việc cảnh sát đã lục soát nhà và bắt giam một số thanh niên trong suốt hai tuần qua.

Wall Street Journal cho biết họ không thể tiếp cận được với các nhân chứng của vụ bạo loạn, thậm chí cảnh sát Trung Quốc cũng từ chối bình luận khi được hỏi.

Cuộc tấn công vào hôm qua đã đặt báo động đỏ cho tình trạng căng thẳng sắc tộc lâu dài ở Trung Quốc. Cùng với Nội Mông và Tây Tạng, Tân Cương đang trở thành “điểm nóng” thứ ba về vấn đề bạo loạn.

Sau năm 2001, thời điểm lực lượng quân đội do Mỹ đứng đầu tiến hành xâm lược Afghanistan, tình trạng bạo lực ở Tân Cương có vẻ dịu bớt. Nhưng sau đó, trong bối cảnh Trung Quốc đang chuẩn bị cho Thế vận hội Bắc Kinh 2008, đã xuất hiện hàng loạt các cuộc tấn công của người Duy Ngô Nhĩ nhắm vào chính phủ nước này và các mục tiêu khác.

Năm 2009, đã có gần 200 người chết ở tại trung tâm Urumqi, thủ phủ của Tân Cương trong cuộc bạo loạn sắc tộc giữa người Duy Ngô Nhĩ và người Hán. Đến tháng 8.2010 lại có thêm 7 người thiệt mạng và 14 người bị thương trong một vụ đánh bom ở Tân Cương.

Sự kiện trên khiến Chính phủ Trung Quốc phải đối mặt với những lời chỉ trích công khai, rằng nước này không có khả năng duy trì sự hòa hợp dân tộc và an ninh trong khu vực.

Sau khi báo cáo của Tân Hoa xã về vụ bạo loạn ở thành phố Hotan đăng lên vào ngày thứ hai 18.7, những người kiểm duyệt internet Trung Quốc ngay lập tức chặn từ khóa "Hotan" trên công cụ tìm kiếm phổ biến và mạng xã hội Weibo (theo hình mẫu của Twitter) ở nước này.

Tình trạng bất ổn xảy ra ở Hotan diễn ra chỉ hai ngày sau cuộc họp riêng của Tổng thống Mỹ Barack Obama và người lãnh đạo tinh thần của Tây Tạng (hiện lưu vong), Đức Đạt Lai Lạt Ma, tại Nhà Trắng vào hôm thứ bảy 16.8 vừa qua. Cuộc họp thể hiện Mỹ ủng hộ nền văn hóa truyền thống, ngôn ngữ, tôn giáo của Tây Tạng và nhấn mạnh việc bảo vệ quyền con người ở khu vực này.

Trung Quốc hôm chủ nhật 17.7 đã có phản đối chính thức Chính phủ Mỹ vì cuộc gặp gỡ trên. Trung Quốc nói rằng cuộc họp đã "can thiệp quá mức vào công việc nội bộ của nước này và làm thiệt hại nghiêm trọng đến quan hệ song phương Mỹ - Trung”.

Tuyết Hạnh (WSJ