Anh, Mỹ và Pháp phóng hàng chục hỏa tiễn vào Libya trong chiến dịch tăng cường hiệu lực vùng cấm bay đã được LHQ thông qua.

Quan chức Lầu Năm góc nói Anh và Mỹ đã bắn hơn 110 tên lửa, trong khi chiến đấu cơ của Pháp nã súng xuống quân của Gaddafi đang tấn công thành phố Benghazi, hiện do quân nổi dậy chiếm giữ.

Đại tá Gaddafi thề đánh trả và tuyên bố sẽ vũ trang toàn dân để bảo vệ Libya.

Hỏa tiễn của liên quân đã bắn phá các điểm phòng không ở thủ đô Tripoli, và Misrata.

Một chiến đấu cơ của Pháp đã nổ súng vào các mục tiêu chính phủ Libya vào lúc 1645 GMT, tiêu diệt một số xe cộ của quân đội nước này.

Thủ tướng Anh David Cameron xác nhận rằng chiến đấu cơ của Anh cũng được điều tới tham gia chiến dịch.

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama, phát biểu trong chuyến thăm tới Brazil, nói rằng Mỹ đang thực hiện "hoạt động quân sự có giới hạn" trong khuôn khổ "liên minh rộng lớn hơn".

"Chúng ta không thể đứng nhìn khi một kẻ độc tài đe dọa nhân dân là ông ta sẽ không nương tay với họ."

Ông Obama khẳng định bộ binh Hoa Kỳ không tham gia chiến dịch này.

Sau cuộc nã pháo và không tạc, Đại tá Gaddafi đã có bài diễn văn ngắn kêu gọi người dân chống trả.

Ông nói: "Các mục tiêu dân sự và quân sự trên biển và trên không sẽ gây đe dọa đáng kể tại khu vực Địa Trung Hải".

"Nay các kho vũ khí được mở cửa và quần chúng nhân dân được trang bị đủ loại vũ khí nhằm bảo vệ độc lập, khối đoàn kết và danh dự của Libya."

Hành động cần thiết

Bộ quốc phòng Anh cho hay một tàu ngầm của Anh quốc cũng đã bắn một số đạn pháo vào mục tiêu phòng không của Libya.

Ông Cameron nói hoạt động quân sự chống lại Libya là hành động "cần thiết, hợp pháp và đúng đắn".

Truyền hình nhà nước Libya đưa tin rằng các lực lượng "kẻ thù Thánh chiến" đã bỏ bom các khu vực dân sự quanh Tripoli, cũng như các tàu chở dầu trên đường tới thành phố Misrata ở phía tây.

Các nguồn tin ở Tripoli nói với BBC rằng các cuộc tấn công cũng đã nhằm vào các khu vực ở miền đông như Sawani, Đường Sân bay và Ghasheer. Tại các khu vực này người ta cho là có căn cứ quân sự.

Sau nửa đêm hôm Chủ nhật, các quầng đạn pháo phòng không bừng sáng bầu trời Tripoli và người dân nghe thấy nhiều tiếng nổ.

Tổng thống Obama nói thế giới không thể "khoanh tay đứng nhìn"

Hãng thông tấn Reuters cho hay cuộc không tạc Misrata là nhằm vào một căn cứ quân sự.

Quan chức Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ nói các tên lửa được phóng từ một tàu ngầm của Anh và một số chiến hạm của Mỹ.

Các hỏa tiễn này đã bắn vào hơn 20 địa điểm phòng không dọc Địa Trung Hải.

Hành động quân sự trên diễn ra vài giờ sau khi lãnh đạo các nước phương Tây và Ảrập có cuộc gặp tại Paris nhằm thống nhất biện pháp tăng cường hiệu lực của Nghị quyết Liên Hiệp Quốc về "các biện pháp cần thiết" để bảo vệ dân thường trước các lực lượng trung thành với Gaddafi.

Trận chiến Benghazi

Trước đó trong ngày thứ Bảy, quân của Đại tá Gaddafi đã tấn công Benghazi cho dù một hôm trước đó đã có lệnh ngừng bắn.

Tin từ thành phố này cho hay xe tăng và pháo binh của chính quyền đã tham gia tấn công.

Quân nổi dậy trong thành phố nói hàng nghìn dân thường đang tìm cách chạy trốn, và Cao ủy Tỵ nạn LHQ cho hay đang chuẩn bị để đón tới 200.000 người tỵ nạn Libya.

Các nhà báo sau đó cho biết đợt tấn công kết thúc vào cuối buổi chiều và quân nổi dậy vẫn tiếp tục kiểm soát Benghazi.

Chính phủ Libya chỉ trích phe nổi dậy đã vi phạm lệnh ngừng bắn, khiến quân đội phải đánh trả tự vệ.

Tin cho hay chiến đấu cơ của Pháp đã bắn vào các xe tăng và xe thiết giáp của chính phủ quanh Benghazi.

Nguồn tin quân sự tại Paris trước đó cũng nói máy bay của Pháp đã bay khảo sát trên toàn bộ lãnh thổ Libya.

Thêm vào đó, Canada đang gửi chiến đấu cơ tới khu vực, trong khi Ý cho phép liên quân sử dúng căn cứ quân sự của mình.

Một cuộc phong tỏa đường biển đối với Libya cũng đang được thiết lập.

Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy nói cộng đồng quốc tế can thiệp nhằm chặn đứng sự "điên rồ giết người" của Đại tá Gaddafi.

Sau khi chiến dịch không tạc bắt đầu, truyền hình Libya tuyên bố một chiến đấu cơ của Pháp đã bị bắn hạ gần Tripoli. Tuy nhiên quân đội Pháp bác bỏ tin này

Mục tiêu nhằm áp đặt lệnh cấm bay mà Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc đã thông qua từ hôm thứ Năm, đồng thời ngăn cản bước đường tiến quân của binh sĩ trung thành với lãnh tụ độc tài Gadaffi đang tìm cách chiếm lại những thành phố đã lọt vào tay của lực lượng nhân dân cách mạng.

Lực lượng quân sự Hoa Kỳ và Anh cho biết đã bắn ít nhất 110 hỏa tiễn Tomahawks vào những địa điểm phòng không của Libya, trong khi chiến đấu cơ của Pháp liên tục oanh kích nhắm thẳng vào các đơn vị bộ binh và thiết giáp của Gadaffi ở dưới đất liền.

Các viên chức quốc phòng của cả 3 nước đều nói mục tiêu đầu tiên được nhắm đến trong chiến dịch áp đặt lệnh cấm bay với Libya là những địa điểm nằm dọc theo bờ biển của nước này, đặc biệt là khu vực nằm chung quanh thủ đô Tripoli và Misrata, vì đó là nơi Gadaffi đặt những hệ thống phòng không.

Pháp là quốc gia bắn trái đạn đầu tiên để khai mào chiến dịch quân sự này. Các viên chức quốc phòng Pháp cho hay đã triệt hạ được một số xe tăng của Libya ngay trong 4 phi vụ đầu tiên.

Từ tuần trước, các nguồn tin quân sự cao cấp của Pháp đã tiết lộ với báo chí rằng nếu cuộc oanh kích diễn ra, căn cứ không quân Bab Al-Aziziya ở phía Đông thủ đô và một căn cứ khác ở tỉnh Sebha thuộc miền Nam sẽ là 2 địa điểm đầu tiên phải nhắm tới.

Chính phủ Pháp cũng nói các vụ oanh kích sẽ được thực hiện liên tục trong suốt đêm nay.

Tại Washington, Phó Đô Đốc Bill Gortney của Bộ Tổng Tham Mưu Quân Đội Hoa Kỳ nói rằng những vụ oanh kích và pháo kích này chỉ là bước đầu trong một kế hoạch hành quân nhiều giai đoạn mà quân đội các nước sẽ cho thực hiện.

Ông từ chối không cho biết các bước kế tiếp của chiến dịch sẽ gồm những gì.

Trước đó, Ngoại Trưởng Alain Juppe của Pháp cho biết sau một thời gian chần chừ, Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama đã đồng ý tham gia vào chiến dịch.

Giao tranh tại Benghazi

Các bản tin của hãng thông tấn nhà nước Libya cho hay quân đội nước ngoài đã đánh bom vào những khu cư dân ở thủ đô Tripoli, gọi đó là hành động gây hấn tàn ác.

Bản tin của đài truyền hình nước này còn cho biết đã bắn hạ được một chiếc chiến đấu cơ của Pháp, đồng thời khoe là dân chúng rủ nhau cùng tràn ra đường, tụ tập ở nhiều địa điểm trọng yếu với mục đích dùng chính thân thể họ làm lá chắn, chống lại sức tấn công của quân đội ngoại quốc.

Nhưng tại Benghazi, các dân quân của lực lượng cách mạng đã reo hò khi được tin quân đội quốc tế đã chính thức nhảy vào can thiệp, trực tiếp giúp họ trong cuộc tranh đấu đầy cam go và đẫm máu kéo dài đã một tháng trời.

Không quân thân Gaddafi đả đánh bom xuống gần một trạm kiểm soát ở vùng ngoại ô của thị trấn dầu hỏa Ras Lanuf, nơi tập trung lực lượng cách mạng hôm 7 tháng 3, 2011. AFP photo.

Trước khi máy bay của Pháp xuất hiện trên bầu trời Libya, quân đội trung thành với lãnh tụ Gadaffi đã tiến vào thành phố Benghazi, quyết tâm lấy lại thành phố chiến lược ở miền Đông của nước này đã bị quân nổi dậy làm chủ trong một vài tuần lễ vừa qua.

Tin tức cho biết giao tranh diễn ra ở nhiều khu vực trong thành phố có 1 triệu cư dân, và cả chục ngàn người đã phải bỏ nhà cửa chạy lánh nạn.

Các nhà báo nước ngoài có mặt tại chỗ cho biết binh sĩ của Gadaffi cùng với xe tăng tiến vào thành phố khoảng giữa trưa hôm qua, cho dù 36 tiếng đồng hồ trước đây chính quyền Tripoli loan báo đơn phương ngưng bắn.

Gadaffi cảnh báo Phương Tây

Cũng cần nhắc lại là hôm qua lãnh tụ Gadaffi của Libya đã gửi thư riêng cho các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, Anh, Pháp, và Liên Hiệp Quốc, cảnh báo Washington và những quốc gia Tây Phương sẽ gánh chịu những hậu quả không thể lường trước nếu mở cuộc tấn công nhắm vào lãnh thổ của ông ta.

Trong thư gửi cho Tổng Thống Pháp, Thủ Tướng Anh và ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc, ông Gadaffi cho rằng quyết định của Hội Đồng Bảo An là quyết định không công bằng, và việc quy định không phận của Libya là vùng cấm bay là một hành động mà ông ta gọi là hành động xâm lược.

Trong thư riêng gửi cho Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama, lãnh đạo của Libya viết rằng nhân dân đang đứng đằng sau ông ta, và tất cả đã sẵn sàng chết để bảo vệ đất nước. Ông cũng nói rằng nếu chiến tranh bùng nổ, các nước láng giềng Ả Rập sẽ đứng về phía ông để chống lại Mỹ

Một phi công Pháp tại buồng lái chiến đấu cơ Mirage 2000-5 trước giờ xuất kích làm nhiệm vụ tại Libya, ngày 19/3/11.

Reuters

Sau nhiều tuần lễ do dự, cuối cùng nhờ có nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và sự hỗ trợ của các nước Ả rập, ngay sau hội nghị thượng đỉnh tại Paris ngày 19/3, chiến dịch quân sự của đồng minh đã được tiến hành để chặn bước phe ông Mouammar Kadhafi.

Bộ Quốc phòng Pháp cho biết, có khoảng hai chục máy bay Rafale, Mirage 2000, máy bay tiếp liệu của Pháp, cũng như máy bay trinh sát Awacs tham gia. Không quân Pháp đã tiến hành bốn cuộc không kích trong ngày, phá hủy nhiều xe thiết giáp của chế độ độc tài Libya. Tối chủ nhật 20/3 hàng không mẫu hạm nguyên tử Charles De Gaulle cũng sẽ khởi hành từ Toulon. Chiến hạm hàng đầu của Hải quân Pháp thường mang theo khoảng hai chục máy bay, kèm theo đội hình chiến đấu trong đó có một tàu ngầm và nhiều khu trục hạm.

Tối 19/3, tiếp theo hoạt động của Không quân Pháp, phía Hoa Kỳ bắt đầu khai hỏa các hỏa tiễn Tomahawk vào các trận địa phòng không Libya ở quanh Tripoli và Misrata, nhằm buộc tuân thủ vùng cấm bay. Theo nguồn tin Mỹ thì đã có hơn 110 hỏa tiễn Tomahawk đã được bắn đi. Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đang công du Brazil tuyên bố, đã cho phép lực lượng Mỹ « hoạt động quân sự một cách hạn chế », nhưng không triển khai bộ binh tại Libya. Ông khẳng định tuy không muốn sử dụng vũ lực, nhưng Hoa Kỳ không thể khoanh tay ngồi nhìn một nhà độc tài đe dọa sẽ tàn sát dân lành. Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã hứa hẹn sẽ hỗ trợ những « phương tiện quân sự độc đáo » mà các nước đồng minh khác không có được.

Từ Luân Đôn, Thủ tướng Anh David Cameron loan báo quân đội Anh bắt đầu tham gia chiến dịch quân sự tại Libya kể từ tối thứ bảy, với các chiến đấu cơ Tornado và Eurofighter.

Tại phía đông thủ đô Tripoli, đã có nhiều tiếng nổ lớn và những cụm lửa bốc cao. Báo chí chính thức của chế độ độc tài Libya nói là « các mục tiêu dân sự » đã bị tấn công làm cho một số người bị thương, bồn chứa xăng dầu của thành phố Misrata bị hư hại. Ủy ban Hồng thập tự Quốc tế kêu gọi tất cả các bên tham chiến tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc nhân đạo.

Việc liên quân quốc tế khởi đầu chiến dịch quân sự đã được người dân đang tản cư khỏi Benghazi nhiệt liệt chào đón bằng nhiều hồi còi xe vang dội và các phát súng chào mừng. Được biết từ sáng sớm thứ bảy 19/3, các cuộc giao tranh ở ngoại vi Benghazi với nhiều quả pháo hạng nặng của phe Kadhafi rót vào khu dân cư, đã khiến cho nhiều ngàn người dân phải đi sơ tán khỏi Benghazi bằng đủ mọi phương tiện có được. Trên đường di tản, họ đã được dân chúng sống gần đó hỗ trợ thực phẩm, nước uống, nhiên liệu hoặc cho tạm trú.

Xin nhắc lại, nghị quyết 1973 của Liên Hiệp Quốc ấn định vùng cấm bay tại Libya đã cho phép liên quân quốc tế không kích vào quân Kadhafi, buộc phe nhà độc tài chấm dứt việc đàn áp đã khiến cho hàng trăm người chết, 300.000 người phải chạy ra khỏi Libya kể từ cuộc nổi dậy ngày 15/2

Vì sao Mỹ dùng vũ lực chỉ với Libya?

Andrew North

BBC News, Washington

Sự khác nhau giữa Libya và Yemen hoặc Bahrain là gì?

Cả ba nước đều sử dụng bạo lực để đè bẹp các cuộc biểu tình đòi dân chủ.

Nhưng Mỹ và các đồng minh phương Tây chỉ lên kế hoạch phản ứng quân sự với mỗi Libya.

Các vụ đàn áp tại Yemen và Bahrain cho đến nay chỉ bị phản đối bằng lời nói chứ không phải bằng hành động.

Câu trả lời thật dễ nhận biết.

Bahrain và Yemen là đồng minh của Mỹ - đặc biệt là Bahrain, nơi Mỹ có căn cứ hải quân lớn. Libya thì không.

Phản ứng của Hoa Kỳ đối với Bahrain càng trở nên phức tạp hơn bởi nước láng giềng Ả Rập Saudi, đồng minh Ả Rập số một của Washington.

Ả Rập Saudi không hài lòng khi chứng kiến cảnh Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak phải ra đi.

Mất chế độ quân chủ Sunni tại nước láng giềng là một mất mát lớn - đó là lý do tại sao nước này đã thực hiện một hành động chưa từng có, là gửi 1.000 binh lính qua biên giới vào Bahrain, để rồi sau đó các cuộc đàn áp bắt đầu diễn ra.

Nhưng điều gì đã xảy ra với các "giá trị phổ quát" mà Tổng thống Mỹ Barack Obama đã trích dẫn khi ông cuối cùng đã ủng hộ những người biểu tình ở Ai Cập?

Quyết định của ông trong việc phải từ bỏ một đồng minh cũ của Mỹ ở nước này - ông Mubarak - khiến người ta có cảm giác rằng ông đang sẵn lòng áp dụng những giá trị phổ quát và phá vỡ chính sách trước đây của Hoa Kỳ trong việc nuông chiều các chế độ khác ở Trung Đông.

Các nhà phê bình nói đây là một cảm giác nguy hiểm, khiến người biểu tình kỳ vọng nhiều hơn đồng thời các vương triều ở vùng Vịnh bị áp lực nhiều hơn.

"Quyền lợi là trên hết"

"Mỹ luôn luôn thuyết giảng những giá trị mà chính họ không thể sống theo," bà Marina Ottaway, giám đốc chương trình Trung Đông tại Carnegie Endowment for International Peace ở Washington, nói.

"Cuối cùng thì quyền lợi của Mỹ luôn là trên hết."

Khi cuộc nổi dậy đã lan ra khỏi Bắc Phi với Bahrain và Saudi Arabia, Washington đã tỏ ra thận trọng với cách tiếp cận riêng biệt đối với mỗi nước.

Với Mỹ, sự ổn định tại các quốc gia giàu dầu mỏ hiện nay dường như quan trọng hơn là hy vọng về các phong trào phản kháng.

Yemen có ý nghĩa rất quan trọng đối với Washington trong cuộc chiến chống al-Qaeda. Điều này khiến chính quyền Obama phải hết sức thận trọng trong việc gây áp lực tới đâu đối với Tổng thống Yemen Ali Abdullah Saleh.

"Mỹ rất sợ rằng nếu ông Saleh đi, Yemen sẽ sụp đổ", bà Ottaway nói.

Ông Obama đã lên án vụ bạo lực mới nhất tại Yemen, là vụ khiến cho ít nhất 30 người biểu tình thiệt mạng.

Ngần ngại

Nhưng ông chỉ có thể kêu gọi "những người có liên quan... sẽ bị quy trách nhiệm", mà không trực tiếp chỉ trích ông Saleh.

Washington đã phản ứng không đáng kể về tình trạng bạo lực mà các lực lượng an ninh Iraq đã sử dụng để chống lại người biểu tình ở nước này.

Ngay cả với Libya, sự thận trọng mới cũng đang được thể hiện. Chính quyền đã ngần ngại một thời gian trong việc ủng hộ quyết định áp dụng vùng cấm bay, bởi lo ngại rằng điều này có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh thứ ba của My tại một quốc gia Hồi giáo, sau Afghanistan và Iraq.

Mỹ chỉ quyết định việc này sau khi nhận được sự ủng hộ từ các quốc gia Ả Rập và các đồng minh châu Âu.

Và hiện vẫn chưa rõ Mỹ sẽ đóng góp quân sự tới mức nào đối với khu vực cấm bay được Liên Hợp Quốc hậu thuẫn, cũng như chuyện gì sẽ xảy ra nếu Đại tá Gaddafi thành công trong việc níu giữ quyền lực.

Với lịch sử gần đây và làn sóng biểu tình tràn qua khu vực, người ta có thể nói rằng thận trọng là một chính sách hợp lý, nếu nhìn từ quan điểm Mỹ.

Nhưng điều này cũng tạo ra nguy cơ là các nhà lãnh đạo bảo thủ Ả Rập sẽ có cơ hội cần thiết để ngăn chặn làn sóng đòi cải cách, và để tiếp tục đeo bám quyền lực.

Chứng kiến những gì đã xảy ra tại Tunisia và Ai Cập, các nhà lãnh đạo Ả Rập khác đang đi theo hướng của Libya và theo đuổi cách dùng vũ lực thay vì đối thoại.

Hiện người ta vẫn chưa rõ là rồi đây liệu ông Obama có thể làm được gì trong chuyện này hay không.