Các chuyên mục 
Khu trục hạm Thanh Đảo của Trung Quốc
Câu hỏi đặt ra là Trung Quốc sẽ hành xử ra sao và vụ gây hấn với tàu The Impeccable vừa qua là một đột biến trong chính sách biển của Bắc Kinh hay chỉ là một chiến thuật thăm dò.
Nhà phân tích về Trung Quốc của BBC World Service, ông Shirong Chen (Trần Thời Vinh) trả lời phỏng vấn BBC Việt Ngữ rằng cần nhìn biển Nam Trung Hoa trong toàn cảnh quan hệ của Bắc Kinh và các nước láng giềng:
Shirong Chen (SC): Trước hết Trung Quốc đang tập trung vào vùng biển phía đông mà nước này có tranh chấp các nước trong đó có cả Nam Hàn và Nhật Bản, thứ hai, nước này cũng chú ý đến vùng biển Nam Trung Hoa ở phía Đông Nam. Những gì Trung Quốc nhận là của mình nằm sâu vào vùng kinh tế của các nước láng giềng vì vậy dù thế nào các nước cũng có những tranh chấp. Nhìn chung, người Trung Quốc cho rằng các hoạt động quân sự của Mỹ đã diễn ra nhiều thập kỷ nay. Còn nhớ cách đây tám năm, vào ngày Một tháng Tư, một máy bay do thám của Mỹ đã đâm phải một chiến đấu cơ của Trung Quốc và buộc phải hạ cánh. Vậy vụ va chạm lần này không phải là điều mới mẻ. Điều đáng nói là khả năng quân sự của Trung Quốc rõ ràng đã lớn mạnh cùng khả năng kinh tế và giờ nước này có quyền nghĩ đến đòi chủ quyền. Hơn thế nữa, bên trong Trung Quốc có nhiều người tin rằng: "chúng ta đứng thứ ba thế giới về kinh tế mà không đòi được chủ quyền cho chính mình". Vậy đây là điều mà Trung Quốc sẽ muốn giải quyết.
BBC: Thế còn chiến lược của Trung Quốc thì sao? Liệu vụ việc ngày Tám tháng Ba năm nay có thể hiện chiến lược mới của nước này trong việc đưa tàu hải quân ra cản trở tàu do thám của Mỹ?
̀̀
Đây không phải lần đầu tiên Trung Quốc có va chạm về hải quân với nước ngoài
Shirong Chen, phân tích gia của BBC
SC: Tôi không nghĩ đây là lần đầu. Đây có thể là vụ đầu tiên được đưa tin trong năm nay nhưng hẳn nó sẽ còn diễn ra nữa. Theo các nguồn tin, một tàu đánh cá đã tiến quá gần tới tàu do thám của Mỹ đến mức phía Mỹ phải ra cảnh báo. Nhưng vào lúc này Trung Quốc làm được gì? Họ sẽ không thể mang tàu ra tấn công vì khu vực đó còn đang tranh chấp và Mỹ có thể nói rằng đây là vùng biển quốc tế cho dù Trung Quốc tự nhận đó là vùng biển của mình. Trung Quốc không muốn công khai có xung đột với Mỹ, vì vậy bất kỳ vụ việc có tính quân sự nào diễn ra trong khu vực này sẽ bất lợi cho nỗ lực tăng cường sức mạnh quân sự của Trung Quốc.
BBC: Quay sang những gì Trung Quốc và Việt Nam tự nhận là của mình trên vùng biển này. Như ông biết các bên liên quan phải trình lên Liên Hiệp Quốc trước ngày 13 tháng Năm, chúng tôi biết rằng Philippines đã trình, Việt Nam có khi đang suy nghĩ, thế còn với Trung Quốc điều này có ý nghĩa gì không?
SC: Về một mặt nào đó, đây là điều có thể làm Trung Quốc lo lắng. Nước này biết rằng Philippines kiểm soát vùng biển qua một số hòn đảo, tàu đánh cá và ngư dân Trung Quốc đã từng bị Philippines giam giữ trong thời gian dài. Trung Quốc biết rằng Việt Nam kiểm soát hầu hết các hòn đảo thuộc vùng biển Nam Trung Hoa, và mặc dù Trung Quốc đã giải quyết những tranh chấp về biên giới với Việt Nam sau cuộc chiến tranh biên giới cách đây 30 năm, biển Nam Trung Hoa vẫn có nhiều vấn đề. Mặt khác, Trung Quốc đang thực hiện "chính sách người láng giềng thân thiện" nên sẽ không muốn tham gia vào bất kỳ tranh chấp trực tiếp nào với các nước láng giềng trong đó có Nga ở phía Bắc, Ấn Độ ở phía Tây, Việt Nam ở phía Nam và Nhật Bản ở phía Đông.
BBC: Vậy điều này thể hiện chính sách hữu hảo của Trung Quốc?
SC: Đúng vậy. Trung Quốc không thể cho phép mình có bất kỳ tranh chấp quân sự nào vào lúc này.
BBC: Nhưng Trung Quốc cũng có thể phủ quyết bất kỳ nghị quyết nào của Liên Hiệp Quốc hoặc bất kỳ nỗ lực nào thông qua diễn đàn Liên Hiệp Quốc để bàn về tranh chấp với Philippines, Việt Nam hay Malaysia?
Hàng không mẫu hạm USS Stennis của Hoa Kỳ hoạt động ở Thái Bình Dương
SC: Chúng ta đang nói về một chủ đề rất lý thú. Kể cả nếu Trung Quốc có cơ sở trong việc đòi chủ quyền vùng biển Đông, khu vực này quá gần với vùng kinh tế của các nước láng giềng đến mức các nước này đều có quyền kiểm soát. Hải quân Trung Quốc không đủ mạnh để đặt tàu hoặc trạm kiểm soát tại đây. Tuy nhiên, để đối phó, họ đã trang bị máy nhắn tin tầm xa cho tàu đánh cá để có thể được thông báo ngay khi có điều gì xảy ra với những con tàu này, chẳng hạn như khi tàu hải quân của Philippines hoặc Việt Nam tiến tới gần.
BBC: Như vậy đây chẳng qua là việc dùng tàu đánh cá cải trang vào các mục đích quân sự hoặc bán quân sự? Một số nguồn tin cho rằng vụ việc tuần trước liên quan đến tàu đánh cá chứ không phải tàu quân sự Trung Quốc. Nhưng có lẽ các ngư dân cũng biết được vai trò của mình?
SC: Họ biết họ đang làm gì và có lẽ họ được hậu thuẫn từ đảo Hải Nam. Chúng ta có thể nghĩ rằng có sự phối hợp giữa hai con tàu nhưng tôi không tin vào điều này, bởi họ biết rằng đây là vùng biển tranh chấp và tàu đánh cá Trung Quốc đã được cảnh báo phải tránh xa khu vực tranh chấp. Một điều đáng nói nữa là nếu Trung Quốc không đủ sức đòi chủ quyền thì có người cho rằng: "chúng ta muốn thực hiện chính sách hữu hảo, ta không tự bảo vệ được vùng biển của mình, ta đã có quá nhiều tranh chấp với các nước láng giềng, vậy thì tại sao ta không thay đổi sách lược nhỉ?". Trên thực tế đây là sách lược mà bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc đã chọn. Theo tôi nếu các nước láng giềng cũng đồng thuận thì đây sẽ là giải pháp trong tương lai. Trung Quốc đã thỏa thuận với Nhật Bản trong việc chia sẻ việc phát triển khu vực cũng như những nguồn khí đốt trong khu vực biển phía đông của Trung Quốc. Tôi được biết Trung Quốc cũng đã có đề xuất tương tự với chính phủ Việt Nam về một số hòn đảo thuộc khu vực biển Nam Trung Hoa mặc dù nước này cũng lớn tiếng cảnh báo các công ty nước ngoài muốn cùng Việt Nam khai thác dầu khí trong khu vực.
Ai đúng ai sai ở biển Đông?
Năm tàu của TQ vây quanh tàu USNS Impeccable của Mỹ hôm 8/3/09
Khi tàu Hà Lan vào cửa sông Thames để tiến vào London năm 1688, rõ ràng họ là một lực lượng xâm lược.
Tự do trên biển là điều đã được xác định rõ ràng vào thế kỷ 17, và các quốc gia chỉ được nhận chủ quyền đối với khu vực hẹp bao quanh bờ biển của họ mà thôi.
Tuy nhiên, như Hoa Kỳ và Trung Quốc phát hiện trong mấy ngày gần đây, sự chắc chắn này giờ đây trở nên khó nhận biết hơn nhiều.
Căng thẳng gia tăng sau khi một tàu do thám hải quân của Mỹ bị năm tàu Trung Quốc ‘gây hấn' tại khu vực biển Nam Trung Hoa (Việt Nam gọi là biển Đông).
Lầu Năm Góc cáo buộc tàu của Trung Quốc ‘gây hấn' với các hoạt động của họ tại hải phận quốc tế.
Bắc Kinh thì nói tàu Mỹ đã hoạt động "như gián điệp" và cáo buộc Mỹ là vi phạm luật quốc tế khi hoạt động trong Đặc khu Kinh tế (EEZ) của họ.
Tranh cãi về lãnh hải của một nước thường rắc rối, vì suy cho cùng, biển cả chứa nguồn tài nguyên khổng lồ: cá, dầu khí và các tài nguyên khác, cùng quyền đi lại mang tính chiến lược.
Luật biển
Trọng tâm của các nỗ lực nhằm hóa giải những tranh chấp như vậy là Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển - có từ năm 1982 sau nhiều năm thương thảo quốc tế.
Trên thực tế, đây là một công ước quy định về các đại dương, không chỉ quy định về các đặc khu kinh tế EEZ, mà còn cho phép các nước không có biển được quyền sử dụng biển, được quyền thực hiện các nghiên cứu đại dương, có quyền tham gia kiểm soát các nguồn tài nguyên dưới lòng biển và có tòa án quốc tế để giải quyết tranh chấp.
Trung Quốc đã có những hoạt động tại Nhật mà cũng chính là những điều họ cáo buộc Hoa Kỳ
Tiến sĩ Mark J Valencia
Như vậy, liệu mâu thuẫn giữa Mỹ và Trung Quốc ở phía nam đảo Hải Nam trên biển Đông có thể đơn giản được giải quyết tại một tòa án của Liên Hiệp Quốc hay không?
Thật không may là chuyện này lại không đơn giản như thế.
Khác với Trung Quốc, Hoa Kỳ ký vào công ước của Liên Hiệp Quốc, nhưng không phê chuẩn nó.
Điều này có nghĩa là họ đã hứa sẽ không có bất cứ hành động nào có thể làm hại tới mục tiêu của Công ước, nhưng họ không đồng ý bị ràng buộc về pháp lý theo các điều khoản của công ước.
Tiến sĩ Mark J Valencia, một chuyên gia hàng đầu về hàng hải, nói: "Điều này khiến Hoa Kỳ ở vào thế khó xử. Họ đang cố gắng diễn giải các điều trong công ước theo cách có lợi cho họ, nhưng họ lại không phải là thành viên của công ước".
Luật biển quy định về các đặc khu kinh tế - là các khu vực biển mở rộng 200 hải lý (370km) từ bờ biển của một quốc gia - để cho họ đặc quyền khai thác và sử dụng tài nguyên biển. Vấn đề này trở nên phức tạp khi các đặc khu kinh tế lấn vào nhau.
Khi không được xem bản đồ cụ thể về nơi mà tàu của Mỹ đối diện với tàu Trung Quốc, các chuyên gia thường ngần ngại, không dám nói chính xác bên nào đúng bên nào sai.
Nếu tàu USNS Impeccable đúng là ở trong vùng đặc khu kinh tế của TQ, họ hoàn toàn có quyền có mặt tại đó một cách hợp pháp - nhưng còn phụ thuộc vào hoạt động mà họ đang thực hiện.
Trung Quốc nói Hoa Kỳ đang "làm gián điệp", và do đó, thực hiện các hoạt động có thể được coi là chuẩn bị cho xung đột.
‘Tùy mắt quan sát'
Như vậy, liệu Trung Quốc có đứng ở thế cao hơn trong tranh cãi này không?
Một lần nữa, câu trả lời cũng không hề đơn giản.
Có thể có nước thậm chí còn thông cảm với TQ do lo ngại về chuyện Hoa Kỳ thu thập thông tin, nhưng thách thức Mỹ gây ra sự mất ổn định và do đó, không có lợi cho các nước châu Á
Tiến sĩ Jurrgen Haacke
Tiến sĩ Jurrgen Haacke từ Đại học Kinh tế London nói: "Trung Quốc cũng thực hiện các hoạt động tình báo tại nơi mà Nhật Bản tuyên bố là đặc khu kinh tế của họ".
Theo luật biển của LHQ, các hoạt động tình báo thường được coi là "không vô tư" nếu chúng được thực hiện bên trong lãnh hải của một quốc gia.
Tiến sĩ Haacke nói: "Một số nước có thể lập luận rằng việc thu thập tình báo không nên được coi là một hoạt động hòa bình nếu nó được thực hiện bên trong đặc khu kinh tế. Bản chất thế nào thì còn tùy vào mắt quan sát của mỗi phía".
Tiến sĩ Valencia đồng ý với quan điểm này.
Tranh chấp giữa Trung Quốc và Nhật Bản tập trung tại quần đảo Điếu Ngư Đài (tiếng Nhật gọi là Senkaku) và theo luật thì vẫn là khu vực bị tranh chấp về chủ quyền.
Tiến sĩ Valencia nói: "Trung Quốc đã có những hoạt động tại Nhật mà cũng chính là những điều họ cáo buộc Hoa Kỳ".
Những hành động này bao gồm việc vi phạm luật biển, như việc để tàu ngầm chìm xuống bên dưới thay vì nổi lên trên mặt biển, hay để các tàu thu thập tình báo đi lại trong hải phận của các quốc gia khác.
Tranh giành vị thế
Đây là lĩnh vực mà các sơ đồ luật định thường bị biến dạng thành các sơ đồ chính trị lớn hơn giữa các bên, hay nói cách khác, địa lý biến thành địa chính trị.
Hoa Kỳ từ lâu đã sử dụng các vùng biển ở châu Á, và có khả năng gia tăng lớn sức mạnh hải quân của họ (thường là với khả năng nguyên tử) ở trong và ngoài các vùng biển Á châu.
Tùy vào các hành động mà Hoa Kỳ thực hiện, rất nhiều nước tại châu Á cho tới nay vẫn không có vấn đề gì với Mỹ.
Tuy nhiên, Trung Quốc không phải nước duy nhất tức giận trước việc Hoa Kỳ lợi dụng quyền tự do trên các vùng biển.
Indonesia, một trong những nước chủ chốt đối thoại hình thành nên Luật Biển, tức giận trước việc các tàu hải quân Mỹ thường xuất hiện tại các eo biển của họ mà không xin phép.
Ông Obama cũng tìm cách giảm bớt căng thẳng khi hội đàm với các quan chức cấp cao TQ
Việt Nam cũng phản đối việc quân đội Trung Quốc tập trận trên lãnh hải của họ.
Tuy nhiên, chỉ có Trung Quốc là nước nêu công khai sự tức giận của họ.
Giới phân tích nói cách hành xử tự nguyện trên các vùng biển Á châu cần được củng cố thành các hướng dẫn thực thi để tránh những xung đột trong tương lai.
Đằng sau tranh cãi gần đây giữa Mỹ với Trung Quốc là lo ngại của một số nước Đông Nam Á, cũng như ở phương Tây, về sức mạnh quân sự gia tăng của Trung Quốc.
Tiến sĩ Haacke nhận xét: "Trong khi có thể có nước thậm chí còn thông cảm với Trung Quốc do lo ngại về chuyện Hoa Kỳ thu thập thông tin, việc Trung Quốc thách thức Mỹ gây ra sự mất ổn định và do đó, không có lợi cho các nước châu Á".
Trước đây, Trung Quốc đã từng phản đối Mỹ, khi một tàu khu trục nhỏ của TQ đối đầu với tàu USNS Bowitch tại Hoàng Hải vào tháng 3/2001.
Tháng sau đó, một chiến đấu cơ của Trung Quốc đâm phải một máy bay do thám của Mỹ trên vùng đảo Hải Nam, gây căng thẳng trong quan hệ quốc phòng giữa Mỹ và TQ trong một thời gian.
Tiến sĩ Valencia nhận xét rằng cả Mỹ lẫn TQ đều không thể nhận họ hoàn toàn đúng.
Hiện, các nước đang ra sức tranh giành vị thế tại các khu vực biển giàu tài nguyên và còn đang tranh chấp.
Ông Valencia nói chừng nào Mỹ từ chối phê chuẩn Công ước LHQ về Luật Biển, chừng đó "tình hình còn tồi tệ thêm".
̣Đường đỏ là vùng Trung Quốc tuyên bố chủ quyền; Đường xanh là các đặc khu kinh tế EEZ theo Công ước LHQ về luật biển; Các đảo xám là nơi có tranh chấp
Xây nội lực để chống thách thức
Mỹ gọi cách xử xự của Trung Quốc trong vụ đối đầu ở Biển Đông là 'hung hăng'
Cuộc đối đầu trên Nam Hải giữa tàu chiến Trung Quốc và tàu Mỹ cho thấy siêu cường duy nhất trên thế giới và siêu cường đang nổi lên tìm mọi cách thiết lập sự thống lĩnh trên biển.
Địa điểm xảy ra tranh chấp là khoảng 120 cây số phía Nam đảo Hải Nam, không xa bờ biển Việt Nam. Vậy chiến lược tồn tại của Việt Nam trong cuộc tranh chấp của hai nước lớn ra sao?
Đài BBC đã nói chuyện với tiến sĩ sử học Nguyễn Nhã, người có nhiều năm nghiên cứu về quá trình xác lập chủ quyền Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
TS Nguyễn Nhã: Bất cứ một giai đoạn nào phải đối đầu với thế lực nước ngoài, nước mình phải thật hùng cường. Nội lực của mình phải hùng cường. Tôi nghĩ trong thời gian qua, sau chiến tranh lạnh rồi chiến tranh nóng, mỗi người Việt Nam, kể cả lãnh đạo, đều là nạn nhân của thời cuộc. Chúng ta phải ý thức được trách nhiệm của mình là khi đã là nạn nhân của thời cuộc thì mọi điều trong quá khứ mình phải bỏ qua. Những nước thù nghịch với nhau trong chiến tranh lạnh, hay là trước nữa như người Mỹ với người Nhật, họ đã trở thành đồng minh của nhau, thì người Việt Nam cũng có thể làm như vậy.
BBC: Có cách nào để làm được chuyện đó, thưa ông?
TS Nguyễn Nhã : Theo tôi những người có trách nhiệm, những người có nhiệt tâm đối với đất nước phải đi trước để giải quyết những vướng mắc mà chiến tranh lạnh và chiến tranh nóng vừa rồi để lại. Đó là chiến lược để mình đoàn kết xây dựng nội lực, là trách nhiệm của rất nhiều phía chứ không của riêng ai.
BBC: Làm sao để quốc gia hùng cường?
Trung Quốc đòi chủ quyền cả hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa
TS Nguyễn Nhã : Khi giải quyết các vấn đề đó rồi, vướng mắc thuộc về tâm lý, kể cả hận thù của mỗi người sẽ được giải tỏa. Khi ấy mỗi người phải có một kế hoạch nhỏ, góp sức để đất nước hùng cường. Giống như người Nhật sau chiến tranh, theo tôi một trong những điều hay của họ là đặt phát triển của đất nước lên hàng đầu, gạt sang một bên mọi việc cá nhân. Và tôi nghĩ cuối cùng người Việt Nam mình cũng có thể làm như thế.
BBC: Qua vụ đối đầu gần đây tại biển Đông giữa tàu Trung Quốc và tàu Hoa Kỳ, liệu chúng ta có cần lo ngại không khi bờ biển Việt Nam quá dài nhưng khả năng phòng thủ hay bảo vệ của chúng ta quá yếu?
TS Nguyễn Nhã: Nước nhỏ thì có cách của nước nhỏ. Nước lớn có cách của nước lớn. Sự kiện vừa rồi là điều ta không nên lo, mà có khi lại là điều ta lấy làm mừng. Tại vì vấn đề hải phận quốc tế này không thể để cho bất cứ một nước nào hoành hành được. Khi mà các thế lực họ đụng chạm đến nhau, đó là điều mình không muốn nhưng nghĩ theo cách khác, đối với nước nhỏ, thì như thế là một điều cũng tốt. Vấn đề tranh chấp trở thành đa phương có dính đến nước lớn từ phương xa để người ta không cậy cái nước lớn ở ngay sát mình, thì tôi thấy cái hướng đó là cái hướng rất thuận lợi cho Việt Nam. Và dĩ nhiên nếu như người Việt Nam nhận thức được điều này, tôi cho rằng đó là hướng tốt cho mình.
BBC: Cuộc chạm trán trên biển đã đặt ra một số câu hỏi, và có thể những người thực dụng cho rằng tại sao Việt Nam không dựa vào một lá chắn phòng thủ của một quốc gia hàng đầu về quân sự nào đó, để nhận được sự bảo vệ trong tương lai? Theo ông ý nghĩ như vậy có nên bàn ra trong lúc này không và liệu nó có giá trị gì ở Việt Nam?
TS Nguyễn Nhã : Ý kiến thì cứ việc ý kiến thôi nhưng theo tôi bất cứ thời đại nào nhà nước cũng có trách nhiệm, và làm tròn trách nhiệm này. Tôi thấy từ trước đến nay ông cha mình rất là khôn ngoan trong ngoại giao đối với nước bên cạnh của mình. Đối với nước lớn, ông cha của mình đối xử theo kiểu "thần phục giả vờ mà độc lập thật sự", từ xưa đến nay đều làm như thế.
Đó là ngày xưa. Còn bây giờ hoàn cảnh đã khác. Ngoại giao hiện nay khác. Sự việc xảy ra cũng khác. Tôi cho rằng dựa vào sức mạnh của riêng một nước nào đó có cái hay nhưng cũng có cái dở. Theo tôi nhà lãnh đạo cũng nên cân nhắc để làm cho đúng lúc, đúng thời điểm và có lợi nhất.
TQ điều tàu tuần tra tới biển Đông
Tàu 311 là tàu tuần tra lớn và hiện đại nhất của Trung Quốc
Báo chí Trung Quốc cho hay Bắc Kinh đã điều tàu tuần tra lớn và hiện đại nhất tới khu vực biển Đông sau 'sự cố' với tàu thăm dò của Mỹ Chủ nhật tuần trước.
Tàu tuần tra ngư nghiệp số 311 được điều tới nơi từ hôm 10/3, tức chỉ hai ngày sau khi tàu Trung Quốc đối đầu với tàu thăm dò Impeccable của Hoa Kỳ.
Nhiệm vụ của tàu này được nói là "bảo vệ các tàu đánh cá của Trung Quốc quanh các quần đảo Nam Sa và Tây Sa (Hoàng Sa và Trường Sa), đồng thời thể hiện chủ quyền của Trung Quốc đối với các đảo trong Nam Hải".
Hiện chưa thấy phản ứng từ các nước cùng tuyên bố chủ quyền trong khu vực biển Đông hay từ phía Hoa Kỳ trước sự kiện này.
Tuy nhiên, với việc Mỹ cũng điều khu trục hạm tới hộ tống tàu của mình trong vùng, xem ra 'sự cố Nam Hải' vẫn còn tiếp diễn mặc dù các chuyên gia an ninh quốc phòng khu vực cho rằng nó sẽ không đạt mức độ nghiêm trọng như vụ chiến đấu cơ Mỹ và Trung Quốc đối đầu nhau trên không phận Hải Nam năm 2001.
Tàu tuần tra 311 nguyên là tàu chiến cứu nạn của hải quân Trung Quốc, tải trọng 4.450 tấn và có tốc độ cao nhất 37km/h.
Quan chức Trung Quốc cũng cho hay, một chiếc tàu tuần dương khác tải trọng 2.500 đang trong thời kỳ xây dựng để hoạt động tại Nam Hải bắt đầu từ năm 2010. Tàu này sẽ chở theo trực thăng để làm công việc tuần tra tại vùng biển nhiều tranh chấp này.
Sức mạnh hải quân
Trung Quốc đang dần nổi lên như cường quốc hải quân trên thế giới.
Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền với hầu hết vùng biển Đông cùng các đảo bên trong khu vực, vốn được cho là giàu tài nguyên khoáng sản.
Tuần trước, một công ty du lịch của Trung Quốc loan báo kế hoạch mở tour ra quần đảo Hoàng Sa, khiến Việt Nam lên tiếng phản đối.
Hôm thứ Bảy 14/3, Việt Nam đã tổ chức lễ tưởng niệm cho 64 chiến sỹ Việt Nam hy sinh đúng ngày này năm 1988 khi Trung Quốc tấn công tại Trường Sa.
VN: Không hải chiến cũng chìm tàu chết trôi !
Trong diễn biến khác, tin mới nhất cho hay ba người chết và bốn người mất tích khi một tàu của Việt Nam chìm tại biển Đông tối hôm thứ Sáu 13/3.
Tân Hoa Xã cho biết tàu chở than này có thủy thủ đoàn gồm bảy người, chìm vì sóng to gió lớn lúc 9:30 tối cách cảng Phương Thành, khu tự trị người Choang Quảng Tây, 22 hải lý.
Trung Quốc đã cử tàu cứu nạn và trực thăng tới hiện trường nhưng mới chỉ thấy xác của ba người, bốn thủy thủ khác còn mất tích.
Tình hình nghiêm trọng, Mỹ điều chiến hạm tới Biển Đông ứng phó
Hoa Kỳ hiện vẫn nắm thế thượng phong trên Thái Bình Dương
Các nguồn tin cho hay Hoa Kỳ quyết định điều tàu chiến có trang bị vũ khí tới hộ tống tàu thăm dò của nước này tại khu vực biển Đông (Nam Hải), sau khi có sự cố với tàu Trung Quốc hồi cuối tuần.
Một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên được hãng AFP trích lời nói tàu chiến sẽ hộ tống tàu thăm dò trong "thời gian trước mắt". Hoạt động hộ tống này chỉ áp dụng cho vùng biển Đông.
Báo Times của Anh nói chính Tổng thống Barack Obama đã đưa ra quyết định này, mà có thể sẽ dẫn tới khả năng tăng cao bất đồng Trung-Mỹ.
Hoa Kỳ cáo buộc tàu Trung Quốc đã áp sát và gây hấn với tàu thăm dò đại dương Impeccable hôm Chủ nhật 8/3, khiến chút nữa xảy ra va chạm.
Một ngày sau khi sự việc xảy ra, tàu chiến USS Chung-Hoon đã được trao nhiệm vụ tháp tùng tàu Impeccable, vốn có mục đích dò tìm tàu ngầm và chướng ngại vật dưới nước tại khu vực.
Phóng viên của tờ Times có mặt tại Washington nói trong ngày ông Obama gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì, tức thứ Năm 12/3, Bắc Kinh không tỏ vẻ nhún nhường.
Sự việc đã làm phức tạp thêm quan hệ vốn nhiều sóng gió về mặt quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc, mới chỉ cải thiện chút đỉnh sau cuộc hội đàm quốc phòng song phương tại Bắc Kinh hồi tháng trước.
Nó cũng thu hút sự chú ý của các nước trong khu vực biển Đông. Chính phủ Việt Nam phản ứng bằng tuyên bố: "Việt Nam cho rằng mọi hoạt động trên biển Đông cần được tiến hành trên cơ sở tuân thủ Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982, tôn trọng quyền và lợi ích chính đáng của các quốc gia ven biển".
Thêm đối thoại
Tổng thống Obama trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Dương đã kêu gọi tăng cường đối thoại quốc phòng với Trung Quốc. Nhà Trắng ra thông cáo cho hay: "Ông tổng thống nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng tầm và tần số đối thoại giữa hai quân đội".
Việt Nam cho rằng mọi hoạt động trên biển Đông cần được tiến hành trên cơ sở tuân thủ Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982, tôn trọng quyền và lợi ích chính đáng của các quốc gia ven biển.
Người phát ngôn bộ Ngoại giao VN Lê Dũng
Tháng Tư năm ngoái, bộ quốc phòng Mỹ và Trung Quốc đã thiết lập đường dây nóng, tuy xem ra chưa hoạt động nhiều.
Khác biệt giữa hai bên về nhận thức là điều cơ bản trong ứng xử tại biển Đông. Hoa Kỳ nói tàu của Mỹ có quyền hoạt động trong hải phận quốc tế nhưng Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với hầu hết diện tích khu vực này.
Bắc Kinh luôn tuyên bố đây là "lãnh thổ lịch sử và chủ quyền không thể chối cãi" của Trung Quốc.
Nước này vừa lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc Philippines thông qua đạo luật về đường cơ sở tại biển Đông, đồng thời loan báo kế hoạch tổ chức tour du lịch ra đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa.
Phản ứng về việc này, người phát ngôn bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Dũng nói: "Việt Nam hết sức quan ngại và phản đối việc Trung Quốc cho phép Công ty du lịch quốc tế Châu Giang mở tour du lịch ra đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam".
"Việc này đã vi phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam, không có lợi cho tiến trình đàm phán tìm kiếm giải pháp cơ bản, lâu dài cho vấn đề trên biển giữa hai bên.
"Tàu chở hàng Việt Nam bị (Hải quân TQbắn???) chìm ở Biển Đông 3 người chết, 4 người mất tích.
Nguyên do không rõ, một chiếc tàu hàng Việt Nam đã bị đắm ở khu vực biển đông gần khu vực tàu ngầm của Trung Quốc thuộc Hải Nam vào lúc 9:30 tối ngày 14 tháng 3-2009, cách Móng Cái 23 hải lý . Trung Quốc cho biết họ đã tìm thấy 3 xác chết trong khi 4 thuyền viên khác hiện đang bị mất tích .
