Mỹ cảnh báo: Tàu dân quân TQ xâm lăng biển Đông của VN sẽ bị đối xử như tàu quân sự
03.05.2019 08:14
Người đứng đầu hải quân Mỹ cảnh báo Trung Quốc rằng Hoa Kỳ sẽ đối xử với các tàu tuần duyên và dân quân biển của nước này như cách Mỹ làm với hải quân của Trung Quốc trên Biển Đông, theo Financial Times.
Tàu đánh các của Trung Quốc chuẩn bị cho chuyến đánh cá ở ngoài khơi tỉnh Giang Tô . Mỹ vừa tuyên bố sẽ đối xử với dân quân trên biển của Trung Quốc, trong đó có các tàu đánh cá, như với hải quân của nước nước này.
Trung Quốc dựa ngày càng nhiều hơn vào tàu bè dân sự cho tuyên bố chủ quyền trong khu vực, làm mờ đi sự phân biệt rõ ràng giữa quân đội và tuần duyên, gây khó khăn cho các nỗ lực của Mỹ trong một vài năm qua, theo Financial Times. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên ít nhất 80% vùng Biển Đông, chồng chéo với những tuyên bố chủ quyền của các nước khác trong khu vực.
Đô đốc John Richardson nói với Financial Times rằng ông “đã bày tỏ rất rõ quan điểm rằng hải quân Mỹ sẽ không bị ép buộc và sẽ tiếp tục tiến hành các hoạt động theo thông lệ và theo luật pháp trên toàn thế giới.” Đô đốc hải quân Mỹ nhấn mạnh sự thay đổi chính sách rõ ràng này với Phó Đô đốc Thẩm Kim Long (Shen Jinlong), tư lệnh hải quân Trung Quốc, trong chuyến công du của ông tới nước này vào tháng 1. Trong 9 năm qua, số tàu lớn của các đội tuần duyên Trung Quốc đã tăng lên gấp đôi, nâng tổng số lên hơn 130 chiếc, trở thành lực lượng cảnh sát biển lớn nhất thế giới. Trong một báo cáo hàng năm về quân đội Trung Quốc, Lầu Năm Góc – tức bộ Quốc phòng Mỹ – nói rằng đội dân quân biển, một lực lượng dự bị có vũ trang và các tàu đánh cá của Trung Quốc, là một lực lượng duy nhất kiểu này được một chính phủ công nhận. Dưới thời chính quyền Tổng thống Barack Obama, những tuyên bố của Mỹ nói chung không hiếu chiến. Tuy nhiên, trong năm qua, hai nước đã có những đụng độ qua lại. Trong tháng này, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng nói ông hy vọng “các lực lượng ngoài khu vực đừng khuấy động thêm những rắc rối trên Biển Đông,” sau khi tàu chiến USS Wasp của Mỹ tham gia vào các cuộc tập trận gần Bãi cạn Scarborough.
Tháng 3 và đầu tháng 4/2019, giới quan sát chứng kiến hai chuyển đổi về quân sự đáng chú ý tại Đông Á. Một mặt, Mỹ ngừng tập trận lớn thường niên với Hàn Quốc, mặt khác tập trận với Philippines tại Biển Đông được tăng cường. Nhiều người đặt câu hỏi : Phải chăng Washington hòa hoãn với Kim Jong Un để rảnh tay đối phó với nguy cơ bành trướng của Trung Quốc ? Xin giới thiệu phần tổng hợp nhận định của một số nhà quan sát. Hai thay đổi đáng chú ý về quân sự nói trên cụ thể ra sao ?
Ngày 2/3/2019, ít ngày sau thượng đỉnh Donald Trump – Kim Jong Un tại Hà Nội, được đánh giá là một thất bại, lãnh đạo quốc phòng Mỹ-Hàn thông báo chấm dứt hai cuộc tập trận chung thường niên quy mô lớn : Key Resolve (Giải pháp then chốt) và Foal Eagle (Đại bàng non), vốn được duy trì từ hàng chục năm nay, với sự tham gia của một lực lượng hùng hậu hàng trăm nghìn binh sĩ hai bên, với nhiều phương tiện tối tân. Mục tiêu chính thức được đưa ra là nhằm thúc đẩy tiến trình cải thiện quan hệ với Bắc Triều Tiên, tìm một thỏa thuận trong hồ sơ phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Các cuộc tập trận quy mô lớn, kéo dài nhiều tuần, rất tốn kém nói trên được thay thế bằng các tập trận ở cấp tiểu đoàn, với thời gian 9 ngày, chủ yếu tập trung vào các bài tập trên máy tính. Trong khi đó về tình hình tại Biển Đông, chuyên gia về an ninh Đông Á Steven Stashwick, trong một bài phân tích trên The Diplomat (1), đặc biệt chú ý đến các bài tập tấn công chiếm đảo, trong cuộc tập trận song phương Mỹ-Philippines Balikatan (Vai kề vai), diễn ra từ ngày 1 đến ngày 12/04/2019. Tập trận đổ bộ Balikatan huy động 7.000 binh sĩ Philippines và Hoa Kỳ. Trước đó ít hôm, thủy quân lục chiến Mỹ cũng có một cuộc tập trận tương tự với đồng minh Nhật Bản với một đảo nhỏ thuộc chuỗi đảo Ryukyu, ở biển Hoa Đông do Tokyo kiểm soát.
Tập trận Balikatan là một hoạt động chủ yếu trong hợp tác quân sự giữa Philippines với Hoa Kỳ, đồng minh quân sự duy nhất của nước này. Tuy nhiên, trong các đợt tập trận hai năm trước, không có kịch bản chiếm đảo. Năm 2018, mục tiêu chính của tập trận là đối phó với khủng bố, và địa điểm diễn tập nằm xa các vùng tranh chấp ở Biển Đông. Còn với năm 2017, là để đối phó với động đất và bão lớn. Năm nay, ngày 10/04, trong khuôn khổ tập trận, Hải quân Mỹ đưa chiến hạm tấn công đổ bộ USS-Wasp vào vùng bãi cạn Scarborough, ngư trường truyền thống của Philippines, nơi Trung Quốc đang tìm cách kiểm soát từ nhiều năm nay. Đây là lần đầu tiên thủy quân lục chiến Mỹ đưa tàu đổ bộ tấn công có trang bị chiến đấu cơ F-35B lên thẳng tham gia tập trận tái chiếm đảo với Philippines. Một hành động mà nhiều người coi là một cảnh báo hiếm thấy đối với Bắc Kinh.
F-35B Lightning II aircraft are secured to the flight deck of the USS Wasp during the Balikatan exercise in the South China Sea on April 4, 2019. DANIEL BARKER/U.S. NAVY
Hôm 16/04, trong một cuộc trả lời CNN Philippines, ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin khẳng định Philippines có thể nhờ đến sự hỗ trợ « của đồng minh quân sự duy nhất », « nếu có một hành động gây hấn rõ ràng ». Câu trả lời của lãnh đạo ngoại giao Philippines dường như là phản ứng cứng rắn nhất từ trước đến nay của chính quyền Duterte đối với Trung Quốc. Trong chuyến công du Philippines hồi tháng trước, ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nhấn mạnh đến việc Hoa Kỳ có nghĩa vụ bảo vệ đồng minh Philippines tại Biển Đông trong khuôn khổ Hiệp Ước Phòng Thủ Chung Washington-Manila, ký kết năm 1951. Đây cũng là lần đầu tiên ngoại trưởng Pompeo khẳng định một cách rõ ràng cam kết này. Thái độ của Washington khiến Manila vững tâm. Còn có gì đáng chú ý khác trong xu thế chuyển dịch mục tiêu quân sự của Mỹ tại vùng Đông Á ?
Tướng Robert Brown, tư lệnh lực lượng Lục quân của Bộ Tư Lệnh Ấn Độ - Thái Bình Dương, hồi tháng trước có một cuộc trả lời phỏng vấn, xác nhận xu thế chuyển dịch chiến lược nói trên đang diễn ra. Trả lời trang mạng quốc phòng Defense News (2), tướng Robert Brown cho biết hoạt động tập trận chính của Quân đội Mỹ tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương trong năm tới 2020 tập trung vào Biển Đông.
Theo viên tư lệnh Mỹ, Biển Đông hoặc biển Hoa Đông chứ không phải bán đảo Triều Tiên mới là địa bàn ưu tiên, do thách thức ngày càng lớn của Trung Quốc tại khu vực này. Sẵn sàng đối phó với Trung Quốc tại Biển Đông không phải là vấn đề của riêng năm 2020, mà là một chiến lược dài hạn. Cho đến nay, Hoa Kỳ đã có nhiều cuộc tập trận thường niên với các đồng minh và đối tác trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, ví dụ như trong khuôn khổ chương trình Pacific Pathways. Tuy nhiên, theo tướng Robert Brown, trong cuộc tập trận năm tới mang tên « Defender Pacific », Hoa Kỳ và các đồng minh sẽ chuẩn bị tập trận theo một số kịch bản mới tại Biển Đông, với quy mô lớn chưa từng có, ở cấp sư đoàn. Thời gian sẽ kéo dài từ 30 đến 45 ngày. Quân đội Mỹ cũng tăng thời gian tham gia các cuộc diễn tập trên bộ, được tiến hành quanh năm, với các đồng minh và đối tác Đông Nam Á, trong khuôn khổ chương trình Pacific Pathways, như Philippines, Thái Lan, cũng như Malaysia, Indonesia và Brunei. Mục tiêu là nhằm tăng cường khả năng tác chiến tại các địa hình đa dạng ở khu vực này. Theo chuyên gia về an ninh Đông Á Steven Stashwick, tuy tướng Brown không nói chi tiết về những cái đích chính của tập trận, nhưng nhìn vào địa điểm và thành phần các đối tác tham gia vào hoạt động quân sự đa quốc gia sắp tới, có thể hình dung là tập trận Defender Pacific có mục tiêu vô hiệu hóa các hạm đội Trung Quốc, cũng như các căn cứ quân sự của Trung Quốc tại một số đảo nhân tạo ở Biển Đông. Trong thời gian gần đây, trong các cuộc tấn công chiếm đảo nhỏ trên Thái Bình Dương, Quân đội Mỹ đặc biệt chú trọng đến các vũ khí cùng một lúc dùng để tấn công các mục tiêu trên đất liền và trên biển. Cuộc tập trận RIMPAC, mùa hè năm ngoái, lần đầu tiên sử dụng hỏa tiễn đặt trên đất liền và hỏa tiễn chống hạm trên tàu để tấn công vào tàu chiến. Trong thời gian tới, bộ Quốc Phòng Mỹ có kế hoạch triển khai trọng pháo và hỏa tiễn có tầm bắn tới 1.000 km, để đối phó với chiến hạm Trung Quốc ở Biển Đông, cũng như các tên lửa của Bắc Kinh trên các đảo nhân tạo.
Riêng về hợp tác quân sự Mỹ - Philippines tại Biển Đông, dường như còn nhiều trở ngại ?
Theo báo South China Morning Post (3), đầu tháng 4 này, Washington và Philippines đàm phán về một hợp đồng giàn phóng hỏa tiễn di động HIMARS M142, được coi là một trong các vũ khí tấn công tầm gần đáng sợ. HIMARS, có tầm bắn khoảng 300 km, hiện mới chỉ được bán cho một số đồng minh. Tên lửa HIMARS – đặt trên lãnh thổ quốc gia đồng minh ven bờ Biển Đông- có khả năng tấn công các căn cứ quân sự của Trung Quốc ở quần đảo Trường Sa. Tuy nhiên, một số chuyên gia về an ninh khu vực cho biết, hiện tại do giá cao, Philippines không thể mua vũ khí này.
_____________________
Ghi chú 1. « Major US Army Exercise to Focus on South China Sea », The Diplomat, ngày 16/04/2019. 2. « US Army’s ‘Defender Pacific’ drill to focus on South China Sea scenario », Defense News, 27/03/2019. 3. « US and Philippines said to be in talks on rocket system to deter Beijing’s ‘militarisation’ in South China Sea », SCMP, ngày 02/04/2019.
Việt Nam sợ xúc phạm TQ không dám xác nhân tàu cá bị chìm trong vùng biển Hoàng
Việt Nam đang xác minh và làm rõ vì sao một tàu cá từ Quảng Ngãi bị chìm trong vùng biển tranh chấp ở Biển Đông, Bộ Ngoại giao Việt Nam nói, vài ngày sau khi một cơ quan cứu hộ của Việt Nam nói tàu cá này bị tàu Trung Quốc đâm chìm.
Tàu cá bị chìm hôm thứ Tư trong khu vực đảo Đá Lồi thuộc quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam tuyên bố chủ quyền nhưng Trung Quốc kiểm soát. Cả năm thuyền viên được một tàu cá Việt Nam khác giải cứu.
"Các cơ quan chức năng của Việt Nam tiếp tục xác minh, làm rõ nguyên nhân vụ việc," hãng tin Reuters và báo Tuổi Trẻ dẫn phát biểu của Cục Lãnh sự thuộc Bộ Ngoại giao đưa ra vào tối ngày thứ Bảy, không nêu thêm chi tiết.
Văn phòng Ủy ban quốc gia Ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn hôm thứ Tư nói tàu cá Quảng Ngãi QNg 90819 bị tàu Trung Quốc BKS 44101 đâm chìm. Họ không cho biết tàu Trung Quốc là tàu dân sự hay quân sự.
Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc tại Bắc Kinh được truyền thông nước này dẫn lời nói hôm thứ Năm rằng tàu cá đã bị chìm khi tàu Trung Quốc tiếp cận, và thủy thủ đoàn Trung Quốc đã giải cứu các ngư dân.
Hoàn cầu Thời báo dẫn lời phát ngôn viên Lục Khảng nói một tàu chức năng của Trung Quốc đã “liên lạc ngay với Trung tâm Cứu hộ và Tìm kiếm Hàng hải Trung Quốc” sau khi nhận được tín hiệu cấp cứu từ tàu cá Việt Nam.
Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với 90 phần trăm diện tích Biển Đông, nơi họ vẫn đang liên tục mở rộng các cơ sở quân sự và các cơ sở khác trên các đảo nhân tạo và bãi đá, gây lo ngại cho các nước trong khu vực.
Tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông là nguồn chính gây nên căng thẳng trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc trong những năm gần đây.
Vào ngày thứ Sáu, một nhà nghiên cứu Biển Đông ở Đà Nẵng đã bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản vì bị cáo buộc đăng những điều sai sự thật lên Facebook. Ông thường hay chỉ trích điều mà ông nhìn nhận là lập trường mềm yếu của Việt Nam đối với Trung Quốc ở Biển Đông.
Mỹ: Đề xuất trừng phạt Trung Quốc vì Biển Đông của VN liệu có được quan tâm?
Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionTừ trái, các Thượng nghị sĩ Sherrod Brown (Dân chủ), Tom Cotton (Cộng hòa), Jeanne Shaheen (Dân chủ), Marco Rubio (Cộng hòa) và Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer
Bộ ngoại giao Trung Quốc hôm thứ Năm chỉ trích đề nghị từ Thượng viện Mỹ muốn trừng phạt cá nhân và tổ chức Trung Quốc vì hoạt động "phi pháp" ở Biển Đông.
13 Thượng nghị sĩ từ hai đảng Hoa Kỳ vừa trình một dự luật đòi chính quyền Mỹ trừng phạt các cá nhân và thực thể Trung Quốc có "hành động phi pháp và nguy hiểm" tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.
Hồi năm 2017, chỉ có 2 thượng nghị sĩ ký vào, nhưng nay con số là 13 người.
Dự luật Trừng phạt vì Biển Đông và Hoa Đông, nếu được thông qua, sẽ khiến chính phủ Hoa Kỳ có thể đóng băng và thu giữ tất cả tài sản và trụ sở, thu hồi và từ chối thị thực với bất cứ ai tham gia vào "các hành động hoặc chính sách đe dọa hòa bình, an ninh hoặc ổn định" ở các khu vực trên Biển Đông.
"Dự luật lưỡng đảng này sẽ tăng cường nỗ lực của Hoa Kỳ và các đồng minh của chúng ta để chống lại việc quân sự hóa phi pháp và nguy hiểm của Bắc Kinh đối với lãnh thổ tranh chấp mà họ đã chiếm giữ ở Biển Đông," Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Marco Rubio, người dẫn đầu việc đề xuất dự luật nói.
"Dự luật này nhắc lại lời cam kết của Hoa Kỳ về việc giữ cho khu vực này tự do và mở cửa cho tất cả các quốc gia, đồng thời buộc chính phủ Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về hành vi bắt nạt và ép buộc các quốc gia khác trong khu vực."
Dự luật này sẽ cần Ngoại trưởng Hoa Kỳ cung cấp cho Quốc hội một bản báo cáo sáu tháng một lần về các cá nhân hay công ty Trung Quốc liên quan đến các dự án xây dựng và phát triển ở khu vực Biển Đông.
Các hoạt động bị dự luật nhắm vào bao gồm việc cải tạo đất, bồi đắp đảo, xây ngọn hải đăng và xây dựng cơ sở hạ tầng thông tin di động.
Những người đồng lõa hoặc tham gia vào các hoạt động đe dọa đến hòa bình, an ninh hoặc ổn định của các khu vực trên Biển Hoa Đông do Nhật Bản hoặc Hàn Quốc quản lý cũng sẽ bị xử phạt.
Thêm nhiều sự ủng hộ hơn trước
Dự luật này đã được giới thiệu vào 2017 nhưng chưa được thông qua ở Ủy ban Đối ngoại để đưa ra Thượng viện. Sau đó vẫn phải cần được Hạ viện phê chuẩn trước khi Tổng thống Trump có thể ký thành luật.
Những người ủng hộ dự luật hy vọng lần này dự luật sẽ có một kết quả khả quan hơn.
Chủ tịch mới của Ủy ban Đối Ngoại là Thượng nghị sĩ James Risch, người luôn soi xét kỹ các chính sách và hành động của Bắc Kinh, sau khi thay thế người tiền nhiệm Bob Corker hồi tháng Một.
Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionThượng nghị sĩ Marco Rubio, người dẫn đầu đề xuất dự luật Trừng phạt vì Biển Đông và Biển Hoa Đông
"Chúng tôi rất lạc quan, vì biết sự quan tâm chủ tịch Risch về các vấn đề Trung Quốc," phát ngôn viên của Thượng nghị sĩ Marco Rubio nói.
Dự luật hiện tại đã được 13 thượng nghị sĩ Dân chủ và Cộng hòa ủng hộ, tăng nhiều so với chỉ hai người ủng hộ vào 2017.
Dự luật này được giới thiệu trong bối cảnh cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang leo thang. Mỹ đưa hãng công nghệ khổng lồ của Trung Quốc Huawei vào danh sách đen, khiến một loạt các công ty lớn đình chỉ kinh doanh với Huawei.
Lưỡng đảng ủng hộ 'đánh' TQ
Bonnie Glaser ở CSIS, Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế, thừa nhận hiện tại đang có "một không khí rất khắc nghiệt tại Quốc hội khi bàn về Trung Quốc," nhưng dự đoán rằng ngôn ngữ "ràng buộc và khiên cưỡng" trong bản dự luật sẽ phải hạ xuống trước khi có thể đến được bàn của tổng thống.
Glaser, cố vấn cấp cao về châu Á và chuyên gia về chính sách ngoại giao và an ninh của Trung Quốc, nói rằng trước giờ vấn đề Biển Đông không phải "đối trọng" trong chương trình chính sách của chính quyền Trump và việc "giới thiệu nó trong Quốc hội không phải là ý tồi".
Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionNgười biểu tình phản đối Đường Lưỡi bò của Trung Quốc ở Việt Nam hồi 2012
Chính quyền của ông Trump cũng thực hiện nhiều chuyến đi thực hiện quyền tự do hàng hải hơn chính quyền cũ, Glaser nói.
Bà nói, 73% các vụ việc đụng độ ở Biển Đông kể từ 2010 đều liên quan đến tàu cảnh sát biển Trung Quốc.
Andrew Thompson, một cựu quan chức quốc phòng của Hoa Kỳ nói rằng việc "giới thiệu luật này cho thấy sự tức giận từ lưỡng đảng về các hành động của Trung Quốc tại khu vực biển đảo và cũng cho thấy sự bức xúc của Quốc hội rằng phản ứng của chính quyền ông Trump vẫn bị giới hạn trong việc thực hiện tuần tra tự do hàng hải và những lời hùng biện."
Trung Quốc nói gì?
Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGESImage captionHình ảnh đảo Phú Lâm được trưng bày trên đường phố Trung Quốc
Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ngay lập tức đáp trả hôm 24/5 rằng Dư luật Trừng phạt vì Biển Đông và Hoa Đông này "vi phạm những quy định cơ bản của luật quốc tế và quan hệ quốc tế và phía Trung Quốc, tất nhiên, mạnh mẽ phản đối."
Lục Khảng, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói việc xây dựng các hòn đảo ở vùng tranh chấp là "hoàn toàn nằm trong quyền hạn chủ quyền của Trung Quốc".
"Chúng tôi yêu cầu Hoa Kỳ không tiến hành việc thảo luận về dự luật này, để không gây ra sự xung đột mới trong quan hệ Mỹ-Trung," ông Lục Khảng nói trong một cuộc họp báo.
Các chuyên mục 
