Thượng Nghị Sĩ Jim Webb và vợ, bà Hồng Lê Webb, trong buổi họp báo tại Hà Nội năm 2007 khi ông tới Việt Nam lần đầu tiên trong tư cách thượng nghị sĩ. (Hình: Hoàng Ðình Nam/AFP/Getty Images)

Chuyến viếng thăm nghĩa trang này tiết lộ trong công điện đề ngày 9 tháng 1, 2009 đánh đi từ tòa Tổng Lãnh Sự Mỹ tại Sài Gòn.

Những chuyến đi của TNS Jim Webb, đảng Dân Chủ tiểu bang Virginia, về Việt Nam thường được báo chí quan tâm, vì ông không chỉ là một vị dân cử cao cấp, thành viên Ủy Ban Ngoại Giao và Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện, mà còn có những mối quan hệ đặc biệt với Việt Nam.

Ông từng là trung úy thủy quân lục chiến phục vụ tại Việt Nam, đoạt nhiều huy chương cao quý trong chiến đấu kể cả huy chương Navy Cross. Ông đại diện một tiểu bang nhiều người Việt sinh sống; “khu Eden” nằm trong tiểu bang Virginia. Vợ ông là người Việt Nam, và ông nói rành tiếng Việt.

Chuyến đi đầu tiên của ông trong tư cách thượng nghị sĩ năm 2007 chẳng hạn, hay chuyến đi mới đây vào tháng 8 năm nay khi chuyện biển Ðông và quan hệ với Trung Quốc đang nóng bỏng, đều được báo chí đưa tin dồn dập.

Nhưng chuyến đi cuối năm 2008 đặc biệt thầm lặng. Báo chí ít đưa tin, và văn phòng ông cũng không đưa ra một thông cáo báo chí nào. Việc ông viếng Nghĩa Trang Quân Ðội Biên Hòa được giữ kín từ đó tới khi công điện ngoại giao bị Wikileaks tung ra.

Trong bức công điện, Tổng Lãnh Sự Kenneth Fairfax cho biết, chính nhờ ông Webb được phép viếng nghĩa trang mà nhân viên lãnh sự được trở lại nơi này lần đầu tiên kể từ đầu năm 2007.

Thượng Nghị Sĩ Webb tới Sài Gòn ngày 29 tháng 12, và ngay hôm đó đi thăm nghĩa trang. Theo lời TLS Fairfax, chính quyền cho phép ông Web tới viếng nơi này vì “nguyện vọng cá nhân” của ông, và với điều kiện được xem là một chuyến đi “riêng tư,” không có nhân viên chính quyền nào đi theo. Thượng Nghị Sĩ Webb đồng thời cũng tới thăm một nghĩa trang liệt sĩ của quân đội cộng sản.

Nhại theo tựa cuốn tiểu thuyết của Charles Dickens, TLS Fairfax đặt tựa cho đoạn viết về hai nghĩa trang này là “A Tale of Two Cemeteries” – “Chuyện của hai nghĩa trang” để so sánh giữa một bên là nghĩa trang liệt sĩ được bảo toàn đẹp đẽ (ông dùng chữ “immaculate” – sạch không một vết nhơ) với tình trạng của Nghĩa Trang Quân Ðội Biên Hòa.

Theo hồ sơ của Việt Nam Cộng Hòa, tính tới ngày 30 tháng 4, 1975, có khoảng 16,000 ngôi mộ trong khuôn viên nghĩa trang, được dự trù xây cho 30,000 mộ. Trong số này, có một nửa đã kịp xây mộ bia bằng xi măng, còn một nửa thì chưa.

Tới nay, có khoảng 12,000 mộ, “trong nhiều tình trạng khác nhau” trên miếng đất 58 hectares này. Năm 2006, Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng ký quyết định lấy khu vực này ra khỏi quyền cai quản của Quân khu 7, chuyển cho chính quyền địa phương, đổi tên lại thành nghĩa trang Bình An.

Phải tới khi đó, công điện viết, “nhiều gia đình vào được để sửa sang mộ bị hư hỏng.” Nhờ vậy, khi Thượng Nghị Sĩ Webb tới viếng, “nhiều bia mộ đã được chùi rửa, sửa sang, hoặc xây lại”. Có cả những người mở quán trước cửa nghĩa trang, họ nhận dịch vụ sửa sang mộ cho những gia đình ở xa không tới thường xuyên được, hoặc giúp người nhà tìm mộ của thân nhân.

Nhưng, ngoài những ngôi mộ được gia đình quan tâm sang sửa riêng, còn lại thì nghĩa trang tàn phế. Tổng Lãnh Sự Fairfax miêu tả:

“Một số mộ có bia trắng trong khi những mộ khác chỉ là một gò đất với cục gạch làm dấu. Nhiều ngôi mộ có vẻ như chưa từng được đụng tới từ năm 1975. Những tượng đài đổ vỡ và nhà cầu đứng trụ ngay giữa nghĩa trang, và đường đi chỉ là đất với sỏi.”

Bên ngoài nghĩa trang cũng không khá hơn, “cửa tiệm và nhà dân lấn đất nghĩa trang, cột đá và cầu thang trước đây là lối vào nghĩa trang thì nay bị cây cối, dây leo lấn hoàn toà”n

Ðền Tử Sĩ trên đồi cũng hoang phế: “Một vài con bò nhởn nhơ gặm có trong lúc Thượng Nghị Sĩ Webb và nhân viên tòa lãnh sự đi xem đền trên đỉnh đồi.”

Một nhóm người, có thể là nhân viên nghĩa trang hoặc là an ninh theo dõi, lặng lẽ đi theo đoàn nhưng không can thiệp.

Họp mặt với Bí thư Thành ủy Lê Thanh Hải và Chủ tịch Thành phố Lê Hoàng Quân, TNS Webb nêu vấn đề cựu chiến binh Việt Nam Cộng Hòa. Trong lúc khen Sài Gòn tiến bộ nhiều về kinh tế, ông kể chuyện ông đến Sài Gòn thời thập niên 1990 (lúc đó ông làm cố vấn thương mại cho các công ty Mỹ muốn làm ăn ở Việt Nam), công viên đối diện khách sạn New World, tức bùng binh Phù Ðổng Thiên Vương, đầy rẫy cựu chiến binh miền Nam vô gia cư đi ăn xin, mà nay ông chứng kiến người dân Sài Gòn tuôn ra đó vui vẻ mừng đá banh thắng Thái Lan.

Ông khuyến khích chính quyền giảng hòa với cựu quân nhân Việt Nam Cộng Hòa. Hai ông Hải và Quân, khi đáp lời ông Webb, không nhắc gì tới quân đội cũ. Cả hai nói tới vai trò quan trọng của Mỹ trong việc phát triển kinh tế Việt Nam.

Và cả hai đều nhắc tới những bước tiến trong quan hệ hai nước, để người Việt ở Mỹ có thể trở về nước làm ăn

Rất Cám Ơn TNS Webb

Vi Anh

Quân nhân Việt Nam Cộng Hòa, người đã hy sinh  và nguời hãy còn sống,  người Mỹ gốc Việt nói riêng và  người Việt trong ngòai nước  nói chung - rất cám ơn Thượng Nghị sĩ Jim Webb.

Cám ơn TNS Jim Webb đã làm rõ vấn đề, đưa ra ánh sáng công luận về việc  CS Hà nội đã gian dối định lọai bỏ quân nhân Việt Nam Cộng Hòa mất tích hay chết, trái với bản ghi nhớ mà Bộ Thương Binh của CS Hà nội và USAID của Bộ ngọai Giao Mỹ đã ký phải tìm kiếm hài cốt những quân nhân VN mất tích,  trong đó  có quân nhân của CS Bắc Việt, của Việt Cộng và quân nhân VNCH khi sử dụng  số  tiền  một triệu Đô  la do Mỹ viện trợ .

Tuy với ngân sách  ngọai viện của Mỹ rất lớn, đơn vị hàng tỷ Đô la, số  tiền viện trợ một triệu này không lớn. Nhưng đây là vấn đề nguyên tắc, viện trợ, ngọai giao, và công bằng  trong tập tục ngọai giao của thế giới. Thế mà CS Hà nội  vẫn  âm mưu và hành động gian dối  lại còn  có những lời giả đạo đức để “giáo dục” Mỹ về viện trợ.

Cám ơn TNS Jim Webb còn đưa ra  ánh sáng,  trước Quốc Hội Mỹ và Bộ Ngọai Giao Mỹ  về tình cảnh thế thảm của Nghĩa Trang Quân Đội VNCH ở Biên Hòa "trong tình trạng cực kỳ bỏ hoang và đổ nát”. Theo báo cáo của Tòa Đại sứ Mỹ do Wikileaks  tiết lộ, trong chuyến viếng thăm Saigon của TNS chính TNS đã đích thân gặp Bí Thư Thành Ủy CS  Chủ Tịch Ủy Ban TPHCM đặt vấn đề mà họ tránh né. Và bây giờ TNS tiếp tực nói lên trước công luận Mỹ, và trước Quốc Hội và Bộ Ngọai Giao .

Những việc làm đó của TNS  một mặt đã nói lên cho công luận Mỹ và các cơ quan có thẩm quyền của chánh quyền Mỹ biết hành động gian dối trong lời cam kết nhận viện trợ Mỹ của CS Hà nội. Và cơ quan USAID của Bộ Ngọai Giao rất  tôn trọng sự thật và sự giám sát của Quốc Hội mà TNS Jim Webb, Chủ Tịch Tiểu ban Đông Á và Thái Bình Dương  của Ủy Ban Đối Ngọai của Thượng Viện Mỹ, là người có thẩm quyền về diện địa ngọại giao và nội dung công tác, nên  USAID ngưng không giải ngân số tiền ấy cho CS Hà nội.

Cám ơn TNS Jim Webb đưa vấn đề ra để thêm một lần cho nhân dân Mỹ đóng thuế và chánh quyền Mỹ dùng để viện trợ cho CS Hà nội thấy xài trái ý Mỹ, bị lạm dụng như thế nào. Ký bản ghi nhớ với Mỹ dùng tiền viên trợ để tìm hài cốt ba thành phần trong đó hai là CS và một là VNCH, thề mà lọại VNCH – là gian dối rõ ràng. Thế mà khi TNS Webb đặt vấn đề thì Lương Thanh Nghị  phát ngôn Bộ Ngoại giao VNCS nói  hãng tin AFP, rằng "hợp tác nhân đạo phải đến từ tinh thần thiện chí, chân thành và vô điều kiện".

Số tiến này giấy trắng mực đen ghi rõ trong biên bản Quốc Hội Mỹ khi thảo luận biểu quyết -coi như công chứng thư.  Chính Quốc hội Mỹ đã thông qua ngân sách một triệu đô la để giúp VNCS tìm lính mất tích trong Cuộc chiến Việt Nam trong năm tài khóa 2010. Mục đích tìm kiếm và xác định quân nhân Việt Nam mất tích từ cả hai phía của cuộc xung đột. Chinh TNS Webb nói, "Điều quan trọng cần thấy là trong Biên bản Ghi nhớ ký với Chính phủ Việt Nam về chương trình đã nhắc tới chuyện này khi nói tới chuyện" tìm kiếm và xác định danh tính những người lính Việt Nam mất tích trong chiến tranh.Thế mà CS Hà nội đã gian dối và bội bội ước lại còn giả nhân, giả nghĩa nói nào là nhân đạo, thiện chí, vô điều kiện.

Cám ơn TNS Jim Webb về việc làm và lời nói vô cùng cần và quí cho người Việt  ở Bắc, ở Nam ở Trung, ở Hải ngọai thấy CS luôn dùng những lời nhân đạo giả dối để che đậy hành động gian ác, kỳ thị của họ. Đặc biệt là người Mỹ gốc Việt, nhứt là lớp trẻ ít kinh nghiệm CS,  có một bằng cớ rõ rệt, rất đáng tin về những lời “ngụy” hòa giải hòa họp của CS Hà nội.

Tử sĩ VNCH những người đã chết, được chôn  trong Nghĩa Trang nằm im như nấm mồ, mà CS Hà nội còn để nghĩa tranh hoang tàn đổ nát. Và  người mất tích CS Hà nội muốn lấy tiển  của Mỹ cho để tìm hài cột mà CS Hà nội vẫn gian dối không làm. Huống hồ gì người sống trong nước , CS Hà nội đối xử như công dân hạng hai, mất quê hương ngay trên quê cha dất tổ của mình. Và  người đi tỵ nạn CS ở ngọai quốc, CS Hà nội vẫn xem là  là lực lượng thù địch trừ những người họ chiêu dụ được đem tiền về VN làm ăn hay ăn chơi.

Cám ơn TNS Jim Webb đã đưa ra ánh sáng về  thái dộ và hành dộng giả dối và ngụy hòa giải hòa họp của CS Hà nội. Chính TNS một cựu quân nhân tham chiến ở VN và có vợ là một người Mỹ gốc Việt, làm  Chủ tịch rất am tường nhân tình thế thái về Chiền tranh VN nhấn mạnh việc thực hiện chương trình phải thể hiện sự tôn trọng như nhau đối với tất cả những người đã phục vụ trong quân ngũ và chết trong chiến tranh cũng như mang lại sự an ủi cho những người đã mất người thân yêu trong cuộc chiến lịch sử và thảm khốc.

Và TNS nhấn mạnh, "Chương trình hợp tác giữa Hoa Kỳ và Việt Nam nhằm tìm kiếm hài cốt của những người lính Việt Nam có thể là cơ hội quý báu để thúc đẩy mục tiêu hòa giải - nhưng chỉ khi nó được thực hiện với sự tôn trọng đúng mực cho tất cả những người đã chiến đấu chứ không phải chỉ đối với một bên này, hay bên kia."

Cũng thế, TNS  Patrick Leahy cũng lên tiếng ủng hộ ông Jim Webb trong nỗ lực nhắc đến các quân nhân Nam Việt Nam."Đây là điều quan trọng trong tinh thần hòa giải và đối với quan niệm trung thành và tôn trọng của người Mỹ rằng chúng ta không bao giờ quên những người đã ở bên chúng ta, ngay cả khi chúng ta bước vào tương lai và hợp tác với những người từng chiến đấu chống lại chúng ta."

Nhưng CS Hà nội trước sau như một, miệng thì nói để quá khứ ra sau, hướng vè tương lai phía trước, dùng tất cả mỹ từ chiêu dụ người Mỹ gốc Việt và hải ngọai, nào là “khúc ruột ngàn  dặm của quê hương, Việt kiều yêu nước, bộ phận của dân tộc không thế tách rời” để chiêu dụ đem tiền bạc và kiến thức về “xây dựng quê hương”. Nhưng trong hành động  ai khác ý với CS từ người trong đến ngòai nước thì CS coi là “lực lượng thù địch”, bắt giam, hình sự hóa thủ tục truy tố về tội tuyên truyền chống phá nhà nước hay lật dổ chánh quyến.  CS còn dùng Nghị Quyết 36 dịnh dánh phá, lũng đọan và nhuộm đỏ các cộng đồng Việt hải ngọai nữa.

Và sau cùng cám ơn TNS Jim Webb  đã  vạch trần  hành động gian dối của CS Hà nội. Ngay đối với một số tiền viện trợ một triệu không lớn này, mà CS Hà nội còn ăn đằng sóng nói đằng gió như vậy. Nhứt bất tín vạn bất tín, hỏi những chuyện lớn thì sao. Lời khuyên để đời của TT Nguyễn văn Thiệu  vẫn thực tế và đúng  đắn“ Đừng nghe những gì CS nói mà nhìn những gì CS làm.”