Lúa mì, nhu yếu phẩm của hàng tỷ người dân từ châu Âu, châu Mỹ đến miền bắc Trung Quốc, đã tăng giá đột biến trong thời gian qua, trung bình đến 40% trên thị trường thế giới. Trên sàn giao dịch hàng hóa Chi-ca-gô (Mỹ), giá lúa mì đã tăng  tới 82% kể từ tháng 6 đến nay. Tại sàn giao dịch chung châu Âu, giá loại ngũ cốc chủ chốt này cũng leo thang 60%. Một trong những nguyên nhân đẩy giá lúa mì tăng cao là một số nước cấm xuất khẩu mặt hàng này. Nga hứng chịu đợt nắng hạn nghiêm trọng nhất trong vòng một thế kỷ khiến khoảng mười triệu ha đất canh tác bị phá hủy. Bộ Nông nghiệp Nga dự báo sản lượng ngũ cốc năm nay chỉ đạt khoảng 60 đến 65 triệu tấn, thấp hơn mức dự tính 90 triệu tấn đưa ra hồi đầu năm và giảm 20 đến 25 triệu tấn so với sản lượng năm ngoái. Thời tiết nắng nóng bất thường phá hủy một phần diện tích thu hoạch ngũ cốc, buộc Nga, nước xuất khẩu lúa mì lớn thứ ba thế giới, lần đầu phải công bố thiết lập "phao" an toàn lương thực bằng việc áp đặt lệnh cấm xuất khẩu ngũ cốc. Dự báo, xuất khẩu lúa mì của Nga sẽ giảm ít nhất 50% vì nước này phải bảo đảm nhu cầu nội địa. Thêm vào đó, tình hình tại U-crai-na và Ca-dắc-xtan, hai vựa lúa mì khác của thế giới, cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hạn hán. Tại các nước châu Âu, như: Pháp, Ðức, Hung-ga-ri, Bun-ga-ri và Ru-ma-ni, thu hoạch vụ mùa năm nay cũng chịu tác động tiêu cực vì thiếu mưa. Ở nhiều vùng khác trên thế giới, ngành trồng lúa mì lại bị mưa lũ tàn phá. Cùng đứng ở vị trí thứ ba về xuất khẩu ngũ cốc, Ca-na-đa bị các trận mưa lớn hồi mùa xuân phá hỏng nhiều cánh đồng phì nhiêu, gây thiệt hại 17% sản lượng của nước này. Tại châu Á, hai vựa lúa mì là Ấn Ðộ và Pa-ki-xtan, chiếm 15% thị phần thế giới, năm nay phải hứng chịu các đợt lũ lụt liên tiếp. Tình trạng thiên tai xảy ra trên thế giới là những nguyên nhân khiến thị trường lúa mì "nóng" lên từng ngày.

Trong khi đó, lúa gạo, một trong những cây lương thực chính, nguồn lương thực hằng ngày của khoảng ba tỷ người trên thế giới, đang có nguy cơ bị giảm sản lượng bởi tình trạng biến đổi khí hậu. Theo Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực LHQ (FAO), sản lượng gạo tại các nước châu Á sẽ giảm. Theo dõi những tác động của việc tăng nhiệt độ hằng ngày đối với sản lượng gạo tại hơn 200 cánh đồng ở Trung Quốc, Ấn Ðộ, In-đô-nê-xi-a, Phi-li-pin, Thái-lan và Việt Nam, các nhà nghiên cứu của FAO đã đưa ra kết luận, nhiệt độ tăng trong hơn 25 năm qua đã khiến sản lượng gạo tại một số vựa lúa lớn ở châu Á giảm từ 10 đến 20%. Dự báo tình trạng sẽ tồi tệ hơn khi nhiệt độ tiếp tục tăng vào giữa thế kỷ này.

Ngân hàng Thế giới (WB) đã khẩn cấp kêu gọi các nước không áp đặt lệnh cấm xuất khẩu lương thực trong bối cảnh thiên tai hoành hành dữ dội ở nhiều khu vực, đe dọa sụt giảm mạnh sản lượng lương thực toàn cầu. Giám đốc điều hành WB N. Ô. Ai-uy-la khẳng định, dù khó có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu, nhưng giá ngũ cốc tăng vọt sẽ gây thiệt hại lớn cho các nước nghèo. WB cam kết sử dụng các quỹ lương thực dự phòng khi tình hình lương thực thế giới xấu đi nghiêm trọng. Trong khi đó, các chuyên gia thế giới lại nhắc lại ý tưởng thành lập "OPEC ngũ cốc" để điều tiết thị trường lương thực quốc tế bởi sự cần thiết lập ra hệ thống quốc tế có chức năng điều chỉnh mối quan hệ giữa các nhà xuất khẩu và nhập khẩu ngũ cốc nhằm giúp thế giới thoát khỏi mối đe dọa khủng hoảng mới về lương thực.

Thái An