Ông Nemtsov bị bắn chết tại Moscow

Nemtsov khi đó trẻ trung, nói tiếng Anh thuần thục, biết đối diện truyền thông. Vùng Nizhny Novgorod, với các ngành công nghiệp quân sự, trở thành điểm sáng thu hút đầu tư nước ngoài.

Ông nhanh chóng trở thành một trong các chính khách nổi danh, và có tin đồn nói Yeltsin muốn ông kế vị.

Năm 1997, Yeltsin phong ông làm phó thủ tướng phụ trách cải tổ kinh tế. Nhưng Nemtsov sau này ân hận vì nó mở đầu cho sự đi xuống của ông trong chính trường.

Mọi tham vọng tổng thống của ông bị thui chột vì khủng hoảng kinh tế tháng Tám 1998, khiến ông phải rời chính phủ.

Sa sút chính trị

Năm 1999, Nemtsov thành lập Liên minh các lực lượng cánh hữu (SPS), cùng Anatoly Chubais và Yegor Gaidar.

Ban đầu đảng này khá thành công, thu được 10% phiếu ở cuộc bầu cử tháng 12 và trở thành nhóm ảnh hưởng trong quốc hội.

Nhưng vài năm sau, SPS thay đổi thái độ với tổng thống Putin, từ ủng hộ có điều kiện sang công khai đối lập – và đảng mất đi ủng hộ viên.

Trong bầu cử 2003, SPS không thu đủ 5% phiếu bầu để có chân trong quốc hội.

Nemtsov từ nhiệm khỏi SPS và đi vào kinh doanh.

Năm 2011, ông trở thành gương mặt của đối lập, nhưng mấy năm qua ông không còn nổi bật.

Mặc dù ông không còn được xem là thuộc về dòng chính trong chính trị Nga, vụ giết ông đã gây sốc cho nhiều người Nga.

Ông Kasparov tuyên bố thông điệp đã rõ: “Chống đối Putin và cuộc sống của bạn chẳng có mấy giá trị.”

Cái chết của những người chống Putin

Tháng Tư 2003 – Chính khách Sergey Yushenkov bị ám sát gần nhà ở Moscow

Tháng Bảy 2003 – Nhà báo Yuri Shchekochikhin chết sau căn bệnh bí hiểm kéo dài 16 ngày

Tháng Bảy 2004 – Biên tập viên tạp chí Forbes phiên bản tiếng Nga Paul Klebnikov bị bắn trên đường ở Moscow

Tháng Mười 2006 – Nhà báo Anna Politkovskaya bị bắn ngoài căn hộ ở Moscow

Tháng 11/2006 – Cựu điệp viên Nga Alexander Litvinenko chết, gần ba tuần sau khi uống trà dính chất polonium ở khách sạn tại London

Tháng Ba 2013 - Boris Berezovsky, từng đóng vai trò phân phát quyền lực nhưng sau chống Putin, chết trong nhà ở Anh

Chính trị gia đối lập Boris Nemtsov (Ảnh: AFP)

Ông cũng là một nhà khoa học hạt nhân, một nhà môi trường học và cha của 4 đứa con.

Nemtsov, 55 tuổi, còn là một nhà hùng biện có tiếng và cũng là một trong những người diễn thuyết chính tại các cuộc tuần hành đối lập lớn nhằm phản đối sự trở lại điện Kremlin của Tổng thống Vladimir Putin hồi năm 2012.

Nemtsov học ngành Vật lý phóng xạ tại Đại học Gorki từ 1976-1981. Vào năm 1985, ông nhận bằng tiến sĩ về Vật lý và Toán học. Ông từng làm việc tại Viện nghiên cứu Vật lý phóng xạ Gorki.

Ông Nemtsov bắt đầu sự nghiệp chính trị với tư cách là một nhà cải cách trẻ tại thành phố công nghiệp Nizhny Novgorod, nơi ông trở thành thống đốc vùng vào năm 1991 khi mới 32 tuổi.

Sau khi phục vụ ở vị trí đó 6 năm, ông Nemtsov đã thăng tiến trong sự nghiệp dưới thời của Tổng thống Yeltsin khi chuyển tới Mátxcơva đảm nhậm chức vụ Phó thủ tướng thứ nhất trong thời gian từ 1997-1998.

Tổng thống Yeltsin được cho là từng cân nhắc chọn Nemtsov làm người kế nhiệm vào năm 1999, khi ông chuẩn bị rời nhiệm sở do sức khỏe yếu. Nhưng cuối cùng, ông Yeltsin đã chọn Vladimir Putin, người giữ chức thủ tướng lúc bây giờ, vì tin rằng Putin là một nhân vận ôn hòa mà nước Nga cần.

Ban đầu, Nemtsov ủng hộ cuộc tranh cử tổng thống của Putin, gọi ông là một nhân vật "trung thực và có trách nhiệm". Tuy nhiên, Nemtsov sau đó đã thay đổi quan điểm và trở thành một trong những người chống đối Putin mạnh mẽ nhất.

Ông Nemtsov từng là một thành viên sáng lập của đảng tự do Liên minh các lực lượng cánh hữu của Nga vào đầu những năm 2000 và lãnh đạo của đảng này từng là một nghị sĩ đối lập trong quốc hội, nơi ông chỉ trích các bước đi ban đầu của ông Putin nhằm trì hoãn cải cách chính trị.

Nemtsov đã thành lập một số phong trào đối lập sau khi rời quốc hội vào năm 2003 và sau đó trở thành đồng chủ tịch của đảng đối lập Cộng hòa Nga - đảng Tự do Nhân dân từ năm 2012.

Nemtsov có phong cách giống một ngôi sao nhạc rock, hay mặc quần jean, áo sơ mi và thường nở nụ cười tươi. Ông này cũng nổi tiếng đào hoa và được lòng phụ nữ.

Cùng với các chính trị gia đối lập khác, ông Nemtsov từng kiện ông Putin ra tòa nhưng không thành công sau khi nhà lãnh đạo Nga cáo buộc Nemtsov và những người khác biển thủ hàng tỷ USD vào những năm 1990.

Nemtsov đã trở thành một trong những nhân vật hay chỉ trích nhất của phe đối lập tại Nga và các nhóm ủng hộ Kremlin thường liệt ông vào danh sách "những kẻ phản quốc" trong những năm gần đây.

Gần đây, ông Nemtsov đã chỉ trích sự tham gia của Nga trong cuộc khủng hoảng tại Ukraine, tình hình kinh tế và các vụ tham nhũng trong quá trình chuẩn bị cho Thế vận hội mùa đông tại Sochi năm 2014.

Mặc dù vẫn là một nhân vật quan trọng trong các sự kiện đối lập tại Mátxcơva nhưng ông Nemtsov đã dần rút lui trong vài năm qua khi thế hệ các lãnh đạo đối lập nổi lên, như luật sư Alexei Navalny.

Vị trí gần đây nhất mà ông Nemtsov nắm giữ là nghị sĩ vùng tại thành phố Yaroslavl ở phía bắc thủ đô.

Giống hầu hết các chính trị gia đối lập, ông Nemtsov rất tích cực sử dụng các mạng xã hội. Ông đã sử dụng cách thức này để kêu gọi mọi người tham gia vào cuộc tuần hành của phe đối lập tại Mátxcơva vào ngày mai 1/3. Nhưng ông Nemtsov đã bị sát hại ngay trước khi cuộc tuần hành diễn ra.

Cựu Phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov (Nguồn: RIA Novosti)

Theo nguồn tin, chiếc xe màu trắng được tìm thấy gần nơi xảy ra vụ án và các chuyên gia tội phạm và nhân viên điều tra đang kiểm tra xe để tìm bằng chứng - các chi tiết sinh học hay dấu tay.

Chiếc xe chở hung thủ được xác định sau khi nghiên cứu hình lấy từ camera giám sát trên đường.

Bạn gái cùng đi với Nemtsov, cô Anna Duritskaya 23 tuổi cũng đã thấy chiếc xe.

Một nguồn tin cảnh sát cho Interfax biết đó là chiếc Lada Priora màu trắng tìm thấy tại một trong các con phố nhỏ ở khu Arbat.

Trong diễn biến khác, thông điệp đăng tải trên trang web của Điện Kremlin cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định những kẻ tổ chức và thực hiện vụ sát hại thủ lĩnh đối lập Nga Boris Nemtsov sẽ bị trừng phạt.

Thông cáo viết: "Boris Nemtsov đã để lại dấu ấn của mình trong lịch sử Nga, cũng như trên chính trường và đời sống xã hội. Ông đã làm việc trên những cương vị quan trọng trong giai đoạn chuyển đổi khó khăn của đất nước chúng ta. Ông luôn thẳng thắn và thành thực nói lên chính kiến của mình, bảo vệ quan điểm của mình."

Tổng thống Nga cũng bày tỏ sự thương tiếc tới bà Dina Yakovlevna Eydman, mẹ ông Nemtsov./.

Hàng chục ngàn người tuần hành tưởng niệm nhà đối lập Nga Nemtsov

Thanh Hà

Dân Nga tụ họp xuống đường tưởng niệm nhà đối lập Boris Nemtsov - REUTERS /Sergei Karpukhin

Theo AFP, có tới 10.000 người tại Matxcơva, 6.000 tại Saint Petersbourg vào trưa ngày Chủ nhật 01/03/2015 tuần hành để tưởng nhớ nhà đổi lập Boris Nemtsov bị sát hại cách nay hai ngày. Ban tổ chức đưa ra con số 70 ngàn người tuần hành chỉ riêng tại Matxcơva

Chính phủ Nga cho phép tới 50.000 người tham dự. Cuộc biểu tình khởi động vào lúc 12 giờ -giờ quốc tế. Đoàn biểu tình đi ngang qua cây cầu gần điện Kremly, nơi cựu phó Thủ tướng Nemtsov bị 4 viên đạn bắn vào lưng. Một thành viên trong ban tổ chức, ông Alexandre Rikline đưa ra con số 70.000 người biểu tình ở thủ đô Matxcơva. Cảnh sát Nga thì nói tới 16.000 hưởng ứng kêu gọi xuống đường vì cựu phó thủ tướng Boris Nemtsov. Nhưng theo các nhà quan sát, số lượng người tham gia hôm nay vượt trội hẳn so với những đợt huy động trước đây của phe đối lập Nga. Từ thủ đô Matxcơva thông tín viên đài RFI, Veronika Dorman gửi về bài tường trình.

« Có nhiều hứa hẹn là cuộc tuần hành hôm nay, trong một chừng mực nào đó, huy động được đông đảo người dân. Các trang mạng xã hội cho thấy, đối lập Nga cũng như những người ủng hộ phe này đang hết sức hoang mang và phẫn nộ. Họ là những thành phần được coi là tầng lớp tự do trong xã hội Nga.

Ban đầu, đối lập Nga kêu gọi biểu tình tại một khu phố ở cách xa trung tâm thủ đô Matxcơva chống lại Tổng thống Putin, chống tham nhũng và nhất là để phán đối chính sách của Nga đối với Ukraina. Trong bài phỏng vấn cuối cùng, Boris Nemtsov kêu gọi người Nga biểu tình vào ngày hôm nay, Chủ nhật 01/03/2012 để phản đối "Vladimir Putin xâm chiếm Ukraina". Boris Nemtsov là nhân vật chủ chốt trong ban tổ chức.

Nhưng giờ đây, cuộc xuống đường tại Matxcơva hôm nay mang màu tang tóc. Người biểu tình sẽ tuần hành trong im lặng, không có những tấm bảng biểu ngữ … và cuộc tuần hành sẽ diễn ra tại giữa lòng thủ đô, ngay tại nơi nhà đối lập Nemtsov bị sát hại trong đêm ngày thứ Sáu.

Về cuộc điều tra, có nhiều giả thuyết được đưa ra. Kịch bản được các chính khách thân chính quyền và các phương tiện truyền thông Matxcơva đề cập đến nhiều hơn cả cũng chính là lập luận đã được Tổng thống Vladimir Putin nêu lên ngay từ hôm qua.

Đó là giả thuyết vụ ám sát ông Nemtsov là "một hành động khiêu khích nhằm gây bất ổn cho nước Nga". Vẫn theo lập luận đó, đối lập Nga đã hy sinh ông Nemtsov. Tổng thống Putin đã sử dụng những từ ngữ như trên. Cách nay ba năm chính ông đã báo trước nhưng đối thủ chính trị của ông có ý định hạ sát một thành viên của họ để bôi nhọ uy tín của Putin »

"Không cần Mỹ, Nhật cũng thừa sức đánh bại Trung Quốc"

Chuyên gia quân sự Nhật Bản, ông Kazuhiko Inoue cho rằng Lực lượng phòng vệ quốc gia vẫn có khả năng đánh bại quân đội Trung Quốc ngay cả khi Tokyo không nhận được sự hỗ trợ từ Mỹ.

Tờ Want China Times cho hay tuyên bố của ông Inoue được đăng tải trên tạp chí Sapio tại Tokyo.

Theo chuyên gia Inoue, không nên xem thường khả năng chiến đấu của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản nếu xảy ra một cuộc xâm lược từ quân đội Trung Quốc.

Ngoài ra, ông Inoue còn đặt câu hỏi về mức độ hoạt động hiệu quả của các tàu chiến Trung Quốc vốn được sản xuất từ công nghệ mua của Nga, Ukraine, Israel liệu có tốt như của Nhật Bản. Điển hình như Liêu Ninh, chiếc tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc, còn không được trang bị hệ thống máy phóng chiến đấu cơ trên boong tàu, ông Inoue chia sẻ.

Bầu cử trong Đảng Cộng sản liệu sẽ có gì thay đổi?

Ngay trước khi kết thúc năm Giáp Ngọ, Ban Tổ chức Trung ương Đảng đã công bố có 22 cán bộ được quy hoạch vào Bộ Chính trị, Ban Bí thư và 290 cán bộ cho Ban Chấp hành Trung ương trong các khóa sắp tới. Thêm vào đó, Quy chế Bầu cử trong Đảng được ban hành theo Quyết định 244-QĐ/TW ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương đã quy định những hạn chế chặt chẽ với quyền được đề cử, ứng cử tại Đại hội và Hội nghị của Đảng (Điều 13).

Có nhà quan sát cho rằng Quy chế này hạn chế rất nhiều hoạt động của bản thân Đại hội, cản trở tinh thần mở rộng dân chủ trong Đảng. Nếu quy chế này được thực hiện nghiêm túc tại Đại hội các cấp trong năm Ất Mùi này, sẽ không thể có chuyện những vị như Bộ trưởng Y tế Phạm Song vẫn trúng cử Ban Chấp hành Trung ương ở Đại hội 7 hay Bộ trưởng Giao thông Bùi Danh Lưu tại Đại hội 8, những cán bộ được đánh giá là “hoạt động có kết quả” nhưng đã không được Ban Chấp hành Trung ương lúc đó quy hoạch và tiến cử. Những diễn biến này khiến nhiều người càng khẳng định cơ chế quy hoạch cán bộ sẽ mang tính quyết định, sẽ được Đảng quyết tâm thực hiện bài bản và chuẩn hóa để tránh những bất ngờ phút chót tại hội trường Đại hội.

Tuy nhiên, có lẽ còn quá sớm để khẳng định rằng cơ chế tranh cử đã bị loại bỏ hoàn toàn trước cơ chế quy hoạch cán bộ. Lịch sử các kỳ Đại hội Đảng cho thấy nhiều cán bộ không nằm trong diện được quy hoạch vẫn trúng cử và nhiều vị trong diện quy hoạch vẫn thất cử.

Quy hoạch là để chuẩn bị nguồn tiến cử và được đem đi đào tạo thông qua biện pháp luân chuyển, điều động nhưng nếu thiếu cọ sát qua tranh cử giữa các ứng cử viên tương đương nhau thì vẫn khó chọn được người thực tài. Các điều kiện cho tranh cử vẫn luôn tồn tại và càng xuất hiện chín muồi hơn sau những đổi mới gần đây của Đảng. Trải qua tám kỳ Đại hội Đảng kể từ khi lãnh thổ đất nước tái thống nhất đến nay, trung bình cứ một nửa số ủy viên trung ương Đảng lại bị thay thế sau mỗi Đại hội. [1]

Nếu Đại hội 12 vẫn tiếp tục truyền thống này, gần một nửa số 175 ủy viên trung ương chính thức hiện nay sẽ phải ra đi vào cuối năm Ất Mùi. Hơn nữa, kể từ Đại hội 9 (2001) đến nay đã có quy định về số dư giữa số ứng viên và số ghế trong trung ương, trước đó gần như không có số dư. Số dư đạt gần 30% ở Đại hội 10 và 25% ở Đại hội 11.

Trên thực tế, muốn tăng cường dân chủ trong Đảng thì cần phải tăng cường minh bạch trong bố trí nhân sự, mà cơ chế quan trọng nhất để thực hiện điều đó vẫn là tranh cử, vốn lâu nay vẫn bị né tránh. Câu chuyện về tính ưu việt của cơ chế quy hoạch cán bộ hay cơ chế tranh cử chưa thể ngã ngũ ở đây mà nhiều khả năng vẫn tiếp tục xuất hiện trong các tranh luận tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành khoa học chính trị tại Đại học Queensland, Úc.

[1]Số liệu theo tính toán của tác giả.

Ứng viên tổng thống?

Sa sút chính trị

Cái chết của những người chống Putin

Vụ sát hại cựu Phó thủ tướng Nga được lên kế hoạch kỹ càng

Đạo đức giả, Putin 'quyết tìm ra kẻ giết Nemtsov'

'Tàn bạo'

'Xâm lược'

Cái chết của những người chống Putin

Chính trị gia đối lập Boris Nemtsov, người bị ám sát gần điện Kremlin tại thủ đô Mátxcơva ngày 27/2, từng là Phó thủ tướng dưới thời Tổng thống Boris Yeltsin trước khi trở thành một trong những nhân vật chống đối nổi bật tại Nga.

Nga phát hiện ôtô chở những kẻ sát hại cựu Phó Thủ tướng Nemtsov

Kênh truyền hình REN ngày 28/2 cho biết cảnh sát đã tìm được chiếc ôtô chở những kẻ sát hại cựu Phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov ở trung tâm thủ đô Moskva.

Hàng chục ngàn người tuần hành tưởng niệm nhà đối lập Nga Nemtsov

Quy hoạch cán bộ và bầu cử trong Đảng tại VN

Mặc kệ người Việt ở Campuchia đói khổ à bị bạc đãi, CS Việt Nam viện trợ Campuchia mở xưởng sửa chữa xe tăng

Việt Nam lập tổng đài hỗ trợ công dân ở nước ngoài