Việt Nam thua Lào, Campuchia: Đừng hoảng hốt thái quá!(Thị trường) - Trước mắt Lào, Campucchia chưa thể phát triển như Việt Nam nhưng nếu chúng ta vẫn lãng phí mọi thứ thì nguy cơ thua có thể nghĩ tới.Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh đã chia sẻ như vậy với Đất Việt trước số liệu khảo sát mà Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra về GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia. Lào, Campuchia đang khuyến khích sự sáng tạo hơn PV: - Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra khảo sát GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia. Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Chí Dũng phải thừa nhận "Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình". Ông có bất ngờ về nhận định trên không và tại sao? Theo ông, vì sao thông tin kinh tế Việt Nam thua kém những nước như Lào và Campuchia luôn gây sự băn khoăn lớn trong dư luận đến vậy? Ông Bùi Trinh: - Tôi nghĩ rằng từ một chỉ số GDP bình quân đầu người mà nói đến chuyện thua Lào hoặc Campuchia là sự hoảng hốt thái quá. Tuy nhiên nếu phát triển như hiện nay phải thấy thực sự là một nguy cơ. Trên bình diện chung nếu chỉ lấy GDP làm thước đo duy nhất rồi bình luận rằng nền kinh tế chạm đáy hay chưa, hoặc nền kinh tế đi theo hình chữ V, chữ U hoặc hình SIN phần nào là võ đoán. Có thể thấy GDP nhìn từ góc độ thu nhập thì GDP bao gồm thu nhập của người lao động, thặng dư sản xuất gộp (bao gồm khấu hao tài sản cố định), thuế sản xuất (bao gồm thuế nhập khẩu) – trợ giá sản phẩm. Nên GDP bình quân đầu người không phải thu nhập bình quân đầu người. Việc GDP bình quân đầu người quy ra USD càng phù phiếm vì cái này còn phụ thuộc vào tỷ giá và lạm phát. Chẳng hạn một nước có lạm phát nhưng tỷ giá được neo lại thì tự nhiên cái GDP bình quân đầu người tính theo USD sẽ có con số lớn, như vậy GDP to hay nhỏ chỉ để cho vui mà chẳng phản ánh được gì. Chưa nói đến phương pháp tính toán GDP, hầu như 3 nước Việt Nam, Lào, Campuchia tính GDP đều không trừ đi trợ giá sản phẩm. Chẳng hạn chỉ số tổng sản phẩm (GRDP) địa phương có trợ giá trong các chương trình bình ổn giá nhẽ ra phải trừ các khoản này ra khỏi GDP. Tôi đã qua lại Campuchia và Lào nhiều lần kể cả mới đây thì có thể thấy trước mắt họ chưa thể phát triển như Việt Nam được về cả con người cũng như cơ sở vật chất. Nhưng nếu Việt Nam vẫn lãng phí mọi thứ, nhất là cách sử dụng nguồn nhân lực như hiện nay thì nguy cơ thua cũng có thể nghĩ tới. PV: - Cùng với GDP được cho là sắp thấp hơn Lào và Campuchia, Việt Nam đang bị đánh giá thấp về năng lực sáng tạo của nền kinh tế thua Lào, tăng trưởng nền kinh tế, thu hút FDI, công nghiệp ô tô, thậm chí nông nghiệp như lúa gạo... đang thua kém Campuchia. Có thể nói dự báo VN thua Lào và Campuchia đã dần thành hiện thực được chưa, thưa ông, đặc biệt trong bối cảnh, nhiều chuyên gia đã khẳng định, Việt Nam đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình? Ông Bùi Trinh: - Về trí tuệ, tôi cho rằng con người Việt Nam chẳng thua kém người nào trên thế giới này, vấn đề là cơ chế chính sách có tạo cho họ động cơ để sáng tạo không? Cần phải nhìn nhận cách thức dạy và học ở Việt Nam có nuôi dưỡng được mầm sáng tạo hay không. Chúng ta từng thấy không ít trường hợp sáng tạo để rồi phải trả giá thì thực sự không ai còn muốn sáng tạo làm gì? Học sinh sáng tạo thì bị điểm kém, người lớn sáng tạo thì bị trù dập hoặc có thể nhận được những cái bĩu môi. Vì vậy sẽ rất khó. Thực sự những người có tài, trí rất khó sáng tạo và thậm chí không được sử dụng. Điều này chúng ta đã thấy và nghe nhiều từ trước tới nay. Và cũng từ đây chúng ta mới có khái niệm “chảy máu chất xám” và những người không may không có chỗ nào để “chảy máu” do nhiều lý do họ có thể đói thực sự theo nghĩa đen trong khi những kẻ kém cỏi lại có nhiều cơ hội phởn phơ và có quyền dạy dỗ.... Cho nên tôi muốn nói rằng vấn đề cốt lõi là giáo dục. Quan trọng là tư duy giáo dục, người dạy phải biết rõ cần ra sản phẩm gì và người học biết được học để làm gì chứ hoàn toàn học để đi thi thì vô nghĩa. Hiện Lào, Campuchia về kinh tế chưa vượt được Việt Nam nhưng thực tế họ đang khuyến khích người dân sáng tạo hơn.  | | Công nghiệp ô tô được cho là đi sau hơn Việt Nam rất lâu nhưng Campuchia đã sản xuất được xe điện Angkor EV 2013 có thể chạy được 300km/lần sạc với giá 5.000 USD. |
Doanh nghiệp không 'sống', nền kinh tế khó vững PV: - Xem xét cụ thể hơn, thưa ông, cách thức phát triển của Lào và Campuchia hiện nay giống và khác con đường Việt Nam đã đi qua như thế nào? Nếu như vậy, Lào và Campuchia có cơ hội nhìn vào bài học Việt Nam mà tránh được "bẫy thu nhập trung bình" mà Việt Nam đang vướng vào hay không? Đã có dấu hiệu gì chứng tỏ điều đó ở hai nền kinh tế này? Ông Bùi Trinh: - Điều có thể thấy rõ nhất là nền kinh tế của 2 nước này chính sách ít can thiệp hơn. Tôi nghĩ rằng về mặt chính sách tốt nhất đừng cố đạt tăng trưởng. Ví dụ như chủ trương gia tăng tổng cầu là hoàn toàn sai. PV: - Phía Bộ KHĐT cho rằng, phải duy trì tăng trưởng ở mức 6-7% mới giúp tránh được tương lai gần trên nhưng theo nhiều chuyên gia đã nhận định, cách thức tăng trưởng không dựa vào phát triển sản xuất, tăng nội lực của nền kinh tế như ở VN hiện nay không đưa kinh tế Việt Nam ra khỏi vòng luẩn quẩn. Ông bình luận như thế nào về hai ý kiến trên? Theo quan điểm cá nhân ông, Việt Nam có cách nào để thoát khỏi "bẫy thu nhập trung bình" đang vướng phải, để nền kinh tế có thể đứng vững được trước những thách thức WTO sắp tới? Ông Bùi Trinh: - Tôi không thích cụm từ "bẫy thu nhập trung bình" và càng không thích sự mê cuồng cái tăng trưởng GDP. Từ khi chuyển từ hệ thống hạch toán sản xuất vật chất (MPS) sang hệ thống các tài khoản quốc gia (SNA), nhiều chỉ tiêu của Việt Nam ngày càng tương đồng với thế giới. Đồng thời cũng phát sinh một số ngộ nhận về con số GDP như chỉ tiêu “tuyệt đối” tính toán thành tích phát triển kinh tế và nâng cao đời sống. Đồng thời một số người đã nhầm lẫn coi GDP gần như là chỉ tiêu thu nhập (lẽ ra chỉ tương quan cùng chiều), nên gây nên hiểu nhầm đáng tiếc. Một số người đã mặc nhiên xem GDP bình quân đầu người như là thu nhập bình quân đầu người, khi nói đến GDP bình quân đầu người nhiều người lập tức so sánh đến thu nhập của dân cư. Một số nghiên cứu cho rằng cơ cấu nền kinh tế đang có chiều hướng thay đổi chuyển từ trường phái Keynes (đường cung nằm ngang - tăng cầu làm tăng cung mà không tăng giá) sang gần hơn với trường phái classical (đường cung thẳng đứng - tăng cầu chỉ làm tăng giá). Lý thuyết của J.M.Keynes không còn phù hợp với trường hợp kinh tế Việt Nam và như vậy chỉ tiêu GDP cũng không còn nhiều ý nghĩa. Lấy một chỉ tiêu không nhiều ý nghĩa như là chỉ tiêu duy nhất để phấn đấu trong các nghị quyết của các cấp là một điều không nên làm. Nó cũng phù hợp với xu hướng lạm phát trong những năm qua. Một khả năng để lý giải điều này là những phát triển về số lượng trong nước (tăng lao động, tăng khai thác tài nguyên) sắp bão hòa. Ý nghĩa chính sách của điều này là những chính sách khuyến khích cần tập trung vào công nghệ và hiệu quả (efficiency) chứ không thể tập trung vào mở rộng sản xuất từ các yếu tố vốn và các ngành sử dụng nguyên liệu và lao động thô như trước. Không còn cách nào khác để nền kinh tế thực sự ‘làm chủ’cuộc chơi thì các chính sách phải tạo được môi trường bằng phẳng cho các doanh nghiệp. Chỉ khi nào các doanh nghiệp ‘sống’ thì khi đó nền kinh tế mới có thể nói vững được. Xin trân trọng cảm ơn ông! Bích Ngọc (thực hiện) Việt Nam thua Lào, Campuchia:Tự hào công nghệ đào tạo tiến sĩ!(Thị trường) - Cứ đà phát triển như hiện nay không những chấp nhận thua mà VN còn phải chạy đuổi theo Lào và Campuchia. Th.S Bùi Ngọc Sơn - Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị Thế giới. PV:- Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra khảo sát GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia. Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Chí Dũng phải thừa nhận "Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình". Ông có bất ngờ về nhận định trên không và tại sao? Theo ông, vì sao thông tin kinh tế Việt Nam thua kém những nước như Lào và Campuchia luôn gây sự băn khoăn lớn trong dư luận đến vậy? Th.S Bùi Ngọc Sơn: Tôi không cho rằng nhận định trên là điều có thể gây bất ngờ. Nhìn vào thực tế, nền kinh tế VN mấy năm qua sẽ thấy chính sách, môi trường không đem lại sự cải thiện nào cho nền kinh tế. Trong khi, tài nguyên đang bị tiêu hao, nợ công lớn dần, khu vực kinh tế sản xuất trì trệ, chết đứng không tạo ra được của cải dôi dư. Còn Lào và Campuchia lại đang trở thành môi trường tiềm năng của các nhà đầu tư nước ngoài do chính sách làm ăn thông thoáng, họ lại đang ở giai đoạn đầu của các nước đang phát triển và có tốc độ phát triển rất cao. Khi Lào và Campuchia đang ở đà phát triển cao như vậy mà VN lại chậm, thậm chí còn thụt lùi thì việc thua họ là đương nhiên.  | | Campuchia sản xuất ô tô, VN chạy đua đào tạo tiến sĩ |
Điều khiến dư luận giật mình tức là Lào và Campuchia đã cho VN thấy không còn khái niệm "tôi yếu kém, đi sau anh thì tôi phải thua anh", mà họ đang cho thấy họ đã sắp vượt mặt VN. Thêm cả Myanmar, Lào và Campuchia, sức cạnh tranh của các nước láng giềng cạnh VN đang lên rất mạnh, nếu không thay đổi chỉ trong ít thời gian nữa họ sẽ bỏ xa VN mà vươn lên. Với nhận định của tôi, cứ nhìn vào cách thức làm ăn như hiện nay chắc chắn VN sẽ bị tụt hậu. Những con số khảo sát này cho thấy rõ điều đó đang diễn ra trên thực tế chứ không còn là cảnh báo nữa và tình hình ngày càng trầm trọng lên. PV:- Cùng với GDP được cho là sắp thấp hơn Lào và Campuchia, Việt Nam đang bị đánh giá thấp về năng lực sáng tạo của nền kinh tế thua Lào, tăng trưởng nền kinh tế, thu hút FDI, công nghiệp ô tô, thậm chí nông nghiệp như lúa gạo... đang thua kém Campuchia. Có thể nói dự báo VN thua Lào và Campuchia đã dần thành hiện thực được chưa, thưa ông, đặc biệt trong bối cảnh, nhiều chuyên gia đã khẳng định, Việt Nam đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình? Th.S Bùi Ngọc Sơn: Tôi cho rằng VN thua Lào và Campuchia đã trở thành hiện thực rồi chứ không còn là dự báo nữa. Công nghiệp ô tô chúng ta đi trước Campuchia cả mấy chục năm, nhưng trong 20 năm phát triển ngành công nghiệp này VN vẫn là lắp ráp, gia công trong khi Campuchia đã đón nhận chiếc ô tô tự sản xuất đầu tiên. VN chỉ có niềm tự hào lớn nhất, hơn Lào và Campuchia được công nghệ đào tạo và số lượng tiến sĩ, giáo sư. Tức là họ làm có chủ đích, có ý đồ để vươn tới làm chủ công nghệ, khẳng định vị thế trong khi VN chỉ quan tâm tới GDP và tiền bạc. Với tình trạng sức khỏe như hiện nay, VN lại đang rơi vào bẫy thu nhập trung bình thì vấn đề đặt ra là VN thua tới mức nào và Lào - Campuchia sẽ tiến nhanh tới đâu chứ không phải câu chuyện dự báo trong tương lai nữa. Nhất là trong bối cảnh thế giới đang cạnh tranh dữ dội nhưng VN trong tay không có gì từ công nghệ, trình độ quản lý tới tiềm năng kinh tế... tức là cứ nằm chờ cơ hội đưa đẩy mình thì rất nguy hiểm. Cứ với cách làm thụ động, ngồi yên để đi từ giật mình này tới giật mình khác, chỉ trong vài năm tới VN sẽ phải đuổi theo Lào và Campuchia. Trong khi Lào họ đang làm thật thì VN lại đang cổ vũ nhau bằng các chỉ số GDP, thậm chí có cả những thứ rất kỳ quặc như chỉ tiêu tăng tưởng tín dụng... Tôi phải nhấn mạnh, tăng trưởng tín dụng không phải mục tiêu, nó chỉ là phương tiện, là chỉ tiêu phản ánh chứ không thể coi đó là mục tiêu. Cái quan trọng là nhìn thẳng vào cách thức tăng trưởng GDP được tạo ra từ đâu, tăng trưởng phải bền vững, chắc chắn... khi đó tăng trưởng tín dụng sẽ lên. Cách tăng trưởng tín dụng bằng cách bơm tiền ra một thị trường đang bị tê liệt, không thể hấp thụ được chỉ làm rối loạn thêm thị trường. Tức là, làm nhưng không có kế hoạch cụ thể rõ ràng. Tại sao phải làm như vậy, làm vậy thì phải cần nguồn lực bao nhiêu, cơ chế nào, ai làm là hiệu quả, vai trò, trách nhiệm của nhà nước là gì... tất cả không được thể hiện rõ. PV:- Xem xét cụ thể hơn, thưa ông, cách thức phát triển của Lào và Campuchia hiện nay giống và khác con đường Việt Nam đã đi qua như thế nào? Nếu như vậy, Lào và Campuchia có cơ hội nhìn vào bài học Việt Nam mà tránh được "bẫy thu nhập trung bình" mà Việt Nam đang vướng vào hay không? Đã có dấu hiệu gì chứng tỏ điều đó ở hai nền kinh tế này? Th.S Bùi Ngọc Sơn: Tôi không đi sâu nghiên cứu hai nền kinh tế này, nhưng theo đánh giá của tôi hai nền kinh tế này cũng có cách đi lên gần giống VN. Giai đoạn đầu cũng tăng trưởng chủ yếu nhờ tận dụng tài nguyên, tận dụng lao động. Tuy nhiên, một quốc gia muốn đi lên, đạt được sự tăng trưởng bền vững phải tạo ra được sự tăng trưởng ban đầu bắt đầu từ thiết lập một hệ thống thể chế thuận lợi, phù hợp với điều kiện, bối cảnh phát triển của mỗi nước đó. Chính sách phải khuyến khích sáng tạo, cạnh tranh, khuyến khích đổi mới mới trường tồn được, nếu lúc nào cũng trong ảo tưởng sắp cất cánh nhưng cứ nằm mãi trên đường băng chờ điều kiện thì đến một lúc nào đó cũng sẽ dậm chân tại chỗ. PV:- Phía Bộ KHĐT cho rằng, phải duy trì tăng trưởng ở mức 6-7% mới giúp tránh được tương lai gần trên nhưng theo nhiều chuyên gia đã nhận định, cách thức tăng trưởng không dựa vào phát triển sản xuất, tăng nội lực của nền kinh tế như ở VN hiện nay không đưa kinh tế Việt Nam ra khỏi vòng luẩn quẩn. Ông bình luận như thế nào về hai ý kiến trên? Theo quan điểm cá nhân ông, Việt Nam có cách nào để thoát khỏi "bẫy thu nhập trung bình" đang vướng phải, để nền kinh tế có thể đứng vững được trước những thách thức WTO sắp tới? Th.S Bùi Ngọc Sơn: Đó là điều chính xác. Chỉ tiêu cứ đưa ra nhưng duy trì bền vững được mới là quan trọng. Nếu cứ làm như hiện nay, rất khó để VN có thể thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Nền kinh tế còn coi DNNN là chủ đạo của nền kinh tế, còn trông chờ vào DNNN trong khi nhóm này đang làm ăn thua lỗ, nợ nần chồng chất, BĐS đắp đống, nợ xấu lên cao, khu vực sản xuất dậm chân tại chỗ... thì khó nhìn thấy sự thay đổi trong thời gian tới. PV:- Xin cảm ơn ông! Lam Lam Việt Nam thua Lào, Campuchia: Điều đương nhiên vì...(Thị trường) - Nếu cứ phát triển như hiện nay, VN không chỉ thua Lào mà còn thua cả Campuchia, Myanma đó là điều đương nhiênNgân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra khảo sát GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia. Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Chí Dũng phải thừa nhận "Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình". Chia sẻ quan điểm cá nhân PGS-TS. Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thương mại cho rằng: "Cảnh báo VN thua Lào và Campuchia đã dần thành hiện thực, đặc biệt trong bối cảnh, nhiều chuyên gia khẳng định, Việt Nam đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình". Thua Lào và Campuchia là hiển nhiên Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguy cơ tụt hậu của nền kinh tế Việt Nam là hiển nhiên, điều này đã được cảnh báo từ trước đó cả chục năm nhưng không ai làm gì, không ai thay đổi. Đó là cả một quá trình phát triển mà VN đã bộc lộ nhiều yếu điểm. Biểu hiện đầu tiên là tốc độ tăng trưởng ngày càng chậm lại, lên ít nhưng xuống rất nhiều. Tốc độ tăng trưởng GDP ngày càng thấp, DN phá sản, tín dụng ngân hàng không tăng trưởng được; nợ xấu, sở hữu chéo chưa được khắc phục.  | | Dự báo VN thua Lào và Campuchia là điểu hiển nhiên |
Từ những yếu tố như vậy phải nhìn thêm gánh nặng nợ công ngày càng tăng, bội chi lớn… Tăng trưởng nền kinh tế phải dựa vào khu vực sản xuất, khu vực làm ra nhiều của cải, đóng góp cho tăng trưởng GDP lại ngày càng bị lụi bại, trong khi Lào và Campuchia họ vẫn luôn duy trì được tốc độ tăng trưởng 7%/năm thì VN cứ lẹt đẹt 5%/năm. "Đã có lần tôi nói, nếu cứ như hiện nay VN không chỉ thua Lào mà còn thua cả Campuchia, Myanmar. Đó là điều đương nhiên", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói. Ông Nam cho rằng, từ chỗ nền kinh tế không phát triển nó sẽ kéo theo sự đi xuống về mọi mặt từ GDP được cho là sắp thấp hơn Lào và Campuchia, Việt Nam đang bị đánh giá thấp về năng lực sáng tạo của nền kinh tế thua Lào, tăng trưởng nền kinh tế, thu hút FDI, công nghiệp ô tô, thậm chí nông nghiệp như lúa gạo... đang thua kém Campuchia. Đây là hệ quả của chính sách trì trệ, không chịu thay đổi. Cùng quan điểm, GS Võ Đại Lược- Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu KTTƯ cũng không tỏ ra bất ngờ trước dự báo VN sẽ thua Lào và Campuchia. Một lẽ thông thường người ta luôn nhìn VN phải hơn Lào và Cam nhưng thực tế hiện nay lại đang thua kém, rõ nhất là tốc độ tăng trưởng của Lào và Campuchia đang vượt VN. GS Võ Đại Lược cho rằng. từ tốc độ tăng trưởng bị thua đương nhiên sẽ thua kém về những lĩnh vực khác. "Cứ nhìn vào sự tăng trưởng liên tục của Lào 7%/năm, VN tăng trưởng không vượt được 6%, thậm chí các chỉ số về năng lực sang tạo, môi trường sản xuất cũng đều bị đánh giá thấp hơn Lào và Campuchia… Nếu không có đổi mới, tiếp tục trì trệ như thế này thì việc Lào và Cam vượt mặt VN là điều dễ hiểu", vị GS này nói. Tăng trưởng không bền vững Đi vào phân tích cụ thể, Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu thương mại PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho biết, nền kinh tế hiện nay không ngành nào không sa sút. Ngành công nghiệp sản xuất ô tô của VN, sau 30 năm công nghiệp hóa tỉ lệ nội địa hóa cũng chỉ đạt 6-7%. Chính sách điều hành, quản lý còn nặng tư duy bao cấp, cơ chế xin cho, VN chưa có được nền kinh tế thị trường đúng nghĩa. Đáng nói, cách thức tăng trưởng của VN không bền vững, chủ yếu dựa vào đào và bán, không dựa vào khu vực sản xuất mà ngược lại còn phải nuôi dưỡng những DNNN vốn được cho là ốm yếu, không hiệu quả. Mặc dù được biệt đãi về phương diện tiếp cận nguồn lực, đồng thời trong nhiều trường hợp được hưởng vị thế độc quyền trên thị trường nội địa, cũng là khu vcc chiếm nhiều nguồn lực của quốc gia (gần 70%) nhưng đóng góp của khu vực DNNN cho nền kinh tế lại rất hạn chế (khoảng 30%), không những thế lại đang trên đà đi xuống. Nếu tiếp tục tập trung nguồn lực vào khu vực DNNN kinh tế sẽ chỉ đi xuống. Trong khi đó, tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm đang được xem là yếu tố cản trở, kìm hãm nền kinh tế lại không được giải quyết dứt điểm. PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho rằng, nhìn lại, không có nước nào như VN tỉnh nào cũng có sân bay, cảng nước sâu trong khi đường xá trọng điểm thì xuống cấp, lún nứt nhưng lại đổ tiền làm những đường mang tính khu vực. Lao động giá rẻ đang dần không còn là lợi thế, DN nước ngoài có biểu hiện rút dần khỏi VN. Cùng với đó, khâu quản lý nhà nước đang bộ lộ nhiều yếu kém, bộ máy quản lý ngày càng phình to nhưng hiệu quả không rõ nét. Nếu cứ mãi quẩn quanh trong vòng kim cô đó mà không thoát được VN chỉ có nước đành chấp nhận chịu thua Lào và Campuchia. GS Võ Đại Lược khẳng định, để cải thiện được tình hình trong bối cảnh hiện nay bắt buộc VN phải đổi mới mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn. Nhất là khi VN gần như cầm chắc sẽ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, nếu không quyết tâm VN sẽ để mất cơ hội thay đổi. Lam Lam Việt Nam thua Lào, Campuchia: Dự báo đang thành hiện thực?(Tài chính) - Thu nhập bình quân đầu người thấp, rơi bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam chắc chắn sẽ thua Lào và CampuchiaThu nhập sắp thấp hơn Theo Ngân hàng Thế giới (WB), năm 2013, GDP bình quân đầu người của Việt Nam là 1.910 USD/người, Lào 1.645 USD/người, Campuchia 1.007 USD/người; Myanmar 900 USD/người. Mức thu nhập này không cao hơn hai nước láng giềng Lào và Campuchia là bao nhiêu, nhưng lại đặt trong bối cảnh Việt Nam đang rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Chí Dũng phải thừa nhận "Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình, đó là điều đáng buồn”, ông Dũng nói. Theo nhận định của nhiều chuyên gia phải tới năm 2058 Việt Nam mới thoát “bẫy thu nhập trung bình”, trong khi kinh tế Việt Nam bắt đầu xu thế giảm từ năm 2007. Tới năm 2012, tăng trưởng kinh tế ở mức thấp nhất trong 15 năm. Từ 2013 tới nay, tăng trưởng cao hơn trước, nhưng chưa như kỳ vọng.  | | Hoạt động tái cấu trúc tại Việt Nam được xem là chậm chạp khiến việc thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình sẽ kéo dài thêm thời gian |
Ông Nguyễn Chí Dũng - Thứ trưởng Bộ KHĐT cho biết, điều này do các tác động tăng trưởng truyền thống đã tới hạn, nền kinh tế mất cân đối và kém hiệu quả. Tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động, hiệu quả đầu tư thấp. Giáo sư Kenichi Ohno (Nhật Bản), Giám đốc Dự án Diễn đàn Phát triển Việt Nam khẳng định: “Đến nay, tôi có thể nói rằng, Việt Nam đang rơi vào bẫy thu nhập”. TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cũng thẳng thắn: “Ta hãy còn sĩ diện khi nói thẳng vào vấn đề này. Theo tôi là chúng ta ta đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình rồi”. Kinh tế Việt Nam không sáng tạo bằng Lào Việt Nam đang bị đánh giá thấp về nhân lực, giáo dục, số bằng sáng chế và ấn bản khoa học thấp hơn so với Lào. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và tổ chức nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU) công bố báo cáo Chỉ số Năng suất Sáng tạo (CPI) của 22 nền kinh tế châu Á, bổ sung Mỹ và Phần Lan (nhằm mục đích so sánh). Báo cáo này đo khả năng sáng tạo của các nước - yếu tố quan trọng trong việc củng cố nền kinh tế phát triển dựa trên tri thức. Theo đó, trong bảng xếp hạng, Việt Nam đứng thứ 16 trên 24 nước. Khả năng sáng tạo được đánh giá chỉ ở mức trung bình, với cả “Đầu vào” và “Đầu ra” đứng ở nửa cuối danh sách. Tính riêng khu vực Đông Nam Á, Việt Nam xếp thứ 6, sau Lào, Singapore, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. CPI được tính dựa trên 36 chỉ số “đầu vào” như nền kinh tế đó có bao nhiêu trường đại học được xếp trong danh sách 500 trường hàng đầu thế giới, tỷ lệ đô thị hóa, chi phí cho hoạt động nghiên cứu phát triển, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, tham nhũng, quan liêu… Tám chỉ số “đầu ra” gồm số bằng sáng chế được phát minh, giá trị gia tăng trong ngành nông nghiệp, số sách và phim ảnh được sản xuất… Việt Nam ngày càng thua Campuchia nhiều mặt Trong khi đó, trên thực tế nhiều bằng chứng như tăng trưởng nền kinh tế, thu hút FDI, công nghiệp ô tô, thậm chí nông nghiệp như lúa gạo... đều cho thấy Việt Nam đang thua kém Campuchia. Vừa qua, Ngân hàng Thế giới đã công bố dự báo của mình về tốc độ tăng trưởng kinh tế của Campuchia, cho rằng Campuchia trong năm 2014 sẽ có mức tăng trưởng cao nhất Đông Nam Á trong khi Việt Nam được đánh giá là "sẽ tăng trưởng với tốc độ khiêm tốn vào khoảng 5,5%". Trong khi, kết quả khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI cho thấy, năm 2013, trong số các doanh nghiệp nước ngoài (FDI) được khảo sát có đến 54% doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam đã từng cân nhắc đầu tư vào Trung Quốc, Thái Lan, đặc biệt là Campuchia và Lào - đất nước trước đây chưa từng được coi là "đối thủ" cạnh tranh về vốn đầu tư FDI đối với Việt Nam thay vì con số 32% như thời điểm năm 2011, năm 2012. Theo TS Lê Đăng Doanh - Nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, rất có thể thời gian tới đây họ sẽ chuyển sang đầu tư Lào, Campuchia và điều này đang diễn ra rồi do giá đất ở Campuchia, Lào thấp hơn và thủ tục đỡ phiền hà hơn nhiều so với Việt Nam. Đáng ngạc nhiên hơn, Campuchia đã vui mừng đón chiếc ôtô "Angkor EV 2014" tự sản xuất đầu tiên. Chiếc ô tô lấy tên ngôi đền cổ Angkor của Campuchia này được điều khiển bằng điện thoại thông minh và thẻ căn cước tần số rađiô (RFID) có trang bị hệ thống GPS, có vận tốc tối đa 60km/giờ và do nhà sáng chế Nhean Phaloek địa phương thiết kế. Đây được coi là thành tựu lớn của ngành chế tạo còn non trẻ của Campuchia, đất nước vốn phụ thuộc nhiều vào hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, Thái Lan... Còn tại Việt Nam, thời gian vừa qua Madaz rồi đến Ford đã từ bỏ những dự án từ 700 triệu đến 1 tỷ USD sản xuất ô tô ở Việt Nam vì không thể tìm mua các linh kiện đơn giản như ốc vít, dây diện hay đồ nhựa. Các dự án đó được chuyển sang các nước lân cận sản xuất rồi nhập khẩu xe về Việt Nam với giá đắt. Trong lĩnh vực nông nghiệp, mới đây, Campuchia cũng cho biết, họ đang tích cực xâu dựng mối quan hệ đối tác với Mỹ và Hàn Quốc để xuất khẩu gạo sang các thị trường đầy tiềm năng này. Gạo Campuchia sẽ tấn công vào thị trường Mỹ, Hàn Quốc trong khi gạo Việt Nam vẫn dựa chủ yếu vào Trung Quốc, một vài nước trong khu vực Đông Nam Á như Malaysia, Philippines, Indonesia và các nước Châu Phi Không những thế, vừa qua hàng ngàn nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long đang rơi vào cảnh điêu đứng khi lúa chất đầu nhà mà không thấy thương lái đến mua. Hầu hết các thương lái đang tìm sang Campuchia để mua với giá hời và bỏ qua tiền đặt cọc với nông dân trong nước. Lam Lam Thu nhập người Việt sắp thấp hơn cả Lào, Campuchia?(Tin tức thời sự) - "Chỉ 3 đến 5 năm tới, thu nhập người Việt Nam sẽ bị Lào, Campuchia, Myanmar vượt qua".Đó là khẳng định của ông Nguyễn Chí Dũng - Thứ trưởng Bộ KHĐT tại hội thảo “Kinh tế Việt Nam đến năm 2025: Cơ hội và thách thức”, do Trung tâm Thông tin và dự báo kinh tế xã hội quốc gia (NCIF) tổ chức, ngày 10/10. Tờ Tiền Phong dẫn lời ông Dũng cho hay, kinh tế Việt Nam bắt đầu xu thế giảm từ năm 2007. Tới năm 2012, tăng trưởng kinh tế ở mức thấp nhất trong 15 năm. Từ 2013 tới nay, tăng trưởng cao hơn trước, nhưng chưa như kỳ vọng. Điều này do các tác động tăng trưởng truyền thống đã tới hạn, nền kinh tế mất cân đối và kém hiệu quả. Tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động, hiệu quả đầu tư thấp. “Trong khu vực ASEAN, GDP bình quân đầu người của Việt Nam chỉ hơn Lào, Campuchia, Đông Timo, Myanmar. Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình, đó là điều đáng buồn. Đã tới lúc kinh tế nước ta cần thay đổi để phù hợp với yêu cầu phát triển”, ông Dũng nói.  | Thu nhập người Việt có thể sẽ thua Lào, Campuchia |
Theo Ngân hàng Thế giới (WB), năm 2013, GDP bình quân đầu người của Việt Nam là 1.910 USD/người, Lào 1.645 USD/người, Campuchia 1.007 USD/người; Myanmar 900 USD/người. Trước đó, ngày 15/4, tại cuộc hội thảo về “Bẫy thu nhập trung bình” do Ban Kinh tế Trung ương và Ban Tuyên giáo trung ương tổ chức, nhiều chuyên gia kinh tế đã mổ xẻ Việt Nam mới bước vào vị trí quốc gia có thu nhập trung bình được vài năm và vẫn đang là một nền kinh tế dựa vào tài nguyên, gia công và lắp ráp. Giáo sư Kenichi Ohno (Nhật Bản), Giám đốc Dự án Diễn đàn Phát triển Việt Nam lo ngại, kể từ khi bước lên nấc thang cao hơn thì các dấu hiệu của bẫy thu nhập trung bình ở Việt Nam lại trở nên rõ ràng hơn. Ông tóm lược: Tăng trưởng ngày càng chậm, năng suất kém, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chỉ mang tính hình thức, các chỉ số xếp hạng toàn cầu vẫn trì trệ. Cùng đó, các vấn đề nảy sinh do tăng trưởng gây ra đều đã hiện hữu ở Việt Nam như lạm phát, bong bóng bất động sản, tắc nghẽn giao thông, môi trường, tham nhũng. Ông chia sẻ, với mức thu nhập trung bình thấp như vậy thì còn quá sớm để chấp nhận tăng trưởng kinh tế chậm lại. Việt Nam có cơ cấu dân số vàng, với 70% dân số ở độ tuổi lao động trẻ. Điều này sẽ đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế hàng năm. Nhưng hiện nay, dân số Việt Nam đang già đi. “Nếu vẫn giữ tình trạng như hiện nay , rất có thể, Việt Nam sẽ rơi vào cảnh chưa giàu đã già”, GS Ohno cảnh báo. Năm 2008, thời điểm Việt Nam đang được kỳ vọng sẽ “cất cánh bay lên”, hoặc sẽ như một “ngôi sao mới”, hay sẽ trở thành con rồng châu Á thì nguy cơ bẫy thu nhập trung bình trong tương lai cũng đã được cảnh báo. “Đến nay, tôi có thể nói rằng, Việt Nam đang rơi vào bẫy này”, vị giáo sư người Nhật đã có 20 năm nghiên cứu về Việt Nam khẳng định. TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cũng thẳng thắn: “Ta hãy còn sĩ diện khi nói thẳng vào vấn đề này. Theo tôi là chúng ta ta đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình rồi”. “Sau 30 năm đổi mới, cơ cấu kinh tế của ta vẫn là khai thác tài nguyên, gia công dệt may với gia giày và lắp ráp. Chúng ta xác định quan điểm là một nước công nghiệp công nghệ cao, hiện đại nhưng thực chất, lại không rõ công nghiệp hiện đại, công nghệ cao là như thế nào? Cả 3 nhóm chủ lực nhất của một nền kinh tế công nghiệp đều ở đẳng cấp thấp. Tình trạng này còn có thể kéo dài nữa”, TS Thiên phân tích. Ngưỡng để một quốc gia bị coi là rơi vào bẫy thu nhập trung bình thấp theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới là kẹt cứng vị trí này trong 28 năm và ngưỡng thời gian rơi vào bẫy thu nhập trung bình cao là 14 năm. Theo GS Trần Thọ Đạt, Hiệu trưởng Trường Đai học Kinh tế quốc dân, với mức thu nhập khoảng 2.000 USD/người như Việt Nam, muốn vượt bẫy thu nhập trung bình thì trong vòng 28 năm, phải có tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người ít nhất là 4,7%/năm. Giáo sư Vương Đình Huệ, Trưởng Ban kinh tế Trung ương cho biết, bẫy thu nhập trung bình là tình huống tiến thoái lưỡng nan trong xây dựng và phát triển chính sách kinh tế. Vướng vào bẫy này thì các hiệu quả của sự nỗ lực phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ bị suy giảm. “Việt Nam mới gia nhập nhóm quốc gia có thu nhập trung bình, nhưng cũng sẽ phải quan tâm để sớm tránh bẫy này”, GS Huệ nhấn mạnh. Trong một diễn biến liên quan, ngày 21/9, tại diễn đàn phát triển châu Á lần thứ 5 với chủ đề “Thách thức và chiến lược hướng tới phát triển bền vững của châu Á”, nhiều ý kiến nhận định phải tới năm 2058 Việt Nam mới thoát “bẫy thu nhập trung bình”. Trong các nước châu Á, Việt Nam thuộc nhóm phải mất nhiều thời gian nhất để cải thiện. Thái Linh Việt Nam sáng tạo kém Lào:Thay đổi hay... ngả mũ nhận thua?(Doanh nghiệp) - Tương lai mất cạnh tranh của Việt Nam ngày càng rõ rệt do bản thân Việt Nam làm mình kém đi trong khi các đối tác xung quanh đang nổi lên.Ths Bùi Ngọc Sơn – Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị thế giới nêu quan điểm trước những thông tin liên quan đến báo cáo của Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) và tổ chức nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU) cho thấy, trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam xếp thứ 6, sau Lào, Singapore, Indonesia, Malaysia và Thái Lan về Chỉ số Năng suất Sáng tạo. Việt Nam thua Lào vì… PV: - Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) và tổ chức nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU) vừa công bố báo cáo Chỉ số Năng suất Sáng tạo (CPI) của 22 nền kinh tế châu Á, Mỹ và Phần Lan. Chỉ số CPI được tính dựa trên 36 chỉ số “đầu vào” như nền kinh tế đó có bao nhiêu trường đại học được xếp trong danh sách 500 trường hàng đầu thế giới, tỷ lệ đô thị hóa, chi phí cho hoạt động nghiên cứu phát triển, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, tham nhũng, quan liêu… 8 chỉ số “đầu ra” gồm số bằng sáng chế được phát minh, giá trị gia tăng trong ngành nông nghiệp, số sách và phim ảnh được sản xuất… Theo nghiên cứu của EIU, Việt Nam đạt mức trung bình về “đầu vào” nói chung nhưng yếu về “đầu ra", đặc biệt tính riêng khu vực Đông Nam Á, Việt Nam xếp thứ 6, sau Lào, Singapore, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Ông có bất ngờ trước kết quả này không và vì sao? Liệu ông có thể lý giải, vì sao Lào, một nước vốn bị coi là nghèo và kém phát triển ở Đông Nam Á lại có được kết quả nổi bật đến như vậy? Ths Bùi Ngọc Sơn: - Gần đây một số nước như Lào, Campuchia thay đổi nên có thể điểm số của họ cao hơn. Song ý nghĩa của con số này không lớn, chỉ mang tính chất tham khảo vì bản thân nó được tính ra bởi hàng loạt con số mà độ thuyết phục, chính xác chưa cao. Nó giống như chỉ số đánh giá về độ hạnh phúc của con người, từng quốc gia cho thấy Việt Nam có chỉ số này rất cao nhưng người Việt Nam lại không cảm nhận được điều đó. Vì có thể những nhà nghiên cứu đánh giá theo tiêu chuẩn của họ mà người Việt Nam cảm thấy không hài lòng nhưng họ lại cho điểm cao. Trong các chỉ số “đầu vào”, bảo hộ sở hữu trí tuệ ở Việt Nam được đánh giá ở mức thấp do nạn ăn cắp quá nhiều. Khi so sánh với Lào, ở Lào không có tình trạng này trong khi Việt Nam sử dụng nhiều hàng nhái, túi xách, quần áo… trong khi hàng tại Lào chủ yếu là tự cung tự cấp, tự may để sử dụng. Về vấn đề tham nhũng, quan liêu có thể 2 nước bằng nhau vì Lào cũng tham nhũng nhưng mức độ tham nhũng quan liêu của Việt Nam có thể nhiều hơn chút ít. Chính những lý do này có thể khiến cho “đầu vào” của Việt Nam thấp hơn so với Lào. Còn về những chỉ số “đầu ra” trong đó có giá trị gia tăng trong nông nghiệp. Sản xuất nông nghiệp của Việt Nam rất lớn, là nước xuất khẩu hàng đầu nhiều mặt hàng nhưng sự thay đổi chưa nhiều nhưng Lào chỉ có một vài công ty vào đầu tư, mở rộng sản xuất, nông nghiệp bé nhưng chế biến được rất nhiều. Như vậy tỷ lệ nông nghiệp chế biến trên tổng nông nghiệp lớn hơn so với Việt Nam.  | | Giá trị gia tăng trong ngành nông nghiệp của Việt Nam thấp hơn khi so sánh với Lào |
Điều đó có nghĩa, chưa chắc chuyện này đã phản ánh điều gì quá lo ngại, chỉ khi các chỉ số như quan liêu, tham nhũng tách riêng hoặc cảnh báo cụ thể môi trường đầu tư sẽ bắn thông điệp vào các doanh nghiệp, có thể là những tham khảo để doanh nghiệp loại Việt Nam ra khỏi danh mục đầu tư. PV: - Cách đây không lâu, khảo sát từ VCCI - Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam về môi trường đầu tư của Việt Nam so sánh với Lào Campuchia đã cho kết quả, các nhà đầu tư nước ngoài cũng xếp hạng cơ sở hạ tầng của Việt Nam ngang bằng với Campuchia và Lào, trong khi tham nhũng và gánh nặng quy định pháp luật Việt Nam bị đánh giá là hơn Lào, Campuchia. Thưa ông, có ý kiến cho rằng, sự tụt hậu này bắt nguồn từ “thói quen ăn sẵn bán đào”, sự chủ động lệ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc của Việt Nam. Ông có đồng tình với ý kiến này không và vì sao? Ths Bùi Ngọc Sơn: - Kết quả khảo sát về môi trường đầu tư của Việt Nam so sánh với Lào, Campuchia cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài xếp hạng cơ sở hạ tầng của Việt Nam ngang bằng với Campuchia và Lào, trong khi tham nhũng và gánh nặng quy định pháp luật Việt Nam bị đánh giá là hơn Lào, Campuchia là đúng vì Lào, Campuchia mới trong khi Việt Nam có mấy chục năm, hệ thống ăn sâu bám rễ nếu không được thay đổi ngay từ đầu thì dứt khoát sẽ cao hơn. Còn nếu nói sự tụt hậu do “thói quen ăn sẵn bán đào” cũng không phải, nó do chính sách của Việt Nam hoặc do cấu trúc kinh tế liên quan đến nhiều vấn đề như doanh nghiệp nhà nước, mang nặng tư tưởng doanh nghiệp nhà nước là chủ đạo trong khi hệ thống được hưởng nhiều làm ra ít nhưng không bị trừng phạt… Việt Nam đang kém dần PV: - Sự vươn lên của Lào và Campuchia trong những bảng đánh giá khách quan và trung lập này liệu có là cảnh báo đỏ cho Việt Nam, đặc biệt khi hiện tại nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng dựa một phần lớn vào FDI (đầu tư trực tiếp, xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp FDI)? Ths Bùi Ngọc Sơn: - Việt Nam phải tự xem xét thậm chí không chỉ Lào, Campuchia mà Myanmar mới gia nhập vào hệ thống phát triển nhưng tốc độ sức hút cao, Việt Nam phải lưu ý vì các lợi thế của Việt Nam đang bị cạnh tranh thậm chí mất dần nếu không thay đổi. Người ta đánh giá sức cạnh tranh các nước gần Việt Nam nổi lên, Việt Nam không thay đổi tức là môi trường của Việt Nam kém dần, các nhà đầu tư sẽ chuyển hướng sáng nơi khác vì vậy phải có sự cải tiến về hành chính luật pháp, chất lượng lao động, cơ sở hạ tầng… Cơ sở hạ tầng của nhiều nước chưa quá tải nên trong khi Việt Nam phát triển nhiều, phát triển lâu nên giờ tình trạng quá tải khiến việc vận chuyển hàng hóa mất thời gian quá lâu dẫn đến chi phí lớn, tham nhũng trên đường nhiều cũng đội chi phí lên cao người ta sẽ tính toán di chuyển sang chỗ khác. Lao động mang tiếng nhiều nhưng lao động sử dụng được ít, nếu muốn sử dụng phải bỏ tiền ra để huấn luyện và đào tạo cũng khiến chi phí tăng… Tất cả phải được thay đổi để làm sao cho lao động tốt, môi trường kinh doanh tốt, cơ sở hạ tầng tốt mới giữ được chân các nhà đầu tư.  | | Người Việt Nam vẫn thích ăn sổi, không thích sáng tạo trong sản xuất |
Tôi được biết, cơ sở hạ tầng của Campuchia tốt hơn nhiều so với Việt Nam, lượng ô tô cũng chưa nhiều, không có hiện tượng đường lún nứt, ổ gà, ổ voi chưa kể trên đường tình trạng cảnh sát dừng xe, chặn xe không có. PV: - Tương lai mất cạnh tranh về môi trường đầu tư (do sự vươn lên của các nước láng giềng, dư địa trục lợi từ chính sách ưu đãi đầu tư không còn…) có còn xa với Việt Nam hay không? Nếu điều đó xảy ra thì diện mạo của nền kinh tế Việt Nam sẽ ra sao, khi mà tới thời điểm này, năng lực sản xuất của nền kinh tế Việt Nam bị đánh giá là không làm nổi một cái ốc vít, còn nền nông nghiệp khiến người nông dân thua thiệt mà phải bỏ ruộng? Ths Bùi Ngọc Sơn: - Có những doanh nghiệp nước ngoài vừa và nhỏ, ở Việt Nam có thể không là gì nhưng sang kia thì được ưu đãi hơn. Rõ ràng có những đối tác cạnh tranh đang nổi lên nên phải lưu ý điều đó và rõ ràng chưa mất hẳn nhưng có dấu hiệu đang kém đi và kém đi nhanh chóng theo nghĩa bản thân mình làm cho nó kém hấp dẫn, thứ 2 là các đối tác xung quanh đang nổi lên nên tốc độ xuống dốc có vẻ nhanh lên. Nên phải có thay đổi tích cực, căn bản mới có thể thay đổi được cục diện. Dư địa trục lợi từ chính sách ưu đãi đầu tư không còn, sẽ bị đe dọa khi dòng FDI bị phân tán, không tập trung vào Việt Nam. Nhưng diện mạo của nền kinh tế Việt Nam cũng phụ thuộc vào nhiều vấn đề như cấu trúc nền kinh tế hiện nay, vấn đề nợ xấu, bất động sản, ngân hàng trì trệ. Vấn đề môi trường đầu tư ảnh hưởng FDI là một khía cạnh nhưng cái chính là vấn đề cấu trúc kinh tế, các vấn đề bất động sản, nợ xấu, doanh nghiệp nhà nước… những điều này sẽ không có gì thay đổi đến năm 2016. PV: - Thực chất, thời điểm mà Việt Nam phải hội nhập đầy đủ vào WTO sắp cận kề. Lối thoát cho những nền kinh tế nhỏ trước áp lực này là như thế nào, thưa ông? Nhìn vào đó, Việt Nam có lợi thế hơn Lào hay Campuchia hay không, hay chính chúng ta rồi sẽ phải ngả mũ trước hai nền kinh tế vốn bị coi là yếu kém hơn này? Ths Bùi Ngọc Sơn: - Việt Nam phải tự cải cách, nâng cấp mình. Theo đó có 2 cách thức, một là chưa đủ năng lực và không muốn thay đổi nhưng lại gia nhập vào thế giới để lấy áp lực đó thay đổi mình, cách thứ 2 là tự thay đổi để gia nhập vào cuộc chơi. Cách thứ 2 tốt hơn việc tự tạo sức ép để thay đổi, vì như vậy sẽ phát sinh vấn đề cầu xin sự thông cảm. Trung Quốc chơi bài thứ 2, thay đổi để tham gia vào cuộc chơi của thế giới. Còn lợi thế, Việt Nam có tiềm năng quy mô dân số, thị trường mà các nước khác có thể không có, có vị trí thuận lợi, đường biển giao thông, các trung tâm tài chính giao dịch phát triển hơn, so với Trung Quốc lao động rẻ hơn nhiều, vấn đề giáo dục có vẻ hơn Lào, Campuchia nhưng lại dạy những điều không áp dụng vào thực tiễn. Chỉ số IQ của người Việt cao hơn so với nhiều nước nhưng cũng không để làm gì, IQ xét về xử lý của bộ não nhưng xử lý cái gì lại là chuyện khác, Việt Nam có tiềm năng nhưng không đi vào thực tế. Thêm nữa, người Việt Nam vẫn thích ăn sổi, không thích sáng tạo trong sản xuất đến giờ cái lược, cái kim, sợi chỉ cũng nhập từ Trung Quốc. Theo tôi, những phát minh sáng chế, thay vì tặng bằng khen, phải có quỹ bằng tiền mặt để trao tặng, lúc bấy giờ họ mới mở thêm các phòng thí nghiệm tìm tòi sản phẩm mới sử dụng được, bán được. Việc này bắt nguồn từ chính cơ chế, người tài hoặc làm ra không ai khen, không ai trả tiền cho họ, không phải tự nhiên phương Tây coi trọng luật bản quyền vì sự sáng tạo là sự dẫn dắt, dẫn đến sự đổi mới cho nền kinh tế. Xin trân trọng cảm ơn ông! Ông Nguyễn Trần Bạt: Lào, Campuchia đã vượt Việt Nam rồi(Doanh nghiệp) - Cơ sở hạ tầng, chất lượng nhân lực, chính sách cũng như những tồn tại vấn đề tham nhũng, gánh nặng quy định pháp luật... là những rào cản thu hút FDI.Trong cuộc trao đổi với PV Đất Việt sau khảo sát của phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI thực hiện với các doanh nghiệp nước nước ngoài (FDI), so sánh các chỉ số cơ bản ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của họ vào Việt Nam với các nước láng giềng khác, chuyên gia Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch InvestConsult Group đã phân tích kỹ hơn về những điểm mạnh, yếu của Việt Nam trong vấn đề thu hút FDI thời gian qua. Ngoài ra, ông Nguyễn Trần Bạt cũng cho rằng, môi trường của Việt Nam hiện nay chưa thuận tiện cho các chuyển giao công nghệ, bởi vì không thể "giao trứng cho ác" nên Việt Nam phải chứng minh không là ác để cho người ta giao trứng. Sự hấp dẫn FDI đang kém đi PV: - Báo cáo đưa ra tại lễ công bố Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2013 của Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa qua cho thấy, có đến 54% doanh nghiệp nước ngoài (FDI) được khảo sát trước khi chọn Việt Nam đã từng cân nhắc đầu tư vào các nước như Trung Quốc (11,1%), Thái Lan (10,6%) và Campuchia (7,7%)… đặc biệt là Lào (4,13%) trong khi năm 2011, 2012 con số này khoảng 32%. Theo ông, thực tế trên cho thấy điều gì, phải chăng Việt Nam đã kém hấp dẫn so với các nước khác trong khu vực? Ông Nguyễn Trần Bạt: - Cách đưa số liệu như vậy không phản ánh hay không tạo điều kiện thuận lợi cho chúng ta đưa ra bất kỳ kết luận gì chắc chắn. Các nhà đầu tư nước ngoài trước khi đến Việt Nam có thể cân nhắc đến Lào, Campuchia hay Thái Lan, Trung Quốc là một chuyện thông thường. Cân nhắc là bản năng của các nhà đầu tư, họ cân nhắc bằng chính họ và họ cân nhắc bằng kết quả của các tổ chức cung cấp dịch vụ nghiên cứu cho họ bởi vì phát triển thị trường là một việc rất nghiêm túc. Cách so sánh như thế này là chúng ta thương mại hóa sự so sánh quốc gia. Chưa kể việc đưa ra những so sánh ấy rất bất lợi, trong quan hệ của chúng ta với Trung Quốc, vì đây là hai đối tượng rất khó để so sánh với nhau. Còn so sánh với Lào, Campuchia thì có vẻ trịch thượng. Trong quan hệ quốc tế thì thái độ này không thích hợp cho lắm. Tuy nhiên, chúng ta cũng buộc phải kết luận rằng sự hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài của Việt Nam là kém đi.  | | Chuyên gia Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch InvestConsult Group |
PV: - Các nhà đầu tư nước ngoài cũng xếp hạng cơ sở hạ tầng của Việt Nam ngang bằng với Campuchia và Lào, trong khi tham nhũng và gánh nặng quy định pháp luật Việt Nam bị đánh giá là hơn 2 nước này. Đây có phải là nguyên nhân khiến doanh nghiệp FDI cân nhắc đầu tư vào Campuchia và Lào trước khi quyết định vào Việt Nam? Ông Nguyễn Trần Bạt: - Có một lần khi tôi làm việc với Sở du lịch TP Đà Nẵng, anh Giám đốc Sở có nói với tôi rằng, nếu đem so với Huế và Hội An thì Đà Nẵng kém ở chỗ không có di sản trong khi Hội An và Huế có nhiều di sản. Tôi có nói là nếu chúng ta không có di sản thì chúng ta có tài sản. Người ta tham gia vào quá trình cạnh tranh bằng rất nhiều tiêu chuẩn, văn hóa, còn cơ sở hạ tầng được xét vào loại tài sản, bởi nó là kết quả của đầu tư. Như vậy, nếu đem so Việt Nam với Campuchia và Lào thì chúng ta thấy rằng chúng ta kém Campuchia một cách rất rõ ràng về mặt di sản, chúng ta kém Lào về sự bảo tồn các trạng thái tự nhiên của nước Lào, tức là tính hoang vu, tính hoang vắng, tính tồn tại một cách tự nhiên. Thiên nhiên có lẽ cũng là một loại di sản, cho nên khái quát hóa khái niệm di sản chúng ta thấy di sản của chúng ta kém hai nước này. Chúng ta chỉ có tài sản, chúng ta phát triển trước họ, chúng ta đi trước họ trong chuyện mở cửa, trong chuyện kêu gọi đầu tư nước ngoài. Công ty của tôi đã từng giúp Bộ Khoa học và Công nghệ Lào trong việc xây dựng một số các dịch vụ liên quan đến sở hữu trí tuệ, qua đó tôi hiểu được họ đi sau chúng ta. Họ đi sau chúng ta thì chúng ta mặc nhiên xem họ là kém thì không đúng, chúng ta không thể nói là hoa hậu Ngọc Hân và hoa hậu Bùi Bích Phương ai đẹp hơn ai được. Tất nhiên bao giờ thế hệ trẻ cũng có ưu thế của nó, các nước mới phát triển, mới mở cửa có ưu thế của nó. Nhưng người Lào tạo ra ưu thế chứ không phải chỉ có chúng ta giúp người ta tạo ra ưu thế. Người Lào mở cửa với cánh phía Tây của nó là Thái Lan, cho nên các nguồn lực kinh tế không chỉ đi từ phía Đông là Việt Nam sang. Chúng ta có đường 7, có đường 9, có một số đường đi sang Lào, nhưng ở Thái Lan họ cũng sang Lào bằng rất nhiều con đường. Gần đây họ mở cửa cả biên giới phía Bắc tức là Trung Quốc. Người Lào cố dứt ra khỏi tình trạng lệ thuộc một phía trong quá trình mở cửa đất nước của họ, đấy là một sự sáng tạo địa chính trị. Tất cả các quốc gia đều tìm cách để bứt ra khỏi tình trạng lệ thuộc, Camuchia cũng thế. Còn cơ sở hạ tầng, nếu bây giờ người ta đánh giá Việt Nam kém hay bằng với Lào hay Campuchia là một vấn đề, bởi vì chúng ta đi trước mà chúng ta không giải quyết được cơ sở hạ tầng. Chúng ta đầu tư một cách dàn trải, đất nước không được phân chia, không được quy hoạch để có thể dồn tiền vào làm từng bước một, cho nên chúng ta không tạo ra bằng phương pháp cuốn chiếu để hoàn thiện dần dần đất nước của mình về mặt cơ sở hạ tầng, cái đấy là một lỗi. Do đó đứng ở góc nào người ta cũng thấy không hoàn thiện, và người ta có thể kết luận là đầu tư cơ sở hạ tầng của mình kém, kém sau khi đã triển khai một đống tiền. Đây là một cảnh báo buộc phải lưu ý, chưa kể chúng ta lại còn là một nước có thứ bậc tham nhũng cao hơn Lào và Campuchia. Tham nhũng phản ánh sự phiền hà của hệ thống quản lý, thể hiện tính không hiệu quả của quá trình đầu tư và thể hiện sự suy thoái đạo đức trong việc tiếp đối tượng mà các nhà đầu tư hoặc các nhà du lịch người ta tiếp xúc. Chúng ta phải cảnh báo là thua kém về di sản, cho nên bây giờ chúng ta đang nói rất nhiều về các di sản phi vật thể. Những di sản phi vật thể tức là những di sản không nhìn thấy. Mà đại bộ phận những người du lịch người ta thích nhìn thấy hơn là người ta nghe mình nói. Bởi vì hầu hết du lịch là không chuyên nghiệp trong việc thưởng thức các di sản phi vật thể. Cho nên tự nhiên chúng ta giống một người nói nhiều về mình. Một người nói nhiều về mình, một quốc gia nói nhiều về mình thì thường không hấp dẫn con người. Di sản kém, cơ sở hạ tầng kém, tức là cạnh tranh bằng di sản không ưu thế, cạnh tranh bằng tài sản cũng không ưu thế, và cạnh tranh bằng đạo đức cũng không ưu thế. Đây là một cảnh báo khổng lồ, đây mới là cảnh báo chứ không phải so sánh phần trăm. PV: - Ngoài ra còn có những nguyên nhân nào khác ngoài nguyên nhân cơ sở hạ tầng hay gánh nặng quy định pháp luật, vấn đề tham nhũng sẽ làm cho việc thu hút FDI của Việt Nam bị giảm đi, thưa ông? Ông Nguyễn Trần Bạt: - Chúng ta vừa kiêu ngạo lại vừa thiếu hiểu biết, chúng ta hội nhập hàng chục năm rồi nhưng xã hội hiểu biết về các quy tắc quốc tế rất kém. Đến mức nhầm lẫn địa vị của ông Bộ trưởng một bộ với địa vị của ông Bộ trưởng Bộ Tư pháp trong những chuyện gần đây. PV: - Theo ông, để khắc phục tình trạng như ông vừa chỉ ra thì giải pháp trong ngắn hạn, dài hạn có thể là gì?  | | Cơ sở hạ tầng, chất lượng nhân lực, chính sách cũng như những tồn tại vấn đề tham nhũng, gánh nặng quy định pháp luật... là những rào cản thu hút FDI. |
Ông Nguyễn Trần Bạt: - Gần đây có hai Nghị quyết mà tôi rất thích thú. Nghị quyết thứ nhất là Nghị quyết TW IV, Nghị quyết thứ hai là Nghị quyết Hành pháp, Nghị quyết của Chính phủ về việc nâng cao sức cạnh tranh quốc gia của Việt Nam. Trong nội dung của hai Nghị quyết đã mô tả khá đầy đủ công việc đó, chúng ta vừa chấn chỉnh lại tư cách đạo đức của cả một hệ thống chính trị bằng Nghị quyết IV, chúng ta vừa xắp xếp trật tự xã hội lại cho nó thông thái, cho nó hợp lý bằng Nghị quyết của Chính phủ về nâng cao sức cạnh tranh của quốc gia. Làm tốt hai chuyện này thì chúng ta sẽ đạt được, khắc phục được những khuyết tật mà chúng ta vừa thảo luận từ nãy đến giờ. Lào, Campuchia đã “vượt mặt” Việt Nam PV: - Theo quan sát và đánh giá của ông, Campuchia và Lào có thể "vượt mặt" Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài hay không, nếu có thời gian có thể là bao lâu? Ông Nguyễn Trần Bạt: - Tôi nghĩ bây giờ Lào, Campuchia đã vượt Việt Nam rồi. Dân số Campuchia, Lào ít hơn Việt Nam tức là gánh nặng để giải quyết mọi vấn đề xã hội thấp hơn, nhẹ hơn. Đây là một tham số rất quan trọng. Nếu một cố gắng nào đó để giải quyết cơ sở hạ tầng, để giải quyết vấn đề phổ biến kiến thức liên quan đến quá trình hội nhập của Lào và Campuchia thì nó đi nhanh hơn chúng ta rất nhiều. Họ đã có ưu thế về di sản, về quy mô tài sản cần phải đầu tư, họ lại thực thi chính sách tốt hơn chúng ta. Có thể chỉ số hình thức về tham nhũng của họ cũng chẳng kém mình, nhưng cơ cấu nhẹ hơn và ít hơn cho nên dễ giải quyết hơn. Rõ ràng họ có ưu thế trong việc khắc phục các khuyết tật cơ bản của một nền kinh tế hay của một quốc gia. Họ vượt chúng ta rồi chứ không phải mất bao nhiêu lâu. Trong khi chúng ta đi trước, chúng ta ý thức trước, những người lãnh đạo của thế hệ cách đây vài ba chục năm thông thái đến mức tìm ra lối thoát để mở cửa đất nước trước cả Lào, Campuchia. Chúng ta có ưu thế là đã từng có một thế hệ lãnh đạo hết sức nhạy cảm, nhưng chúng ta không tận dụng được điều ấy, chúng ta ề à, chậm chạp. Chúng ta không phân tích các đặc điểm quốc gia, chúng ta vẫn say sưa trong việc nói về mình và chúng ta thua. Nhớ một điều rằng bằng sự phát triển của công nghiệp hàng không việc nước Lào không có biển cũng không phải là khuyết tật sống còn. Và bằng thái độ nhân nhượng, bằng kích thước vừa phải một quốc gia không gây nguy hiểm cho ai cả, thì Lào và Campuchia rất có ưu thế với các quốc gia tầm cỡ với kích thước trong khu vực hiện nay. Chúng ta so với khu vực là hơi to một tí, sự khôn khéo đôi khi không tỉ lệ thuận với kích cỡ của chúng ta. Cho nên chúng ta có thể có một chính sách đối ngoại thông minh từ phía trên cao của sự lãnh đạo, nhưng sự triển khai chính sách lại kém ở phía dưới. Do đó phải nói thẳng là không còn dự trữ ưu thế cho Việt Nam nếu đem so với Lào và Campuchia. Tuy nhiên, tôi lưu ý thế này, đây là cách quan niệm của một anh nông dân, tức là đem đối lập giữa mình với Lào và Campuchia. Nhưng nếu chúng ta xem đây là không gian kinh tế Đông Dương, tức Lào, Campuchia, Việt Nam thì phải nói rằng nếu cả Lào và Campuchia đều phát triển tốt hơn lên, điều kiện cơ sở hạ tầng, nền kinh tế tốt hơn lên thì nền kinh tế của bán đảo Đông Dương sẽ tốt hơn. Nền kinh tế của bán đảo Đông Dương tốt hơn thì chưa chắc đã có hại cho Việt Nam mà còn có lợi cho Việt Nam. Cho nên chúng ta phải cân đối giữa việc đi nhanh một chút của Lào và Campuchia kéo mất đầu tư của chúng ta, với việc đầu tư nhảy dù vào toàn bộ bán đảo Đông Dương này. Bởi vì người Lào và người Campuchia rất cần Việt Nam như là cửa biển. Cho nên rõ ràng trong chính sách đối ngoại, trong cách giải thích tìm ra chiến lược phát triển của bán đảo Đông Dương chúng ta phải hiểu chúng ta giữ địa vị gì, chúng ta phải thấy rằng sự vươn lên của cả Lào và Campuchia là lợi thế của bán đảo Đông Dương. Bây giờ chúng ta mở rộng TPP tức là chúng ta vươn sang bên kia bờ Thái Bình Dương, thế thì tại sao chúng ta lại sốt ruột và đau khổ vì Lào và Campuchia vượt mặt chúng ta. Xin trân trọng cảm ơn ông! (Còn nữa)
Tâm An (Thực hiện) FDI Việt Nam:Quy mô tham nhũng hơn đứt Lào, Campuchia(Doanh nghiệp) - Thu hút, quản lý dòng FDI vẫn hạn chế ở chính sách, quy định pháp luật chồng chéo, khó hiểu; vấn đề tham nhũng, cơ chế xin cho...Ngoài ra, việc chậm phát triển công nghiệp phụ trợ mặc dù đã được đề cập cách đây hơn 10 năm nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được nhiều chính là những bất cập đòi hỏi Việt Nam không nên thỏa mãn với con số đăng ký vốn FDI trong thời gian vừa qua, trong tương lai tốc độ tăng trưởng FDI sẽ gặp khó. Quy mô tham nhũng hơn Lào, Campuchia! Nhìn nhận về kết quả khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI cho thấy, năm 2013, trong số các doanh nghiệp nước ngoài (FDI) được khảo sát có đến 54% doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam đã từng cân nhắc đầu tư vào Trung Quốc, Thái Lan, đặc biệt là Campuchia và Lào... thay vì con số 32% như thời điểm năm 2011, năm 2012, ông Nguyễn Văn Toàn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cho biết, con số chưa thể hiện nhiều việc môi trường đầu tư của Việt Nam đang xấu đi. Ông Toàn phân tích, doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư vào nước nào cũng sẽ khảo sát, so sánh sau đó mới quyết định. Tùy thuộc vào từng doanh nghiệp, trước đây có thể họ chỉ so sánh số lượng ít nhưng sang năm 2013 họ so sánh với nhiều quốc gia hơn. Ông Toàn dẫn chứng, một doanh nghiệp lợi nhuận xuất phát từ nhân công giá rẻ họ sẽ tìm đến đất nước có nhân công giá rẻ, còn doanh nghiệp lợi nhuận xuất phát chủ yếu từ công nghệ và nhân công chất lượng cao thì họ sẽ chuyển đến đất nước có nhân công chất lượng cao hơn.  | | Ông Nguyễn Văn Toàn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài. Ảnh: Tâm An |
"Quan trọng nhất là họ lựa chọn nước nào để đầu tư, kết quả vốn đăng ký cũng như vốn đầu tư thực sự giải ngân so với các nước trong khu vực ở mức độ nào, tăng lên nhiều hay ít và tổng số vốn đó vào Việt Nam như thế nào mới là những chỉ số quan trọng", ông Toàn nói. Liên quan đến hiệu quả dòng vốn FDI, ông Nguyễn Văn Toàn cho biết, hiện nay Chính phủ và các Bộ ban ngành của Việt Nam nói chung đang rất quan tâm đến hiệu quả đầu tư nước ngoài đem lại cho Việt Nam. Là đồng vốn và việc giải quyết vấn đề lao động nhưng quan trọng hơn là đem lại cho Việt Nam vấn đề tiếp cận công nghệ mới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, lan tỏa và hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước từ đầu tư nước ngoài, kích hoạt hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam và đem lại cho Việt Nam tham gia vào quỹ giá trị toàn cầu, giá trị gia tăng. Khảo sát của VCCI cũng cho thấy, xếp hạng cơ sở hạ tầng của Việt Nam ngang bằng với Campuchia và Lào, trong khi tham nhũng và gánh nặng quy định pháp luật Việt Nam bị đánh giá là hơn 2 nước này. Ông Nguyễn Văn Toàn khẳng định, cơ sở hạ tầng của Lào, Campuchia không thể hơn Việt Nam. Lý giải về kết quả trên, ông Toàn lập luận: "Chẳng qua hạ tầng Lào không bị quá tải như ở Việt Nam, đường xá thoáng hơn nên doanh nghiệp nước ngoài đưa ra cảm nhận như vậy. Thực tế, Việt Nam có cảng biển, cảng sông, cảng sân bay, các hệ thống đường bộ, đường sắt và đường xuyên Á…" Về vấn đề tham nhũng, ông Toàn cho biết, Lào, Campuchia tình trạng tham nhũng thậm chí có thể công khai hơn Việt Nam song ông cũng đánh giá mức độ và quy mô khó có thể bằng Việt Nam. "Tham nhũng tại Việt Nam vừa qua có những vụ, kể cả vấn đề sử dụng nguồn vốn ODA cũng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Những vụ tham nhũng quá lớn có lẽ chưa phát hiện ra, nặng hơn nữa là động cơ tham nhũng cá nhân sẽ gây ra hậu quả lớn. Ví dụ ông kiếm 1 đồng nhưng có thể làm nhà nước mất đi 10 đồng", ông Nguyễn Văn Toàn nói. Việt Nam chưa nên thỏa mãn Theo ông Nguyễn Văn Toàn, việc so sánh Lào, Campuchia, Myanmar với Việt Nam sẽ "hơi khập khiễng" vì phải so sánh khi có nhiều điểm tương đồng trong khi đó Việt Nam mở cửa hội nhập lâu hơn, lượng đầu tư lớn hơn. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo, tốc độ tăng trưởng dần dần sẽ khó hơn và Việt Nam chưa nên thỏa mãn với thu hút FDI như hiện nay với con số trên 20 tỷ USD.  | | Thu hút, quản lý dòng FDI vẫn hạn chế ở chính sách, quy định pháp luật chồng chéo, khó hiểu; vấn đề tham nhũng, cơ chế xin cho, chủ nghĩa phong bì… |
Ông Nguyễn Văn Toàn cho biết, môi trường đầu tư của Việt Nam mặc dù đã nhiều lần đề cập phải cải thiện nhưng việc cải thiện đang gặp rất nhiều khó khăn, khó khăn cả ở vấn đề chính sách. Ông Toàn lấy dẫn chứng, doanh nghiệp đầu tư Nhật Bản trong vấn đề sử dụng lao động, bản chất của người Nhật Bản vốn cần cù, chịu khó, muốn làm việc và họ muốn người lao động Việt Nam làm việc nhiều hơn. Nhưng vấn đề Luật Lao động của Việt Nam liên quan đến Tổng Liên đoàn Lao động, Bộ Lao động Thương binh xã hội, liên quan đến cơ quan bảo vệ lao động không cho phép sử dụng lao động quá giờ, coi đây là hành vi khai thác cạn kiệt sức lao động nhân công. Ông Toàn nhìn nhận, Việt Nam đã bám trên quan điểm bảo vệ quyền lợi người lao động một cách máy móc, thay vì cấm, có thể mở rộng và cân bằng lợi ích của doanh nghiệp và công nhân do có nhiều người muốn làm thêm giờ để giải quyết vấn đề thu nhập. "Không nên nghĩ việc làm thêm giờ là người ta sang bóc lột mình", ông Toàn nói. Ngoài vấn đề chính sách, cũng theo ông Toàn tính minh bạch, tham nhũng, chủ nghĩa phong bì, xin cho vẫn tồn tại trong quá trình thu hút và quản lý doanh nghiệp FDI. Ngoài ra, vấn đề phát triển công nghiệp phụ trợ mặc dù đã được đề cập đến cách đây hơn 10 năm nhưng theo đánh giá của ông Nguyễn Văn Toàn, "Việt Nam chưa làm được mấy". Chính vì điều này, Việt Nam vẫn phải mở cửa, đưa ra những ưu đãi như các chính sách về thuế, đất đai với trường hợp các doanh nghiệp nước ngoài sử dụng nhân công chất lượng cao, áp dụng công nghệ hiện đại. "Việt Nam không thể làm phụ trợ ngay cho Samsung được. Việt Nam kêu gọi Samsung vào, Samsung làm thì phụ trợ của họ sẽ giúp Việt Nam giải quyết được vấn đề nhân công, chất lượng nguồn nhân lực cao hơn, giá trị gia tăng cao hơn, đóng thuế nhiều hơn, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ trưởng thành. Vấn đề chỉ là thời gian", ông Nguyễn Văn Toàn nói. Dự báo về hiệu quả thu hút doanh nghiệp FDI năm 2014, theo ông Nguyễn Văn Toàn, mặc dù đầu tư nước ngoài quý I/2014 đã giảm đi rất nhiều về vốn đăng ký, vốn giải ngân nhưng trong 3 tháng chưa nói nên điều gì, dòng vốn đang có xu hướng dịch chuyển từ những quốc gia mình đặt trọng tâm như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, EU, cùng với việc tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) xu hướng của năm 2014 sẽ có khởi sắc và giữ được đà năm 2013. “Việt Nam không thua kém nhưng chắc chắn phải có bộ lọc tốt hơn, đầu tư theo quy hoạch, có tính lan tỏa, kết hợp với doanh nghiệp trong nước”, ông Toàn nói. Tâm An Gạo Việt thua Campuchia: Nhà nước mới chỉ hỗ trợ doanh nghiệp!(Thị trường) - Không bất ngờ trước thông tin Campuchia sẽ tấn công thị trường gạo Mỹ và Hàn Quốc, GS.VS Trần Đình Long, Chủ tịch Hội giống cây trồng Việt Nam cho biết, đây là cơ chế thị trường và việc Việt Nam sắp gia nhập TPP sẽ còn phải đối mặt với những thách thức lớn hơn thế.GS Trần Đình Long cũng chỉ ra, các nước đều đang hướng tới việc nâng cao chất lượng gạo, đẩy giá gạo xuất khẩu lên cao nên để cạnh tranh với các nước, gạo Việt phải nâng cao chất lượng, giá trị gạo xuất khẩu. Ông Long cho biết, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đang ở mức thấp, chỉ dưới 400 USD/tấn, có gạo thơm xuất khẩu nhưng rất ít, chỉ khoảng 7,4 triệu tấn trong khi giá gạo xuất khẩu của nhiều nước hiện đang ở mức 800 USD/tấn. Thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam chủ yếu ở một vài nước châu Á, Trung Quốc, châu Phi còn thị trường cao cấp chẳng hạn như Mỹ thì các nước như Thái Lan, Ấn Độ có chất lượng tốt đều được bán với giá cao. Campuchia, Myanmar cũng đang làm tốt việc nâng giá trị gạo xuất khẩu nên Việt Nam cũng phải nâng chất lượng gạo mới có thể cạnh tranh được với các nước khác.  | | Để nâng cao chất lượng, giá gạo xuất khẩu phải kiểm soát, nâng cao chuỗi sản xuất gạo, trong đó có giống, kỹ thuật nhân giống, kỹ thuật canh tác, sau thu hoạch, chế biến, bảo quản... |
Trong khi đó, theo ông Long, sự hỗ trợ từ nhà nước mới chỉ dành cho doanh nghiệp còn nông dân chưa được hưởng lợi gì. “Với Myanmar, Thái Lan hay Campuchia, Việt Nam phải cạnh tranh sòng phẳng. Việt Nam sẽ làm được nhưng với tinh thần là cơ quan quản lý cho đến doanh nghiệp, các nhà khoa học, nông dân kết hợp với nhau, lấy khoa học công nghệ làm then chốt và lấy doanh nghiệp đầu tư là chủ đạo và với sự quản lý đúng đắn của nhà nước”, GS Trần Đình Long khẳng định. Việt Nam phải làm gì? Theo GS Trần Đình Long, để nâng cao chất lượng gạo, giá gạo xuất khẩu phải kiểm soát, nâng cao chuỗi sản xuất sản phẩm, trong đó có giống, kỹ thuật nhân giống, kỹ thuật canh tác, sau thu hoạch, chế biến, bảo quản... Ông Long cho biết, ở đồng bằng sông Cửu Long có trên 100 giống lúa mà đáng ra nên rút lại chỉ còn 4-5 giống chất lượng còn nông dân giờ làm lung tung nên gạo của Việt Nam chất lượng kém và tạp phế lù. Phải chọn ra những bộ giống tốt nhất, không lấy đến 800 USD/tấn mà lấy bình quân đến 600 USD/tấn, cho những vùng nhất định. Thứ 2, khi sản xuất hạt giống phải chủ động, hiện chủ động giống tốt chỉ được đáp ứng được 30% còn 70% là nông dân vẫn tự để giống. Việc cơ giới hóa, phân bón hữu cơ phải thay đổi để tăng năng suất. Ông Long cũng cho biết thêm rằng, phải xây dựng thương hiệu gạo quốc gia về tất cả các mặt từ đó tăng hiệu quả sản xuất lúa. Ngoài ra, nơi trồng lúa không hiệu quả phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng, không được trồng lúa bằng bất cứ giá nào sẽ khiến chất lượng gạo càng ngày càng đi xuống. Bà Dương Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương từng cho biết, nhiều năm trước đây, thế mạnh của Việt Nam là xuất khẩu gạo cấp thấp, nhưng với tình hình thế giới hiện nay, nếu chỉ sản xuất gạo cấp thấp thì khó có thể cạnh tranh trên thị trường thế giới và yêu cầu của một vài thị trường mới như Mỹ La tinh, Châu Âu… "Vì vậy, để gạo Việt Nam được các nước chấp nhận, một mặt làm lương thực, một mặt làm nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thực phẩm, thì ngành gạo cần quan tâm nhiều hơn đến chất lượng hạt gạo", bà Thảo nói. Tâm An Bao giờ dân ta làm được cái đinh ốc? Ngô Nhân Dụng Thứ Hai đầu tuần này có hai cuộc họp quan trọng, một ở nước ta, một ở Mỹ, bàn về tương lai Việt Nam trong năm năm tới. Trong cả hai hội nghị, không ai đưa cây đinh ốc vào chương trình nghị sự, thật đáng tiếc. Câu chuyện cái đinh ốc bùng lên trong nước từ Tháng Chín. Báo chí đăng tin công ty Samsung điện tử thú nhận cơ xưởng ráp máy điện thoại của họ ở Bắc Ninh không tìm ra xí nghiệp nào của người Việt Nam có thể cung cấp những cây đinh xoắn trôn ốc, còn gọi là ốc vít. Tại sao nhân dân ta anh hùng vẫn chưa làm được cái đinh ốc, sau 70 năm tiến lên chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng Sản, và sau 30 năm đổi mới kinh tế cho nó giống xã hội tư bản thời hoang sơ? Trong hai cuộc hội nghị ở Boston và Hà Nội không ai trả lời cho câu hỏi đó. Cuộc hội thảo, tổ chức tại Ðại Học Harvard ngày 5 Tháng Giêng năm 2015, bàn về “Các chính sách cho kinh tế Việt Nam trong năm năm tới.” Chương trình buổi sáng dành cho các chính sách gọi là vĩ mô, tức là những vấn đề lớn lao cho toàn thể kinh tế quốc dân như lạm phát, tiền tệ, thất nghiệp, vân vân. Giữa các chuyện to lớn đó, những cái đinh ốc nhỏ bé không thể chen chân vào được. Buổi chiều, các chuyên gia lại dành thời giờ tìm hiểu xem họ đang nghiên cứu những cái gì về kinh tế Việt Nam. Những cây đinh ốc chắc chắn không có cơ hội nào xuất hiện! Trong cùng ngày Thứ Hai, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Ðảng Cộng sản khai mạc, trễ một tháng. Hội nghị này sẽ bỏ phiếu tín nhiệm cho các nhà lãnh đạo mà họ bầu ra từ đại hội trước; đồng thời sẽ bàn về “công tác nhân sự” đại hội thứ 12 năm 2016, tức là xem ai còn, ai mất, ai sẽ ngồi vào cái ghế nào. Trước ngày họp, dân lên mạng ở Việt Nam đã được chứng kiến cuộc đấu đá công khai giữa các phe trong đám Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Tấn Dũng, Trương Tấn Sang. Chủ yếu là phao tin đồn, chửi rủa, phe này bới móc phe khác. Khi họ vào họp, chắc chắn không ai nghĩ tới câu chuyện Samsung không dùng được những cái đinh ốc làm ở Việt Nam. Câu chuyện hãng Samsung và những cây đinh ốc đáng chú ý vì trong năm 2013 Samsung ở Việt Nam (Samsung Electronics Vietnam, hay SEV) đã xuất cảng số điện thoại di động trị giá 23.9 tỷ đôla, gần bằng một phần năm (18%) tổng số tiền cả nước thu được nhờ xuất khẩu. Trong số hơn 400 triệu máy điện thoại di động mà Samsung bán ra trên thế giới thì số máy từ các nhà máy ở Bắc Ninh, Thái Nguyên chiếm 35% - trong tương lai sẽ tăng lên 50%. Ðể lắp ráp hơn 140 triệu cái máy đó, Samsung phải dùng các bộ phận, gọi là linh kiện, trị giá các bộ phận này lên tới gần 20 tỷ (19.8 tỷ) đô la. Tất nhiên, những bộ phận đắt tiền nhất do chính Samsung làm ra ở nước họ, Nam Hàn. Nhưng còn rất nhiều thứ bộ phận họ có thể mua ở các nước khác, rẻ hơn là làm tại Hàn Quốc. Nếu Samsung mang tất cả các bộ phận từ Nam Hàn qua thì nền kinh tế địa phương sẽ bất lợi. Chính phủ nước nào cũng yêu cầu các công ty ngoại quốc phải đặt mua nhiều hàng “bản xứ” để giúp các xí nghiệp địa phương. Nếu các xí nghiệp Việt Nam có cơ hội cung cấp một số bộ phận cho Samsung thì họ sẽ tạo thêm công việc làm cho công nhân Việt Nam. Vậy người Việt Nam đã bán cho Samsung được những thứ gì? Bộ Công Nghiệp, Thương Mại trong chính phủ đã trình làng một bản danh sách dài liệt kê 144 thứ bộ phận do các công ty ở Việt Nam cung cấp cho SEV; thí dụ pin điện, núm nghe đặt vào tai, USB chứa dữ liệu, giấy cách nhiệt, vân vân. Trong đó, 91 món dùng để ráp máy điện thoại Galaxy S4, 53 món cho loại “độc bản” (tablet) đường chéo 7 đốt (7 inches). Riêng hãng Samsung cho biết họ sẽ tăng số bộ phận đặt mua tại Việt Nam lên 170 món. Nhưng rốt cuộc, có 67 doanh nghiệp cung cấp các linh kiện cho SEV; đại đa số là các doanh nghiệp của người Ðại Hàn, Nhật Bản, Singapore, Mã Lai. Chỉ có bốn doanh nghiệp Việt Nam cung cấp sản phẩm và dịch vụ cho SEV, mà việc chính của họ là làm bao bì, in ấn. Ông Shim Won Hwan, tổng giám đốc Samsung ở Việt Nam mới nói tại một hội thảo tại Hà Nội vào tháng Chín vừa qua, rằng “không doanh nghiệp Việt Nam nào 'nắm bắt' được cơ hội, họ chỉ cung ứng được nng sản phẩm in ấn, bao bì!” Còn những thứ “cao cấp” như cái đinh ốc vít, người Việt Nam làm không được theo tiêu chuẩn của Samsung! Họ cũng không kiếm mua được những bộ phận “sạc” điện cho cell phone do người Việt Nam làm. Giáo Sư Nguyễn Mại, chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ðầu tư Nước ngoài (VAFIE) xác nhận đây là tình trạng chung. Ông nói rằng các doanh nghiệp nước ta không thể cung cấp những món giản dị, rẻ tiền như bộ phận sạc pin, đinh ốc vít cho các doanh nghiệp vốn ngoại quốc. Ông Vũ Tiến Lộc, chủ tịch Phòng Thương Mại Công Nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết thêm rằng trước đây các công ty Nhật làm việc tại như Canon, Sony, cũng chỉ đặt mua bao bì của người Việt, những thứ khác không mua được hàng đúng tiêu chuẩn! Nghĩa là khi xuất khẩu một món hàng của Canon, Sony hay Samsung, trong một trăm đồng đô la thu vào thì người Việt Nam, kinh tế Việt Nam chỉ thực sự lãnh được một đồng hay hai đồng mà thôi. Ðó là tiền công lắp ráp và cung cấp bao bì. Ngay trong giá bán các thứ bao bì cũng vẫn có một phần phải trả lại cho nước ngoài, vì mình mua các chất làm giấy, làm plastic, mua mực tốt đủ tiêu chuẩn, vân vân. Ðó là hình ảnh một nền công nghiệp ăn mày. Bao giờ các doanh nghiệp nước ta còn chưa làm nổi cây đinh ốc thì cả nước vẫn còn đi ăn mày như thế. Ông Vũ Tiến Lộc giải thích “nguyên nhân sâu xa là môi trường kinh doanh tại Việt Nam chưa thực sự bình đẳng.” Môi trường như thế nào mà không bình đẳng? Ông Lộc nêu một thí dụ: “nhiều doanh nghiệp không nhất thiết đầu tư vào công nghệ, quản trị nhưng vẫn cạnh tranh được nhờ vào mối quan hệ.” Nói rõ hơn là như thế này: Có doanh nghiệp tư nhân cố đổ thêm tiền bạc, thời giờ cải thiện kỹ thuật, cải tiến phương pháp quản trị cho hiệu quả hơn, nhưng vẫn thua các doanh nghiệp chẳng làm gì cả. Chỉ vì những anh không làm gì cả đó hoặc là của nhà nước, hoặc do các cán bộ, đảng viên cộng sản cầm đầu, họ có “quan hệ” cho nên khi cần vay tiền là có tiền, vay với lãi suất thấp, khi cần thì xin giấy phép gì cũng nhanh, mua bán gì cũng dễ. Còn các xí nghiệp tư nhân cái gì gặp cũng khó, cũng chậm, bị hoạnh họe đủ thứ. Vì vậy, Giáo Sư Tạ Lợi, Ðại học Kinh tế Quốc dân, nhận xét rằng “doanh nghiệp và cơ quan chức năng (tức các đấng cán bộ ngồi bàn giấy) vẫn như hai bánh xe răng cưa chạy hai hướng khác nhau.” Một người lãnh đạo công ty Ðiện Tử và Dịch Vụ Công Nghiệp Sài Gòn (Sagel) cho biết ngày xưa Sagel từng đầu tư để sản xuất một số hàng xuất khẩu; nhưng “việc xin giấy phép phải mất 3 năm, khi mình xin giấy phép xong, khởi sự đầu tư thì trên thế giới nhiều sản phẩm đã thay đổi, công nghệ đã khác trước rồi.” Có người thú nhận trong một cuộc hội thảo, “Giờ công nghệ ta thua Campuchia, họ làm được ô tô, ta có làm được đâu?” Tất nhiên, nếu chưa ráp được cái ô tô thì có thể làm ra được những cái đinh ốc để ráp ô tô. Nếu không thì lại chỉ ráp bằng những thứ bộ phận được chế tạo ở Nam Hàn, Nhật Bản, Ðài Loan, Singapore, Mã Lai, Indonesia, Campuchia, vân vân. Nghĩa là suốt đời làm những công việc lương thấp nhất thế giới, thứ lương bổng ăn mày! Tại sao Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Ðảng Cộng sản không bàn gì về những cái đinh ốc? Bởi vì mối lo lắng của họ không phải là chuyện người Việt Nam có làm ra nổi cái đinh ốc hay không. Không phải là các xí nghiệp Việt Nam làm ra được cái gì! Quanh năm, suốt tháng, cả ngày, suốt 24 giờ, họ chỉ lo làm sao bảo vệ quyền hành và lợi lộc cho bản thân và cho phe đảng. Họ sinh ra dưới một chế độ như vậy, được đào tạo như vậy. Trong tất cả các nước độc tài, cộng sản hay không cộng sản, hệ thống thăng tiến xã hội đều theo nền nếp đó. Những cuộc đấu đá trên mạng gần đây cho thấy, những phe Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Tấn Dũng, Trương Tấn Sang không một anh nào trình bày cho mọi người thấy phe mình có những chính sách nào tốt hơn phe bên kia. Bởi vì phe nào cũng vậy, họ không coi chuyện nước Việt Nam có sản xuất được đinh ốc là chuyện quan trọng. Ít nhất, không có thứ tự ưu tiên bằng vấn đề họ có còn giữ được địa vị và của cải hay không! Họ chỉ đem nhau ra chửi, bên này chửi bên kia tham nhũng hơn mình. Một phe tố cáo Trần Văn Truyền nhà cao cửa rộng thì phe bên kia tố giác Nguyễn Xuân Phúc còn nhiều nhà cửa hơn. Vì vậy, Hội nghị Trung Ương Ðảng chắc chắn không có thời giờ bàn chuyện những cái đinh ốc. Còn quý vị kinh tế gia, khoa học gia họp tại Boston, họ cũng không bàn đến những cái đinh ốc nhưng vì lý do khác. Họ chỉ bàn các vấn đề lớn, gọi là kinh tế vĩ mô mà thôi. Việc sản xuất đinh ốc chắc chắn là chuyện nhỏ, kinh tế học gọi là vi mô. Lý do, không phải vì thân phận những cái đinh ốc quá nhỏ! Lý do chính là việc sản xuất và phân bố hàng hóa, dù nhỏ như cây đinh ốc, lớn như cái máy bay, đều thuộc phạm vi nghiên cứu kinh tế vi mô. Môn kinh tế học vi mô khảo sát cơ cấu vận động xem các doanh nghiệp làm ăn theo những quy luật nào, cạnh tranh, trao đổi với nhau ra sao. Nếu sống trong môi trường theo đúng quy luật tự do cạnh tranh, trong khung cảnh pháp lý có luật pháp rõ ràng, công khai và công bằng, thì các tự nhiên doanh nghiệp phải chạy đua với nhau chế ra những thứ hàng tốt nhất với giá thành rẻ nhất. Còn trong khung cảnh kinh tế bao cấp xã hội chủ nghĩa thì các doanh nghiệp không được khích lệ một cách tự nhiên để làm ăn như vậy. Giám đốc các doanh nghiệp nhà nước không cần cải thiện về kỹ thuật hay quản trị hữu hiệu, cũng vẫn thăng quan tiến chức. Họ chỉ cần đứng trong phe đang lên là vững chân. Cho nên, như ông Trần Việt Thanh, thứ trưởng Bộ Khoa Học Công Nghiệp công nhận, “phần lớn doanh nghiệp Việt Nam đang dùng các kỹ thuật lạc hậu đi sau thế giới trung bình 2 đến 3 thế hệ.” Cũng vậy, không ai lo cải thiện năng suất lao động, cải tổ phương pháp quản lý. Vì chúng ta đã biết, cha chung thì không ai khóc! Từ thập niên 1990, người ta đã nhận thấy một khuyết điểm của việc cải tổ kinh tế các nước cựu Cộng Sản là chỉ chú trọng các vấn đề vĩ mô. Bởi vì phần lớn các chuyên gia kinh tế được dùng ở ở Liên Xô cũ và Ðông Âu đều chuyên học ngành kinh tế vĩ mô. Rất hiếm người đào tạo trong ngành quản lý, ít người có kinh nghiệm về điều khiển các xí nghiệp thật sự, từ sản xuất đến tiếp thị. Thất bại ban đầu của những kế hoạch cải tổ kinh tế là do hành vi của các doanh nghiệp, phản ứng của họ không giống các thói quen trong kinh tế thị trường thực sự. Họ vẫn theo thói quen thời “bao cấp” chứ không hành động theo lối thị trường. Các chính sách vĩ mô trở thành vô hiệu vì cơ cấu vi mô chưa được cải tổ. Câu chuyện hãng Samsung và những cây đinh ốc cho thấy trở ngại lớn nhất khiến kinh tế nước ta không tiến được là do một đảng chiếm độc quyền cả về chính trị lẫn kinh tế suốt 70 năm qua. Cuối cùng, muốn vực dậy kinh tế Việt Nam trong năm, mười năm tới vấn đề quan trọng nhất không phải là những chính sách vĩ mô như tiền tệ, lạm phát, kích cung hay kích cầu. Quan trọng nhất là chấm dứt tình trạng độc quyền nắm cả nền kinh tế của một nhóm người gian tham và dốt nát. Muốn vậy, trước hết phải chấm dứt độc quyền cai trị của đảng cộng sản Việt Nam. Chấm dứt chế độ Cộng Sản rồi mới hy vọng sau ba năm, năm năm, có doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu sản xuất được những cái đinh ốc đúng với tiêu chuẩn của Samsung, Canon hay Sony
Chiều cao thanh niên Việt Nam kém xa các nước trong khu vực| Theo Bộ Y tế, chiều cao và thể lực của thanh niên Việt Nam hiện còn kém xa các nước trong khu vực. So với Nhật Bản, chiều cao trung bình của nam thanh niên Việt Nam thấp hơn 8 cm (Việt Nam 163,5 cm - Nhật Bản: 172 cm); chiều cao trung bình của nữ thanh niên cũng thấp hơn 4 cm (Việt Nam: 152,7 cm - Nhật 157 cm). Nếu so với chỉ số trung bình của thế giới thì càng kém (hiện nay, chiều cao trung bình của thế giới là 176,8 cm với nam và 163,7 cm với nữ). Chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam chỉ ngang thanh niên Lào, Myanmar và thấp hơn chiều cao trung bình của thanh niên Campuchia. Các chỉ số khác như: dung lượng tim, sức bền... của thanh niên Việt Nam cũng thấp. Theo kinh nghiệm của Nhật Bản, trong các nhân tố ảnh hưởng đến chiều cao, tố chất thể lực con người thì dinh dưỡng chiếm 32%, thể dục thể thao chiếm 20%, môi trường tâm lý và xã hội: 16%, chỉ có 23% do di truyền. Các chuyên gia cho rằng, nếu thực hiện tốt các giải pháp về dinh dưỡng với thể dục thể thao và lối sống lành mạnh đối với tuổi vị thành niên thì có thể đạt hiệu quả rõ rệt về tăng tầm vóc và thể lực cho thanh niên nước ta sau 5 - 10 năm. Liên Châu | Việt Báo (Theo_Thanh Niên |
|