Trong thời gian gần đây, khi quân đội Mỹ vào cuộc nhằm ổn định tình hình biển Đông, người dân Đà Nẵng, đặc biệt là ngư dân hết sức vui mừng vì tin này. Có vẻ như người Việt Nam tin vào nước Mỹ, tin vào những sách lược mang tính thực dụng nhưng rất sòng phẵng của họ hơn là một thứ lý tưởng ngoài miệng nhưng lại rút ruột, chơi xỏ của nhà nước Trung Quốc.

Cầu mong Mỹ ra đòn quyết liệt

Chị Kim Kha, chủ một đoàn tàu đánh cá ở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, chia sẻ: “Ui chui cha, vô vận mà biết đường nào, biển rộng mênh mông đi quanh hết trơn thế làm sao biết đường. Như thường thì mình đi từ tháng giêng đến tháng chín, chủ yếu là đi cá ngừ, chuộng cá ngừ, nhưng năm ni không biết sao không có cá ngừ, mất mùa… Nghề tụi em chủ yếu là đánh cá ngừ nhưng giờ không đánh được nữa!”

Theo nhận định của chị Kha, nếu muốn cho ngư dân có đất sống và muốn cho lãnh hải Việt Nam được bảo toàn, không còn lựa chọn nào khác là phải bắt tay hợp tác với Mỹ. Bởi chỉ có Mỹ mới đủ khả năng cứu ngư dân Việt Nam, cứu người dân Việt Nam khỏi tình trạng “đại Hán bành trướng”.

Chị Kha nói rằng chị chưa bao giờ suy tư về chính trị, bởi chuyện đó không hấp dẫn chị cho mấy nhưng kể từ khi Trung Quốc hoành hành trên biển Đông, cắt cáp các tàu Việt Nam, đưa giàn khoan HD 981 vào vùng biển Việt Nam và ra lệnh cấm đánh bắt trên ngư trường truyền thống của Việt Nam, chị bắt đầu nhận ra mình cần phải hiểu biết tình hình chính trị, bởi điều đó không những quyết định sự sống còn của kinh tế gia đình chị mà còn góp phần giữ gìn đất nước, phát triển kinh tế quốc gia.

Ngay trên ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa, những năm đầu thập niên 1960, thời Mỹ còn quan tâm đến biển Đông, chiến tranh liên miên nhưng ngư dân đánh bắt ở đây rất thoải mái, không bị ai đánh đập, xua đuổi
Chị Kha

Cũng theo chị Kha, ngay trên ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa, những năm đầu thập niên 1960, thời Mỹ còn quan tâm đến biển Đông, chiến tranh liên miên nhưng ngư dân đánh bắt ở đây rất thoải mái, không bị ai đánh đập, xua đuổi. Cũng nhờ vậy mà ông nội của chị đã gầy dựng nên một sự nghiệp tương đối vững cho con cháu, đến chị là đời thứ ba giữa được đoàn tàu đánh bắt xa bờ.

Nhưng hiện tại, mặc dù không sống trong chiến tranh, đội tàu đánh bắt xa bờ cũng được đầu tư kĩ hơn rất nhiều, có hệ thống liên lạc điện đàm với đất liền, có hệ thống nhận thông tin thời tiết và có công suất lớn hơn thời ông nội của chị nhiều lần. Lẽ ra với phương tiện hiện đại như vậy, phải thu hoạch tốt hơn, đằng này khi sắm tàu thuyền ra, ngư dân lại phải lo lắng trăm bề bởi những con cá mập sắt mang ký hiệu Trung Quốc trên biển Đông. Mỗi khi ra khơi, ngư dân chẳng còn đủ bình tĩnh và chuyên tâm để đánh bắt, thay vào đó, họ phải ngó trước nhìn sau để tránh tàu Trung Quốc.

Từ thành phố Đà Nẵng nhìn ra biển Đông

Với chị Kha, đây là sự thất bại quá lớn trong vấn đề xây dựng đất nước. Bởi từ chỗ tự do đi lại, tự do đánh bắt, qua nhiều lần kết bè kết đảng anh anh em em môi hở răng lạnh, Việt Nam trở nên nhỏ bé và khiếp nhược trước gã to con Trung Quốc. Mọi hành xử, làm ăn, mưu sinh đều phải nhìn trước ngó sau vì gã đàn anh hung hãn này.

Khi nghe tin quân đội Mỹ có mặt ở biển Đông, gia đình chị Kha rất mừng, mà không riêng gì gia đình chị, hầu như bất kì người dân Đà Nẵng nào cũng thấy yên tâm một phần nào đó khi nghe tin này. Mặc dù bị thua thiệt trong vụ mùa đánh bắt năm nay, hầu hết tàu thuyền có công suất nhỏ đều không dám tiếp cận ngư trường truyền thống vì sợ Trung Quốc làm càn nên sản lượng khá thấp. Nhưng bù vào đó, bà con ngư dân cảm thấy một tia hy vọng nào đó đang lóe lên, sự may mắn nào đó đang mỉm cười với họ nơi biển Đông.

Hiện tại...Lẽ ra với phương tiện hiện đại như vậy, phải thu hoạch tốt hơn, đằng này khi sắm tàu thuyền ra, ngư dân lại phải lo lắng trăm bề bởi những con cá mập sắt mang ký hiệu TQ trên biển Đông. Mỗi khi ra khơi, ngư dân chẳng còn đủ bình tĩnh và chuyên tâm để đánh bắt, thay vào đó, họ phải ngó trước nhìn sau để tránh tàu TQ

Người Trung Quốc đang rút nhanh về nước

Một người dân Đà Nẵng khác tên Thuật, sống ở quận Ngũ Hành Sơn, chia sẻ: “Nói chung là cũng có cái mơ hồ, vì Mỹ họ can thiệp đến đâu vẫn chưa biết được, nếu nửa chừng họ thả cho khối Asean thì cũng thua thôi. Quan trọng nhất là họ phải đi tới nơi tới chốn kia. Dù sao thì dân mình cũng tin vào Mỹ, cũng lựa chọn Mỹ chứ chẳng ai lựa chọn Trung Quốc đâu! Trung Quốc thì không có chi đáng ngại, Mỹ ngó im lặng vậy chứ kĩ thuật của họ cho đến mười năm, hai mươi năm sau vẫn cứ bí mật, khó ai biết được. Trung Quốc chả ăn thua gì so với Mỹ. Cái trách nhiệm về thế giới thì Mỹ có trách nhiệm, đó là trách nhiệm thực sự trên toàn cầu, về an toàn của thế giới chứ không phải là lời nói không, Mỹ có quyền can dự vào…”.

Theo ông Thuật, sau vụ người dân Việt Nam phản đối giàn khoan HD 981 và những vụ bạo loạn ở Bình Dương, Hà Tĩnh, số người Trung Quốc có mặt ở Đà Nẵng đã giảm xuống đáng kể. Nhưng số người rút về nước này phần đông là khách du lịch, riêng các tay thương lái, những doanh nghiệp và chủ các sòng bạc ở dọc theo đường bờ biển Phạm Văn Đồng vẫn có mặt và các hoạt động của họ vẫn diễn ra hằng ngày.

Nói chung là cũng có cái mơ hồ, vì Mỹ họ can thiệp đến đâu vẫn chưa biết được, nếu nửa chừng họ thả cho khối Asean thì cũng thua thôi. Quan trọng nhất là họ phải đi tới nơi tới chốn kia. Dù sao thì dân mình cũng tin vào Mỹ, cũng lựa chọn Mỹ chứ chẳng ai lựa chọn TQ đâu
Một người dân Đà Nẵng

Điều làm ông Thuật thấy lo ngại là trong các khu người Trung Quốc sống tại Đà Nẵng, họ xây dựng rất bí mật, người Việt Nam không thể lọt vào bên trong. Và thời gian phong tỏa để xây dựng của họ cũng rất dài, lượng sắt thép, ciment đưa vào để xây dựng cũng khá đồ sộ. Ông có cảm giác là đâu đó dưới lòng cát bờ biển, đã có những công sự bí mật của người Trung Quốc trên đất Đà Nẵng.

Ông Thuật nói rằng giả sử như có chiến tranh Việt – Trung xãy ra, rất có thể khu vực bờ biển ông đang sống sẽ bị tê liệt bởi những thứ vũ khí bí mật mà người Trung Quốc đã mang sang đặt ở đây. Việc này theo ông Thuật dù có không muốn nghi cũng phải nghi, bởi người Trung Quốc luôn có hành tung mờ ám, trong khi đó, họ được biệt đãi tại Việt Nam, chuyện họ mang vũ khí sang là chuyện không mấy khó khăn. Vũ khí của họ như đạn hoa cải, dùi cui điện, bình xịt hơi cay xuất hiện đầy rẫy tại Việt Nam thông qua đường của khẩu biên giới là một bằng chứng cho thấy người Trung Quốc muốn mang vũ khí sang ém tại Việt Nam không mấy khó khăn.

Và cũng theo nhận định của ông Thuật, sự vắng mặt một cách đột ngột của người Trung Quốc tại Đà Nẵng cho thấy có một chuyện gì đó khá nghiêm trọng trong mối quan hệ Việt – Trung sắp xãy ra. Vì theo kinh nghiệm của ông, những ngày sắp nổ ra cuộc chiến tranh Việt – Trung ở biên giới phía Bắc, những người Trung Quốc đã có bề dày sống và làm việc tại Việt Nam cũng vắng mặt một cách đột ngột, sau đó là chiến tranh.

Ông Thuật mong rằng chiến tranh đừng bao giờ xãy ra và người Trung Quốc có một sự phản tỉnh nào đó để nhận ra sự sai trái của họ trên biển Đông và trong chính sách “bành trướng đại Hán” của họ. Vì khi chiến tranh xãy ra, thiệt thòi nhất bao giờ cũng thuộc về nhân dân!

Nhóm phóng viên

Việt Nam xác minh tàu đe dọa tàu cứu hộ ở Hoàng Sa nhưng không dám nêu danh TQ vì sợ vô lễ xúc phạm!

Phó phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng cho biết các cơ quan chức năng đang xác minh việc tàu cứu hộ của Việt Nam bị một tàu đe dọa ở Hoàng Sa, đồng thời khẳng định hoạt động của tàu trợ giúp ngư dân là hợp pháp.

Tàu cứu hộ Việt Nam bị đe dọa trên biển / Việt Nam phản đối Trung Quốc xây dựng ở Hoàng Sa, Trường Sa

Bà Phạm Thu Hằng, Phó phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam. Ảnh: Quý Đoàn

"Chúng tôi đang cho kiểm tra thông tin tàu cứu hộ Việt Nam bị đe dọa gần đảo Tri Tôn. Việc Việt Nam cử tàu tìm kiếm cứu nạn ra quần đảo Hoàng Sa là hoạt động bình thường, phù hợp với luật pháp Việt Nam và luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc (UNCLOS)", bà Hằng nói trong cuộc họp chiều nay.

Phó phát ngôn viên tái khẳng định Việt Nam có chủ quyền không thể tranh cãi ở quần đảo Hoàng Sa.

Trung tâm phối hợp tìm kiếm hàng hải khu vực 2 (Danang MRCC), đóng tại Đà Nẵng, hôm qua công bố đoạn video cho thấy một tàu vỏ xám có số hiệu 841, phía mũi tàu có ụ pháo lớn, chạy với tốc độ cao hướng thẳng vào tàu cứu hộ SAR 412 của Danang MRCC để đe dọa, cản trở việc ứng cứu ngư dân gặp nạn ở Hoàng Sa.

Sự việc xảy ra vào sớm ngày 1/6. Khi tàu cứu hộ Việt Nam cách đảo Tri Tôn khoảng 8 hải lý thì tàu vỏ xám yêu cầu chuyển hướng. Sau đó tàu vỏ xám đột ngột tăng vận tốc lên 20 hải lý, hướng thẳng vào hông tàu SAR 412. Khi cách khoảng 80 đến 100 m, tàu vỏ xám giảm tốc độ và chuyển hướng chạy song song với tàu cứu hộ Việt Nam và chỉ dừng lại khi tàu cứu hộ đi qua đảo Tri Tôn khoảng 15 hải lý.

Đây không phải lần đầu tiên tàu cứu hộ của Việt Nam bị cản trở. Hồi tháng 2 năm nay, tàu này cũng bị các tàu hải quân, hải cảnh, máy bay quân sự nước ngoài bao vây, đe dọa khi cứu 6 ngư dân Bình Định đắm tàu tại khu vực bãi đá ngầm Chim Én, thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

tautq-3958-1433320671-7443-1433413493.jp

Tàu mang số hiệu 841 đe dọa tàu cứu hộ của Viêt Nam ở Hoàng Sa hôm 1/6. Ảnh:Trung tâm phối hợp tìm kiếm hàng hải khu vực 2

Việt An

Biên cương xanh, thắm tình hữu nghị!

(Bqp.vn) - Nhìn trên bản đồ Tổ quốc, đường biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và các nước láng giềng chỉ là những nét vẽ ngắt khúc. Nhưng để có được một hình dáng đất nước như hiện nay, lớp lớp thế hệ người Việt Nam đã đổ biết bao máu xương. Nối nghiệp cha ông bảo vệ phên giậu thiêng liêng của Tổ quốc, những cán bộ, chiến sĩ BĐBP hôm nay đã và đang cùng với chính quyền, nhân dân các dân tộc trên biên giới dệt nên những bài ca của tình đoàn kết, để biên cương mãi thắm xanh và tình hữu nghị với các nước láng giềng đời đời bền vững.

Tại Hội nghị tổng kết Công tác Đối ngoại quốc phòng giai đoạn 2011 - 2013, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh cho rằng, trong thời gian qua, từ Quân ủy Trung ương, lãnh đạo các cấp, các cơ quan, đơn vị đến từng cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân đã có những chuyển biến rõ rệt trong nhận thức về công tác đối ngoại quốc phòng, coi đây là kế sách chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ xa. Hoạt động đối ngoại quốc phòng trên thực tế đã góp phần quan trọng bảo vệ chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; gìn giữ hòa bình, ổn định, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước láng giềng, trong khu vực cũng như trên thế giới; tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng, phát triển đất nước, xây dựng và củng cố quốc phòng, từng bước hiện đại hóa quân đội.

Từ ý kiến đánh giá của Bộ trưởng, tham chiếu sang những hoạt động đối ngoại của lực lượng BĐBP trong 5 năm qua, có thể khẳng định rằng, những chiến sĩ "vệ binh quốc gia" làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Hơn ai hết, các anh hiểu rõ: Bảo vệ biên giới không chỉ đơn thuần là bảo vệ đường biên, cột mốc mà quan trọng hơn, đó là bảo vệ tình nghĩa keo sơn giữa quân và dân nơi biên giới, tình hữu nghị với các nước láng giềng, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, tạo môi trường ổn định, phục vụ đắc lực cho chủ trương mở rộng hợp tác quốc tế của Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng.

5 năm không phải là một thời gian dài cho những hoạch định mang tầm chiến lược quốc gia, song trong 5 năm đó, toàn lực lượng BĐBP đã nêu cao khẩu hiệu "Phát huy truyền thống, giữ vững kỷ cương, sống có tình thương, đề cao trách nhiệm" trong từng nhiệm vụ cụ thể. Riêng trên lĩnh vực đối ngoại biên phòng, Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP đã chủ động, tích cực tham mưu, đề xuất với Bộ Quốc phòng về mở rộng và tăng cường giao lưu đối ngoại biên phòng giữa BĐBP Việt Nam với các lực lượng bảo vệ biên giới của các nước láng giềng; tăng cường tiếp xúc, làm việc với các đối tác Liên bang Nga, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Ô-xtrây-li-a, Pháp...

Được sự chấp thuận của Bộ Quốc phòng, một loạt các hoạt động đối ngoại với nhiều điểm nhấn quan trọng đã được triển khai với sự đồng thuận của lực lượng bảo vệ biên giới các nước láng giềng, sự ủng hộ của lãnh đạo và nhân dân các tỉnh, thành khu vực biên giới, bờ biển. Các thỏa thuận như: "Thỏa thuận hợp tác Biên phòng bổ sung, sửa đổi" và "Quy chế phối hợp Biên phòng 3 cấp" giữa Bộ Quốc phòng Việt Nam với Bộ Công an Trung Quốc được ký kết, tạo cơ sở pháp lý quan trọng, là nền tảng tạo dựng niềm tin và giải quyết các vấn đề trong quan hệ biên phòng giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc.

Thiếu tướng Nghê Vinh, Tham mưu trưởng Cục Quản lý Biên phòng, Bộ Công an Trung Quốc trao đổi với Thiếu tướng Nguyễn Tiến Thắng, Chủ nhiệm Chính trị BĐBP và các đại biểu, tại Lạng Sơn. (ảnh: Quốc Hùng)

Trong năm 2013, với mục tiêu lấy hợp tác hữu nghị, bình đẳng cùng có lợi, xây dựng cửa khẩu biên giới hài hòa, ổn định, đã có 7 cặp đồn - trạm của BĐBP Việt Nam và Công an Biên phòng Trung Quốc tổ chức kết nghĩa "Đồn - Trạm hữu nghị, biên giới bình yên". Qua đó tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ đoàn kết hữu nghị giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai nước, không ngừng mở rộng lĩnh vực hợp tác, mở ra những mô hình hợp tác mới, nâng cao hiệu quả hợp tác giữa BĐBP hai bên.

Đối với tuyến biển, BĐBP đã tham mưu cho Bộ Quốc phòng, Chính phủ sửa đổi Nghị định 55/NĐ-CP, ban hành Nghị định 104/2012/NĐ-CP về đón tàu quân sự nước ngoài các nước vào thăm cảng biển Việt Nam, phù hợp với quan hệ quốc tế về quốc phòng, đáp ứng tình hình phát triển quan hệ hợp tác của nước ta với các nước; góp phần tạo dựng hình ảnh đẹp của Quân đội và BĐBP Việt Nam trong lòng bạn bè quốc tế.

"Kết nghĩa bản - bản thật sự là một mô hình sáng tạo trong công tác dân vận, một tư duy mới về xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, được Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đánh giá cao" - Đó là lời chia sẻ của Trung tướng Võ Trọng Việt, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh BĐBP. Khởi đầu từ tuyến biên giới của tỉnh Quảng Trị, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của BĐBP Việt Nam, chỉ sau 5 năm, 23 cặp bản trên tuyến biên giới Việt - Lào đã tiến hành ký kết nghĩa với nhiều hoạt động thiết thực. Nhận thức của người dân được nâng lên rõ rệt. Nhân dân trên tuyến biên giới đoàn kết, tôn trọng pháp luật, quy chế, hiệp định biên giới. Những giao ước kết nghĩa trở thành thước đo đánh giá, giải quyết các vấn đề phát sinh trên cơ sở luật pháp hai nước.

Thời gian qua, tỉnh Quảng Trị đã thực hiện nhiều chính sách ưu tiên đối với khu vực biên giới. Điển hình là việc sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ xây dựng một số trường học, trạm y tế, cung cấp cây, con giống... đồng thời, giúp hai tỉnh Sa-vẳn-na-khệt và Sa-la-van (Lào) khảo sát các dự án trồng rừng, khu công nghiệp như: Cà phê, cao su, hồ tiêu. Bộ mặt một dải biên cương nhờ thế mà đã có nhiều khởi sắc.

Phát huy mô hình sáng tạo của Quảng Trị, nhiều địa bàn biên giới khác cũng đã có những cách làm phù hợp với thực tế của địa phương mình. Biên giới Long An và Svây-riêng (Cam-pu-chia) có quyền tự hào vì họ là chủ nhân của một cuộc thi nhan sắc có một không hai "Phụ nữ biên giới duyên dáng". Dẫu các phần thi còn nhiều lúng túng, nhiều tình huống "đặc biệt" chưa từng xảy ra trong bất cứ cuộc thi nhan sắc nào, nhưng đã mang đến nhiều niềm vui giản dị cho bà con. Đồng thời, chứng minh một điều rằng, nhân dân hai xã vùng biên này đã gắn bó với nhau qua bao năm tháng.

Từ cuộc thi này, Bộ Tư lệnh BĐBP đã lựa chọn Mỹ Quý Tây và Som Rông là cặp kết nghĩa thí điểm trước khi nhân rộng tại 10 tỉnh có đường biên giới giáp Cam-pu-chia. Sau nhiều tháng khảo sát cặn kẽ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị địa phương, tháng 3/2013, Lễ kết nghĩa hai xã được tổ chức trọng thể, với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, huyện hai nước Việt Nam - Cam-pu-chia cùng đại diện Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ, Bộ Tư lệnh BĐBP Việt Nam... "Tuy thời gian kết nghĩa chưa được lâu, nhưng nhờ những nguồn thông tin từ nhân dân hai xã biên giới, đã giúp cho các cơ quan chức năng đấu tranh ngăn chặn nhiều vụ việc vi phạm pháp luật, vi phạm trật tự xã hội... góp phần quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới" - Thiếu tá Phạm Văn Thắng, Đồn trưởng Đồn BPCK Mỹ Quý Tây cho biết.

Tiếp đó, nhân dân thôn Cốc Phương (xã Bản Lầu, Mường Khương, Lào Cai) và tổ Tam Bình Bá (thôn Long Bảo, thị trấn Nam Khê, huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) cũng chính thức trở thành anh em và là địa phương đầu tiên ký biên bản kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới tuyến Việt Nam - Trung Quốc. Gần đây nhất, ngày 24/12, đã diễn ra lễ kết nghĩa giữa cụm dân cư hai bên biên giới "ấp - ấp", giữa ấp Vĩnh Hòa, xã Lạc Quới, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang (Việt Nam) với phum Xom, xã Xom, huyện Ki-ri-vong, tỉnh Tà-keo (Cam-pu-chia). Phát biểu lại Lễ kết nghĩa, đại diện các thôn, bản, cụm dân cư luôn thể hiện nguyện vọng là được thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết dân tộc, thân tộc giữa nhân dân hai bên biên giới, cùng bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ. Đồng thời, cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương chung giữa hai Đảng, hai Nhà nước về công tác đối ngoại nhân dân, cùng xây dựng biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Cam-pu-chia hòa bình và ổn định.

Đại diện ấp Vĩnh Hòa, xã Lạc Quới (Tri Tôn, An Giang, Việt Nam) và phum Xom, xã Xom (Ki-ri-vong, TaKeo, Campuchia) ký kết kết nghĩa, ngày 24/12/2013.(ảnh: Hải Nguyên)

Không chỉ chủ động, sáng tạo trong các phong trào do chính lực lượng của mình khởi xướng, những chiến sĩ "quân hàm xanh" cũng không kém phần nhiệt tình khi tham gia các hoạt động đối ngoại khác trên nhiều lĩnh vực. Các kỳ liên hoan như Liên hoan hữu nghị nhân dân biên giới Việt - Trung; Liên hoan hữu nghị nhân dân Việt - Lào; gặp gỡ hữu nghị và hợp tác nhân dân Việt Nam - Cam-pu-chia... với nhiều hoạt động bên lề phong phú đều có sự góp mặt của cán bộ, chiến sĩ BĐBP, góp phần xứng đáng vào việc xây dựng cộng đồng ASEAN 2015, đảm bảo quan hệ hữu nghị, hợp tác cùng có lợi, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực, tiếp tục khẳng định vị thế của nước ta trên trường quốc tế.

Tuệ Tâm

Lãnh đạo CSVN: Triệt để tôn trọng Quan hệ Việt-Trung Phương châm 16 chữ vàng – 4 tốt

Phương châm 16 chữ vàng (tiếng Trung: 十六字方针) là phương châm "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai" ^[1] do lãnh đạo Trung Quốc đưa ra ^[2] xác định tư tưởng chỉ đạo và khung tổng thể phát triển quan hệ hai nước Việt – Trung trong thế kỷ mới, đánh dấu quan hệ Trung Việt đã bước vào giai đoạn phát triển mới là một trong 3 đột phá mở ra cục diện phát triển mới giữa quan hệ hai nước ^[3]

Bối cảnh ra đời phương châm

Tháng 11 năm 1991, sau khi Trung Quốc và Việt Nam thực hiện bình thường hoá quan hệ, nhà lãnh đạo cấp cao hai đảng, hai nước liên tiếp đi thăm lẫn nhau, sự giao lưu và hợp tác giữa hai bên trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, quân sự, khoa học kỹ thuật, văn hoá ngày càng mở rộng và sâu sắc.^[4]^[5]

Do đặc thù địa lý tự nhiên, con người, chế độ xã hội và vận mệnh sống còn của hai đảng cầm quyền của hai nước hết sức gần gủi, gắn bó:

Sơn thủy tương liên,Lý tưởng tương thông,Văn hóa tương đồng,Vận mệnh tương quan.

Khởi tạo phương châm

Đầu năm 1999, Tổng bí thư Giang Trạch Dân đã đề ra và Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam Lê Khả Phiêu đã đồng ý phương châm 16 chữ "Ổn định lâu dài, hướng tới tương lai, láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện" đã xác định tư tưởng chỉ đạo và khung tổng thể phát triển quan hệ hai nước trong thế kỷ mới, đánh dấu quan hệ Trung Việt đã bước vào giai đoạn phát triển mới được lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước xác định trong Tuyên bố chung, từ tháng 2/1999^[1].

Nội dung phương châm

Tháng 11 năm 2000, khi hội đàm với Tổng bí thư mới đảng cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh đến thăm, Tổng bí thư Giang Trạch Dân nêu rõ, 16 chữ này là phương châm quan trọng chỉ đạo sự phát triển quan hệ hai nước^[4]

"Ổn định lâu dài" (长期稳定, Trường kỳ ổn định) là nhấn mạnh tình hữu nghị Trung Việt là phù hợp lợi ích căn bản của hai đảng, hai nước và nhân dân hai nước, bất kỳ lúc nào, bất kỳ tình hình nào đều phải giữ sự ổn định và phát triển lành mạnh của quan hệ hữu nghị, khiến nhân dân hai nước đời đời hữu nghị với nhau;^[4]
"Hướng tới tương lai" (面向未来, Diện hướng vị lai) là phải xuất phát từ hiện nay, nhìn về lâu dài, kế thừa truyền thống, mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho quan hệ Trung Việt;^[4]
"Hữu nghị láng giềng" (睦邻友好, Mục lân hữu hảo) là yêu cầu hai bên phải làm người láng giềng tốt, người bạn tốt, trước sau xử lý mọi vấn đề trong quan hệ hai nước với tinh thần hữu nghị láng giềng;^[4]
"Hợp tác toàn diện" (全面合作, Toàn diện hợp tác) là phải không ngừng củng cố, mở rộng và sâu sắc sự giao lưu và hợp tác giữa hai đảng, hai nước trong mọi lĩnh vực, để mưu cầu hạnh phúc cho hai nước và nhân dân hai nước, đồng thời góp phần cho việc giữ gìn và thúc đẩy nền hoà bình, ổn định và phát triển trong khu vực^[4].

4 tốt “Láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt”

Ai là cha đẻ "16 chữ vàng và 4 tốt" ?

Bắt đầu từ ngày 03/9/1990, cuộc gặp lịch sử tại Thành Đô, Tứ Xuyên, Trung Quốc.

(Cpc.people.com.cn)

(Ifeng)

Tháng 11-1991: Nhận lời mời của Tổng Bí thư Giang Trạch Dân và Thủ tướng Lý Bằng, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Đỗ Mười và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Võ Văn Kiệt đã dẫn Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm Trung Quốc, hai nước tuyên bố "khép lại quá khứ, mở ra tương lai", thực hiện bình thường hóa quan hệ giữa hai Đảng và hai Nhà nước.

"Phương châm 16 chữ” và “Tinh thần 4 tốt” - Với nguyên tắc ứng xử này đã chi phối mọi chính sách, hoạt động đối ngoại của Việt Nam với Trung Quốc.

Vậy ai là cha đẻ? - Xin thưa, đó là toa thuốc của thầy thuốc bắc Giang xì dầu (không có bất kỳ tài liệu nào chứng minh ngược lại là sáng kiến của lãnh đạo Việt Nam).

16 chữ được ủ bỡi bốn loại tương, không rõ từ năm nào sau Hội nghị Thành Đô 1990, đó là:

"Sơn thủy tương liên,

Lý tưởng tương thông,

Văn hóa tương đồng,

Vận mệnh tương quan".

(wiki)

Từ ngày 19 đến 22-11-1994, trong chuyến thăm Việt Nam, Chủ tịch Giang Trạch Dân đã đề ra 16 chữ trong giải quyết quan hệ hai nước:

“Phương hướng rõ ràng,

Từng bước tiến lên,

Đại cục làm trọng,

Hữu hảo hiệp thương”.

Từ ngày 25-2 đến 2-3-1999, Tổng bí thư Lê Khả Phiêu thăm Trung Quốc, hội đàm với Tổng bí thư Giang Trạch Dân, hai bên đã ra bản Tuyên bố chung Việt Nam-Trung Quốc với phương châm, vẫn 16 chữ, cho đến ngày nay:

“Láng giềng hữu nghị,

Hợp tác toàn diện,

Ổn định lâu dài,

Hướng tới tương lai”

(Inas.gov.vn)

Nội dung phương châm

"Ổn định lâu dài" (长期稳定, Trường kỳ ổn định) là nhấn mạnh tình hữu nghị Trung Việt là phù hợp lợi ích căn bản của hai đảng, hai nước và nhân dân hai nước, bất kỳ lúc nào, bất kỳ tình hình nào đều phải giữ sự ổn định và phát triển lành mạnh của quan hệ hữu nghị, khiến nhân dân hai nước đời đời hữu nghị với nhau;^[4]
"Hướng tới tương lai" (面向未来, Diện hướng vị lai) là phải xuất phát từ hiện nay, nhìn về lâu dài, kế thừa truyền thống, mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho quan hệ Trung Việt;^[4]
"Hữu nghị láng giềng" (睦邻友好, Mục lân hữu hảo) là yêu cầu hai bên phải làm người láng giềng tốt, người bạn tốt, trước sau xử lý mọi vấn đề trong quan hệ hai nước với tinh thần hữu nghị láng giềng;^[4]
"Hợp tác toàn diện" (全面合作, Toàn diện hợp tác) là phải không ngừng củng cố, mở rộng và sâu sắc sự giao lưu và hợp tác giữa hai đảng, hai nước trong mọi lĩnh vực, để mưu cầu hạnh phúc cho hai nước và nhân dân hai nước, đồng thời góp phần cho việc giữ gìn và thúc đẩy nền hoà bình, ổn định và phát triển trong khu vực^[4].

Wiki dẫn lại từ Website Hơp tác kinh tế thưong mại giữa Trung Quôc và Viêt Nam, trang này đã xóa: http://www.chinavietnam.gov.cn/cvweb/vcc/info/Article.jsp?a_no=134050&col_no=567

Giang xì dầu giải thích ý nghĩa

Tháng 11 năm 2000, khi hội đàm với Tổng bí thư mới đảng cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh đến thăm, Tổng bí thư Giang Trạch Dân nêu rõ, 16 chữ này là phương châm quan trọng chỉ đạo sự phát triển quan hệ hai nước. "Ổn định lâu dài" là nhấn mạnh tình hữu nghị Trung Việt là phù hợp lợi ích căn bản của hai đảng, hai nước và nhân dân hai nước, bất kỳ lúc nào, bất kỳ tình hình nào đều phải giữ sự ổn định và phát triển lành mạnh của quan hệ hữu nghị, khiến nhân dân hai nước đời đời hữu nghị với nhau; "Hướng tới tương lai" là phải xuất phát từ hiện nay, nhìn về lâu dài, kế thừa truyền thống, mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho quan hệ Trung Việt; "Hữu nghị láng giềng" là yêu cầu chúng ta phải làm người láng giềng tốt, người bạn tốt, trước sau xử lý mọi vấn đề trong quan hệ hai nước với tinh thần hữu nghị láng giềng; "Hợp tác toàn diện" là phải không ngừng củng cố, mở rộng và sâu sắc sự giao lưu và hợp tác giữa hai đảng, hai nước trong mọi lĩnh vực, để mưu cầu hạnh phúc cho hai nước và nhân dân hai nước, đồng thời góp phần cho việc giữ gìn và thúc đẩy nền hoà bình, ổn định và phát triển trong khu vực. Tổng bí thư Nông Đức Mạnh nói, đảng và chính phủ Việt Nam sẽ ra sức thúc đẩy quan hệ Việt Trung phát triển sâu sắc và thiết thực hơn dưới sự chỉ đạo của phương châm 16 chữ vàng "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai".

(Vietnamese.cri.cn)

Giang chủ xị cảm thấy chưa “đủ đô” nên cho ra đời thêm tinh thần 4 tốt:

Từ ngày 27-2 đến ngày 1-3-2002: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Giang Trạch Dân thăm Việt Nam, hội đàm với Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh và Chủ tịch nước Trần Đức Lương. Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân nhấn mạnh đến mối quan hệ về láng giềng, bạn bè, đồng chí:

Láng giềng tốt,

Bạn bè tốt,

Đồng chí tốt,

Đối tác tốt.

(Inas.gov.vn)

Trong chuyến sang thăm Việt Nam năm 2002, Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân phát biểu đề xuất tinh thần "bốn tốt" giữa hai quốc gia

(Vietnamnet)

Việt Nam phải làm gì trong tình hình Biển Đông hiện nay?

Tình hình Biển Đông và khu vực trước sự leo thang của Trung Quốc, là hết sức nghiêm trọng. Việt Nam cần có thái độ và sách lược thế nào cho phù hợp?

Anh Vũ phỏng vấn TS. Đinh Hoàng Thắng, cựu đại sứ Việt Nam tại Hà Lan, nguyên trưởng Nhóm Tư Vấn Lãnh Đạo Bộ Ngoại Giao VN về vấn đề này.

Anh Vũ: Thưa ông, hội nghị Shangri – La lần thứ 14 ở Singapore vừa kết thúc, xin ông đánh giá kết quả của hội nghị này?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Trong 2-3 ngày vừa qua tại phiên đối thoại Shangri-La, người ta nói nhiều về hành động của TQ gây ra đã trở thành hiểm họa đe dọa hòa bình và an ninh trong khu vực, nó vi phạm các nguyên tắc về tự do đi lại trong lĩnh vực hàng hải. Và đặc biệt là, các đoàn đều đưa ra những biện pháp và đỏi hỏi đòi TQ phải dừng ngay các hành động như thế. Tôi cho rằng, nhìn về khung cảnh chung của hội nghị đó thì đây là một diễn đàn cực kỳ quan trọng đối với an ninh và phát triển của khu vực.

Anh Vũ: Tình hình Biển Đông trước sự leo thang của TQ, đến lúc này là nghiêm trọng. Tướng Vịnh, được Reuters dẫn lời cho rằng, đây có thể là dấu hiệu rất xấu cho một tình huống rất phức tạp ở Biển Đông. Theo ông, lúc này VN nên có thái độ thế nào ?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Thái độ của VN thì bao giờ cũng phản ảnh một chính sách chung và những chiến lược tổng thế của VN, mà cái chính sách và chiến lược đó như hai mặt như hai mặt của đồng tiền. Thứ nhất là nó phải bảo vệ được chủ quyền của biển đảo, mà cái này không phải là bảo vệ xuông, mà phải bằng hành động, việc làm và sự hiệu triệu dân chúng và cái mặt thứ 2 là phải đảm bảo được một môi trường hòa bình, không chỉ nhất thời mà phải là hòa bình bền vững.

Các đoàn đều đưa ra những biện pháp và đỏi hỏi đòi TQ phải dừng ngay các hành động như thế. Tôi cho rằng, nhìn về khung cảnh chung của hội nghị (Shangri-La) đó thì đây là một diễn đàn cực kỳ quan trọng đối với an ninh và phát triển của khu vực
TS. Đinh Hoàng Thắng

Nhưng do sự phức tạp của tình hình, đặc biệt là do cái sự nói và làm của TQ là nó không bao giờ đồng nhất cả. Cộng với cái tương quan lực lượng về mọi mặt của VN và TQ, đôi khi nó còn do cả cái quán tính của tư duy đối ngoại cũ của VN còn rơi rớt lại nữa. Cho nên có thể nói, VN gặp khá nhiều khó khăn, khá vất vả trong việc thực hiện chiến lược tổng thể nói trên. Tuy nhiên cũng may, quan hệ quốc tế ngày nay nó đã khác xa, ngày nay thì trong khu vực cũng như góc độ toàn cầu thì cái hệ thống đối tác chiến lược và hệ thống đối tác toàn diện của VN đã được định hình và đã phát huy tác dụng. Đó chính là cơ sở nền tảng để thái độ của VN ngày càng bắt nhịp với những chuyển hóa của thời đại.

Anh Vũ: Hôm nay (31/5), Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Ashton Carter tới thăm VN. Được biết Bộ trưởng Quốc phòng hai nước sẽ ký một thoả thuận hợp tác Quốc phòng (đầu tiên) về thúc đẩy hợp tác quốc phòng giữa 2 nước một cách thực chất. Ông có đánh giá gì về chuyến đi này?

Máy bay tuần thám đặc biệt của hoa Kỳ đã chụp được ảnh các tàu Trung Quốc đang xây thêm đảo nhân tạo ngày 22 tháng 5, 2015. Video clip/AFP

TS. Đinh Hoàng Thắng: Hai bên sẽ ký kết một văn kiện, gọi là tuyên bố hay thông cáo về “Tầm nhìn chung”, đây có thể là một cái đánh giá về việc hợp tác hiện nay và cũng có thể là một cái lượng định về viễn cảnh về quan hệ quốc phòng giữa 2 nước trong thời gian tới. Tất nhiên, theo thông tin sơ bộ thì khả năng phía Mỹ sẽ chính thức thông báo việc bán các vũ khí quân sự để hỗ trợ cho VN trong lĩnh vực tuần duyên và tiếp nối. Nếu tuyên bố đó được bạch hóa trong bối cảnh TQ đang ráo riết bồi đắp và thổ hóa các đảo đá của VN, thì nó sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều đó nó cho thấy, VN đã chuyển sang một tâm thế chủ động hơn trong việc đối phó với những hành động xâm phạm chủ quyền biển đảo của VN từ phía TQ.

Thứ 2 là việc xích lại gần hơn với Hoa kỳ trong thời điểm hiện nay cho thấy đây là một đòi hỏi khách quan và tất yếu, mà khó có ai hay thế lực nào có thể đẩy lùi. Và cái thứ 3 nữa là, việc ký kết này diễn ra giữa 2 chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo VN sau chuyến thăm Bắc kinh và trước chuyến thăm Washington của Tổng Bí thư VN cho thấy, VN đang cố gắng kiến tạo một thế quân bình động trong quan hệ quốc tế nói chung và quan hệ với các nước lớn nói riêng.

Anh Vũ: VN luôn khẳng định không liên minh với một bên nào để chống lại bên thứ 3. Trong khi đó, ông Ashton Carter Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói rằng “Tại Châu Á, vẫn có môt số nước nghiêng về phía Trung Quốc, một số khác thì nghiêng về phía Hoa Kỳ, nhưng hầu hết thì không muốn phải có một sự lựa chọn dứt khoát nào, và tôi nghĩ rằng điều này cần thiết để giữ sự đa dạng trong quan hệ ngoại giao ngay tại khu vực, trong thời gian tới”. Theo ông, điều đó có ý nghĩa gì?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Vâng, đây là một vấn đề liên quan đến triết lý an ninh không chỉ là riêng VN, mà còn của nhiều nước trong khu vực Asian. Như lời của Tổng trưởng Quốc phòng Ashton Carter là hầu hết các nước châu Á không muốn và họ không thể có một sự lựa chọn nhất nguyên nào cả, vì bản thân nước Mỹ cũng thấy duy trì cái sự đa dạng về quan hệ ngoại giao trong khu vực Đông Nam Á hiện nay là điều cần thiết. Nó cần thiết không chỉ cho Đông Nam Á, mà nó còn cần thiết cho cả chiến lược xoay trục và chính sách tái cân bằng của Mỹ. Tuy nhiên, mọi lý thuyết về chính trị, an ninh nhiều khi cũng là màu xám và nó không phải là bất biến.

Đừng chú ý quá về sách lược, mà nhiều khi vấn đề Biển Đông lại như vấn đề ở Ukraina hay vấn đề ở tận Trung Đông chẳng hạn. Cho nên kết luận của tôi khi trả lời câu hỏi này là, mọi sách lược chỉ là nhất thời, nhưng nguy cơ của TQ đối với độc lập chủ quyền và lãnh thổ của VN cái nguy cơ đó là nguy cơ vĩnh viễn
TS. Đinh Hoàng Thắng

Anh Vũ: Thưa ông, ông có cho rằng một lúc nào đó chính sách quốc phòng “ba không” của VN sẽ buộc phải thay đổi?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Đa dạng hóa hay đa phương hóa hay hội nhập toàn diện thì chính cái ấy để hướng về một thế quân bình, nhưng cái quân bình bao giờ cũng chỉ là tạm thời và trong quá trình duy trì chính sách ba không, thì một khi môi trường an ninh thay đổi thì tôi nghĩ mọi việc và mọi sự nó có thể khác. Ở đây vấn đề không phải là theo ai để chống ai, vì cái này VN đã có một bài học đắt giá trong chiến tranh lạnh rồi. Mà vấn đề đặt ra ở đây là, VN có thể và cần phải làm gì?

Phải tập hợp lực lượng, lấy lợi ích quốc gia làm hệ quy chiếu, lấy lợi ích tối cao của đất nước, bảo vệ độc lập chủ quyền khi chính những quyền lợi tối cao của đất nước bị xâm phạm. Đấy là bình luận của tôi về cái khả năng thay đổi của chính sách “ba không”.

Anh Vũ: Trong bối cảnh tình hình khu vực hết sức phức tạp, theo ông VN cần có một sách lược thế nào cho phù hợp?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Một trong những vấn đề nhận thức quan trọng, là phải phân biệt thế nào là sự quan tâm chung của cộng đồng quốc tế đối với các căng thẳng trên Biển Đông hiện nay và thế nào là những nguy hiểm thực sự đối với VN do việc TQ bồi đắp và đảo hoá các bãi đá. Bởi vì các căng thẳng trên Biển Đông, nói như Tổng trưởng Quốc phòng Nhật bản vừa rồi nói tại Đối thoại Shangri-La là, TQ đang liều lĩnh đưa cả khu vực trên bờ vực hỗn loạn.

Riêng về phía VN, thì các ĐBQH đang họp ở Hà nội cũng rất quan ngại, có đại biểu đã bày tỏ quan ngại khi cho rằng nếu TQ lặp lại kịch bản như việc đánh chiếm Gạc ma vào năm 1988. Vì vậy, cần lượng định cái tầm vóc nghiêm trọng của các hoạt động đơn phương do TQ gây ra trong vùng quần đảo HS-TS của VN thì mới phân biệt được cái sách lược và chiến lược. Đương nhiên là bây giờ nó đã khác với trước đây 2-3 năm, chúng ta ở trong nước đã gọi sự vật đúng tên của nó, không buộc phải gọi ám chỉ tàu lạ, nước lạ… xâm phạm vùng biển của VN nữa. Nhưng đừng chú ý quá về sách lược, mà nhiều khi vấn đề Biển Đông lại như vấn đề ở Ucraina hay vấn đề ở tận Trung Đông chẳng hạn. Cho nên kết luận của tôi khi trả lời câu hỏi này là, mọi sách lược chỉ là nhất thời, nhưng nguy cơ của TQ đối với độc lập chủ quyền và lãnh thổ của VN cái nguy cơ đó là nguy cơ vĩnh viễn.

Anh Vũ: Xin cảm ơn TS. Đinh Hoàng Thắng đã dành cho RFA cuộc trao đổi này

Không mơ hồ “16 chữ vàng” và “4 tốt”

Đối với Việt Nam, Trung Quốc là một nước láng giềng quá lớn không thể không tính đến và không thể thoái thác quan hệ. Cuộc khủng hoảng HD-981 do Trung Quốc gây ra đã đẩy quan hệ Việt-Trung vào thế bế tắc. Người Việt Nam ta cần nhìn lại mối quan hệ này, xác định một cách minh triết bản chất mối quan hệ ấy, tránh những điều mơ hồ, ngộ nhận. Tránh cái bẫy ý thức tư tưởng có thể gây chập chững về chiến lược, nhập nhằng và mơ hồ giữa các ngôn từ hữu nghị, đối tác, đồng chí, đại cục, v.v.. và v.v..

Kể từ khi phía Trung Quốc khái quát phương châm 16 chữ “Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai”, nêu trong Tuyên bố chung cấp cao 1999, phía ta lại thêm vào đó một chữ “vàng”. 16 chữ vàng tạo nên sự ngộ nhận to lớn.

Đến năm 2002, người Trung Quốc lại khái quát một phương châm nữa, gọi là “4 tốt”: "Láng giềng tốt, Bạn bè tốt, Đồng chí tốt, Đối tác tốt".

Điều mơ hồ nhất trong những điều mơ hồ lần này chính là hai chữ “đồng chí”. Nó hàm ý một điều phi lý là hai bên cùng chung ý thức hệ, cùng chung chí hướng. Làm quên mất một điều sơ đẳng nhất của chính trị quốc tế trong mọi thời đại: Giữa các quốc gia, “không có đồng minh vĩnh viễn, không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích vĩnh viễn”. Đặng Tiểu Bình và Michail Gorbachev đều rất thích dùng lại câu nói này của một chính khách nổi tiếng người Anh, Lord Palmerston, thế kỷ 19. Họ đều lấy lợi ích quốc gia làm trục cốt lõi để xoay các quan hệ đối ngoại sao cho tối đa hóa lợi ích quốc gia. Nhưng lại dùng những lời mĩ miều nhằm gây mơ hồ và chập chững cho phía đối tác hoặc đối tượng.

Năm nguyên tắc chung sống hòa bình do hai thủ tướng Trung Quốc và Ấn Độ long trọng tuyên bố ngày 29/4/1954 làm cơ sở cho quan hệ giữa hai nước lớn: “Tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của nhau; không tấn công nhau; không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; bình đẳng và hai bên cùng có lợi; chung sống hoà bình”, được nhiều quốc gia khác coi là nguyên tắc chỉ đạo quan hệ giữa các nước trong thời kỳ hiện đại. Thế nhưng các nguyên tắc ấy đã không ngăn cản Trung Quốc mở cuộc chiến tranh bất ngờ chống lại Ấn Độ năm 1962.

Tương tự như vậy, ngày 15/10/2013, hai Thủ tướng Trung Quốc và Việt Nam thỏa thuận những nguyên tắc giải quyết các xung đột trên Biển Đông thì chưa đầy 7 tháng sau, Trung Quốc đã đưa giàn khoan vào hạ đặt tại thềm lục địa và Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam.

Việt Nam là một nước nhỏ so với Trung Quốc, sao có thể làm “bạn bè tốt”? Một nước yếu và một nước mạnh sao có thể làm “đối tác tốt”?

Nhưng, láng giềng vẫn là láng giềng, đối tác vẫn là đối tác, vẫn cứ hợp tác toàn diện, vẫn cứ hướng tới tương lai... Đâu có gì là không được! Nhưng cần đặt các quan hệ này trên một nền tảng minh bạch, không ngộ nhận, không mơ hồ.

Trong quan hệ với Trung Quốc những năm gần đây, Việt Nam luôn nêu cao “3 không” (không liên minh quân sự, không cho đặt căn cứ quân sự của nước ngoài, không liên minh với nước này chống nước khác). Nhưng điều Trung Quốc muốn là sự khuất phục. Người Trung Quốc thường đề cao phương châm “nước mạnh ắt bá quyền”. Cứ mỗi lần, khi hai nước có đụng độ trên biển, các phần tử hiếu chiến lại đe dọa động binh, hòng gây mất ổn định Việt Nam. Việt Nam vì lợi ích ổn định, an ninh, phát triển lâu dài đất nước, không thể để mất quyền chủ động chiến lược và những con bài chiến lược.

Từ giữa những năm 1950 đến nay, Trung Quốc lần lượt năm lần lấn chiếm Biển Đông của Việt Nam. Hai lần hải chiến trên biển, một lần trên đất liền. Sự kiện giàn khoan 981 từ đầu tháng 5/2014 đến nay là giai đoạn thứ sáu của cuộc lấn chiếm biển đảo của Việt Nam. Ngay trong giai đoạn mà các chữ vàng và những điều tốt được nhắc đi nhắc lại, thì Trung Quốc tích cực tranh chấp, tích cực khai thác Biển Đông, đàn áp ngư dân Việt Nam hoạt động trên những ngư trường truyền thống, cắt cáp của tàu thăm dò dầu khí của Việt Nam, v.v.. Trong quan hệ kinh tế, Việt Nam phải trả một giá cao.

Nhân dịp này, thiết tưởng cần sòng phẳng với lịch sử. Trong hai cuộc kháng chiến cứu nước mấy chục năm trước nhằm thực hiện mục tiêu độc lập, thống nhất đất nước, nhân dân Việt Nam đã kiên trì chiến đấu, không ngại hy sinh gian khổ. Trong các thời kỳ khó khăn gian khổ ấy, chúng ta ghi nhớ công ơn giúp đỡ to lớn của Chính phủ và nhân dân Trung Quốc. Nhưng, sự hy sinh to lớn của nhân dân Việt Nam cũng đã đóng góp quan trọng vào việc Pháp và các nước phương Tây năm 1954 buộc phải ngồi vào bàn thương lượng với Trung Quốc để giải quyết cuộc chiến tranh Đông Dương, tạo điều kiện cho Trung Quốc đột phá bức màn chiến tranh lạnh sau cuộc viện Triều chống Mỹ ở Triều Tiên. Tại Hội nghị Giơnevơ 1954, Ngoại trưởng Mỹ từ chối bắt tay Thủ tướng Trung Quốc, nhưng đến năm 1972, Tổng thống Mỹ phải đến Bắc Kinh để thúc đẩy giải quyết cuộc chiến tranh Việt Nam, từ đó mở ra cục diện mới quan hệ Trung-Mỹ.

Ngày nay, chúng ta cần có cách tiếp cận cụ thể và đổi mới đối với các khái niệm truyền thống “ta-địch”, “đối tượng-đối tác”, tuyệt đối không để những khái niệm “đồng chí, anh em” gây mơ hồ, để ta có thể thực hiện những mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc phù hợp với lợi ích quốc gia của mỗi nước.

Để độc lập, tự chủ chính trị thì cần độc lập tự chủ về kinh tế. Giai đoạn tới, ta phải sắp xếp lại ngôi nhà kinh tế của mình trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc và với các đối tác tham gia Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP). Chính lĩnh vực kinh tế đòi hỏi tinh thần yêu nước và trách nhiệm cao nhất của mỗi người Việt Nam ta.

Trước cuộc xung đột tại Biển Đông hiện nay, ta không để bị kích động. Cũng không tự mình kích động. Kiên quyết bảo vệ chủ quyền biển đảo, nhưng bình tĩnh, tỉnh táo để không sa vào cái bẫy chiến tranh. Sự dũng cảm ngoan cường của những ngư dân bám biển, của các chiến sĩ cảnh sát biển, kiểm ngư chống chọi với lực lượng lớn hải quân và ngư chính của phía Trung Quốc tại vùng biển Hoàng Sa, sự đồng lòng nhất trí của nhân dân, sự thẳng thắn trong phát biểu của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam tại diễn đàn ASEAN ở Naypyidaw, hay tại diễn đàn kinh tế quốc tế ở Manila, tuyên bố mạnh mẽ của Quốc hội Việt Nam về vấn đề Biển Đông... đã thúc đẩy dư luận quốc tế lên tiếng phản đối Trung Quốc và ủng hộ quyền lợi chính đáng của Việt Nam. Và buộc Bắc Kinh phải cân nhắc hành động khi leo thang xung đột.

Quan hệ Việt-Trung sắp tới cần được đặt vào quỹ đạo mới không bị chi phối bởi lời lẽ mơ hồ mà trên cơ sở những lợi ích của quốc gia, của hợp tác cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau và hữu nghị giữa hai dân tộc, hai nước láng giềng liền núi, liền sông, liền biển./.

Người bình luận