Thủ tướng Chính phủ vừa có Chỉ thị yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước (các Bộ, ngành trung ương và địa phương) tập trung chỉ đạo xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2016.

Chỉ thị nêu rõ, mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2016 là tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm tốc độ tăng trưởng hợp lý, kinh tế phát triển bền vững;

Đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược, tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế;

Thực hiện tốt các mục tiêu an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống nhân dân; nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế;

Củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội; thực hiện có hiệu quả công tác cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả, hiệu lực bộ máy quản lý nhà nước;

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; tăng cường công tác phòng, chống tham nhũng.

Ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố vững chắc quốc phòng an ninh. ảnh: nld

Phấn đấu GDP trên 6,5%

Về định hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, chỉ thị nêu rõ, tiếp tục thực hiện có hiệu quả đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng và các đề án tái cơ cấu ngành, lĩnh vực theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) trên 6,5%.

Thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, khuyến khích nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp;

Thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; thực hiện đồng bộ các biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu, kiểm soát chặt chẽ nhập khẩu đối với những mặt hàng không thiết yếu; tiếp tục đẩy mạnh thực hiện 3 đột phá trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020.

Đồng thời, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm thực hiện có hiệu quả, đúng tiến độ các giải pháp, mục tiêu được nêu tại Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 12/3/2015 của Chính phủ; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đặc biệt là trong các lĩnh vực:

Thuế, hải quan, kho bạc nhà nước, bảo hiểm xã hội theo hướng tạo thuận lợi ở mức cao nhất cho người dân và doanh nghiệp; tiếp tục thực hiện tái cơ cấu và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước; điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt.

Phát triển hệ thống an sinh xã hội đa dạng

Cùng với đó là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển giáo dục đào tạo, khoa học và công nghệ; phát triển hệ thống an sinh xã hội đa dạng; chủ động, tích cực phòng chống dịch bệnh, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực y tế; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; thực hiện tốt chính sách dân tộc và tôn giáo.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường công tác phòng chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí;

Thực hiện có hiệu quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu, vi phạm pháp luật trong hoạt động công vụ; tập trung xử lý dứt điểm các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài.

Thu từ xuất nhập khẩu tăng 6 - 8%

Về nhiệm vụ xây dựng dự toán ngân sách nhà nước năm 2016, Chỉ thị nêu rõ, đối với dự toán thu ngân sách nhà nước, đặt mục tiêu huy động vào ngân sách nhà nước năm 2016 từ thuế, phí khoảng 18 - 19% GDP.

Dự toán thu nội địa (không kể thu từ sử dụng đất) phấn đấu tăng bình quân tối thiểu từ 15% trở lên so với đánh giá ước thực hiện năm 2015 (loại trừ các yếu tố tăng, giảm thu do thay đổi chính sách).

Dự toán thu từ hoạt động xuất nhập khẩu phấn đấu tăng bình quân tối thiểu 6 - 8% so với đánh giá ước thực hiện năm 2015. Mức tăng thu cụ thể tuỳ theo điều kiện, đặc điểm và phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế trên địa bàn của từng địa phương.

Chi ở mức hợp lý

Đối với dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2016, Chỉ thị nêu rõ, chi đầu tư phát triển nguồn ngân sách nhà nước năm 2016 phải phục vụ mục tiêu, nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016 và giai đoạn 5 năm 2016 - 2020;

Chi đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách nhà nước giữ tỷ trọng trên tổng chi ngân sách nhà nước ở mức hợp lý, phấn đấu bố trí tổng mức theo nguyên tắc: vay bù đắp bội chi từ nguồn vốn trong nước và vốn vay ODA cho đầu tư phát triển theo cam kết với các nhà tài trợ; tiền thu sử dụng đất, một phần tiền thu từ sử dụng tài nguyên theo tinh thần Kết luận số 63-KL/TW ngày 27/5/2013 của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XI...

Các Bộ, ngành và địa phương cần xây dựng dự toán chi thường xuyên các lĩnh vực theo đúng định mức phân bổ dự toán chi ngân sách nhà nước và các chính sách, chế độ, định mức hiện hành;

Ưu tiên tăng chi cho quốc phòng, an ninh đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới; ưu tiên bố trí chi ngân sách cho một số lĩnh vực quan trọng theo các nghị quyết của Đảng, Quốc hội...Ngọc Quang

Báo Trung Quốc cảnh báo Việt Nam về Mỹ

Thời báo Hoàn cầu lại có xã luận kêu gọi Việt Nam giữ cái đầu lạnh trước 'lời đường mật' của Hoa Kỳ.

Bài xã luận được tung ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Ashton Carter có chuyến thăm chính thức tới Việt Nam, trong đó ông Carter và người đồng nhiệm Phùng Quang Thanh ký một văn bản về thúc đẩy hợp tác quốc phòng.

Báo Hoàn cầu nhận xét cho dù văn bản này mang tính tượng trưng là chủ yếu, nó cho thấy hai nước cựu thù nay đã tiến đáng kể trong việc xích lại gần nhau chứ không chỉ còn là lời nói.

Tuy nhiên, báo này đặt câu hỏi: " Liệu Hoa Kỳ có thực sự giang tay đón Việt Nam hay không?" và tự nhận xét: "Có nhiều nghi ngờ hơn là tin tưởng về điều này".

Người Việt Nam thừa biết Washington đang dùng Hà Nội để kiềm chế Trung Quốc ở Biển Đông.

Hoàn cầu phân tích rằng các vết thương từ cuộc chiến Việt Nam vẫn còn chưa lành sẹo, bởi vậy mà "đứng trước sự ủng hộ bất ngờ và việc chuyển giao vũ khí của Hoa Kỳ, Việt Nam, vốn vẫn là nước xã hội chủ nghĩa, không đến nỗi ngây thơ tiếp nhận chúng mà không đặt câu hỏi về toan tính của Hoa Kỳ".

"Người Việt Nam thừa biết Washington đang dùng Hà Nội để kiềm chế Trung Quốc ở Biển Đông."

Báo này cho rằng dân Mỹ không ưa gì thể chế chính trị ở Việt Nam.

"Điều gì sẽ xảy ra nếu Việt Nam ngã vào vòng tay của Mỹ? Câu trả lời không thể rõ ràng hơn."

'Lời đường mật'

Theo Hoàn cầu Thời báo, Hà Nội tiếp tục cảnh giác trước Washington và lập trường này không dễ gì thay đổi vì lời đường mật của Bộ trưởng Carter.

"Chiều ngược lại cũng vậy. Hoa Kỳ sẽ không tin là Việt Nam sẽ trung thành với họ."

Tờ báo xu hướng diều hâu của Đảng Cộng sản Trung Quốc quay sang phân tích về quan hệ Việt-Trung, rằng Việt Nam mang tình cảm phức tạp đối với Trung Quốc.

Khi có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, Việt Nam vẫn nhận thức được rằng Trung Quốc là bằng chứng sống cho tính chính danh của hệ thống chính trị của họ.

"Khi có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, Việt Nam vẫn nhận thức được rằng Trung Quốc là bằng chứng sống cho tính chính danh của hệ thống chính trị của họ."

Báo Trung Quốc nói Bắc Kinh luôn nỗ lực giữ quan hệ tốt với Hà Nội.

"Trung Quốc giữ nguyên tắc đối với các vấn đề lãnh thổ, nhưng không bao giờ là đe dọa chiến lược đối với Việt Nam."

"Trung Quốc và Việt Nam sẽ luôn luôn là hàng xóm láng giềng.... Sự can thiệp của các thế lực bên ngoài [trong vấn đề Biển Đông] sẽ không bao giờ có lợi cho người dân hai nước và ý đồ duy nhất của họ là đẩy Bắc Kinh và Hà Nội vào thế cạnh tranh."

Báo Hoàn cầu kết thúc bài xã luận bằng cảnh báo hai nước cần tỉnh táo trước tình hình hiện tại.Con cái lãnh đạo vào ngân hàng Tây phương, Bắc Kinh-Âu Mỹ đều đạo đức giả.

Phóng viên TQ hỏi có chiến tranh Trung - Mỹ không?

Nhĩ Vệ Phong BBC Tiếng Trung

Trung Quốc và Hoa Kỳ đều đang lớn tiếng hùng biện về vấn đề Biển Đông. Tại Đối thoại Shangri-La diễn ra ở Singapore hồi tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Ashton Carter đã kêu gọi hãy "dừng ngay lập tức và lâu dài" hoạt động xây lấn đảo tại khu vực mà Trung Quốc đang tiến hành.

"Hoa Kỳ vô cùng quan ngại về tiến độ và quy mô lấn đảo tại Biển Đông... viễn cảnh quân sự hóa thêm nữa và các hoạt động đó rất dễ dẫn đến việc tính toán sai lầm hoặc làm nổ ra xung đột giữa các quốc gia có tranh chấp," ông Carter phát biểu trong bài diễn văn.

Nhưng Trung Quốc vẫn tỏ ra cứng rắn. Phái viên của Trung Quốc có mặt, Đô đốc Tôn Kiến Quốc nói rằng "Trung Quốc đã tiến hành việc xây dựng trên một số đảo, bãi đá ở Biển Đông chủ yếu nhằm cải thiện điều kiện của các đảo, đá đó, và cải thiện các điều kiện sống, làm việc cho những quân nhân đóng tại đó."

Truyền thông Trung Quốc thì rền rĩ về vai trò của Hoa Kỳ trong cuộc xung đột ở Biển Đông. Hồi tuần trước, tờ báo chính thống mang tinh thần dân tộc chủ nghĩa, Hoàn cầu Thời báo cảnh báo rằng nếu Mỹ can thiệp vào việc xây lấn đảo của Trung Quốc thì "chiến tranh là điều không tránh khỏi".

Về mặt chính thức, Hoa Kỳ nói họ không bênh ai trong cuộc xung đột, nhưng tại Bắc Kinh thì các quan chức tin rằng Hoa Kỳ vừa công khai, vừa ngấm ngầm kích động trong vấn đề Biển Đông.

Trong một cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal hồi tuần trước, Đại sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ Thôi Thiên Khải nói rằng các hành động và những lời lẽ khoa trương của Mỹ có thể sẽ đẩy khu vực vào tình thế "kém ổn định".

"Tôi không cho rằng Hoa Kỳ đứng về bên nào trong tranh chấp chủ quyền," Bonnie Glaser, cố vấn cao cấp về vấn đề Á châu từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) tại Washington nói. "Hoa Kỳ đã theo đuổi quan điểm tôn trọng luật pháp quốc tế."

Bắc Kinh nói rằng việc xây lấn đảo của mình chỉ nhằm mục đích hòa bình, nhưng từ Washington cho tới Manila đều cảm thấy quan ngại về quy mô to lớn và tốc độ xây cất nhanh đến chóng măt của Trung Quốc, theo nhận xét của Alexander Sullivan, một nhà nghiên cứu từ Chương trình An ninh châu Á - Thái Bình Dương thuộc Trung tâm An ninh Tân Mỹ (CNAS) tại Washington.

"Quy mô và phạm vi xây lấn đảo của Trung Quốc, các kiểu cấu trúc quân sự được xây dựng trên đó, việc các quan chức Trung Quốc thừa nhận các cấu trúc đó nhằm phục vụ mục đích quân sự, và việc Trung Quốc khước từ tham gia các quá trình tố tụng quốc tế như vụ Philippines kiện ra trọng tài quốc tế, tất cả những thứ đó khiến người ta đặt câu hỏi về cam kết của Trung Quốc đối với việc tìm giải pháp hòa bình, hợp pháp cho các cuộc tranh chấp này."

Tuy nhiên, Bắc Kinh nói hoạt động của họ ở Biển Đông, nơi mà Trung Quốc coi là một phần lãnh thổ của mình, chưa bao giờ nhằm khiêu khích, gây căng thẳng trong khu vực.

Một cuộc chiến đang lấp ló?

Sau bài đăng trên Hoàn cầu Thời báo, các công dân mạng Trung Quốc sôi nổi tranh luận, thảo luận trên mạng về khả năng xảy ra chiến tranh với Hoa Kỳ. Tâm lý bài Mỹ dâng cao trong những tuần gần đây.

Một người dùng trên Weibo bình luận rằng những lời cảnh báo lặp đi lặp lại của Trung Quốc chỉ làm cho Hoa Kỳ táo tợn hơn mà thôi. Một người khác thì nói "hãy bắn hạ" đối với chiếc phi cơ do thám của Mỹ bay trên các vùng có tranh chấp hôm 20/5. "Chỉ có vậy mới chặn được Mỹ," một phóng viên Thiên Tân, @zhuifeng viết.

Alexander Sullivan từ CNAS nói với BBC rằng cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều không muốn xảy ra cuộc giao tranh thực sự. "Bởi vào lúc này Hoa Kỳ không làm được gì mấy để chặn các nỗ lực xây lấn đảo của Trung Quốc, Washington sẽ có các biện pháp thích hợp khác nhằm đảm bảo là các đảo mới sẽ không được sử dụng để đòi chủ quyền lãnh thổ, là điều không dựa trên luật pháp quốc tế, và nhằm đảm bảo các đảo đó không được sử dụng cho các mục đích quân sự, gây bất ổn."

Nhưng Graham Webster, một nhà nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Pháp lý Mỹ-Trung thuộc Đại học Yale cho rằng phản ứng gần đây của Mỹ đối với hoạt động xây lấn đảo của Trung Quốc có động cơ khác. "Mục tiêu là nhằm làm nổi rõ vấn đề, qua đó buộc chính phủ Trung Quốc vấp phải khó khăn hơn trong chuyện tuyên bố chủ quyền đối với Biển Đông," ông nói với BBC.

"Nếu như các tàu thuyền, phi cơ của Hoa Kỳ đi vào vòng bán kính 12 hải lý quanh các điểm mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền (hoặc đe dọa sẽ làm vậy), các quan chức Trung Quốc có thể sẽ buộc phải viện đến Công ước Luật biển của Liên Hiệp Quốc để phản đối," Webster nói thêm. "Tuy nhiên, nếu đó là chiến lược của Hoa Kỳ thì đó là một chiến lược chứa đựng nhiều rủi ro."

Bất kể các động cơ đằng sau tình hình căng thẳng gần đây giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ là gì, thì việc tính toán sai và nổ ra xung đột vẫn là điều không thể không tính tới, các chuyên gia nói. Rủi ro lớn nhất vẫn nằm ở nguy cơ có va chạm giữa các lực lượng quân sự Trung Quốc với các lực lượng của Hoa Kỳ hoặc của đồng minh Hoa Kỳ, như Philippines.

Sullivan nói cả Mỹ và Trung Quốc đều có lợi ích quốc gia to lớn ở Biển Đông, nhưng giải pháp rốt cuộc sẽ không thể được đưa ra bằng cách chơi trò chơi chính trị như thời thế kỷ 19.

"Washington cũng sẽ tìm cách xây dựng khả năng trong khu vực, nhằm tự vệ ở mức tối thiểu trước sự chèn ép, vũ lực có thể xảy ra. Do vậy, các vụ việc gây bất ổn sẽ không leo thang thành cuộc đối đầu Mỹ-Trung."

"Về phần mình, Trung Quốc cần có nỗ lực đưa ra tầm nhìn ở cấp quốc gia về vấn đề Biển Đông. Việc nước này không chịu nói chính xác là họ muốn gì đang khiến Washington và các nước trong khu vực lo sợ rằng Trung Quốc sẽ không dừng lại chừng nào Bắc Kinh chưa hoàn toàn kiểm soát được khu vực."

"Lo sợ sẽ còn tiếp tục dẫn tới các hành động nhằm tạo thế cân bằng trước Trung Quốc, trừ phi Bắc Kinh có thể chứng tỏ được là mình không có ý thôn tính khu vực."

Nhà báo Nhĩ Vệ Phong đã ra Trường Sa làm phóng sự về ngư dân Philippines.

Việt Nam phải làm gì trong tình hình Biển Đông hiện nay?

Anh Vũ phỏng vấn TS. Đinh Hoàng Thắng, cựu đại sứ Việt Nam tại Hà Lan, nguyên trưởng Nhóm Tư Vấn Lãnh Đạo Bộ Ngoại Giao VN về vấn đề này.

Anh Vũ: Thưa ông, hội nghị Shangri – La lần thứ 14 ở Singapore vừa kết thúc, xin ông đánh giá kết quả của hội nghị này?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Trong 2-3 ngày vừa qua tại phiên đối thoại Shangri-La, người ta nói nhiều về hành động của TQ gây ra đã trở thành hiểm họa đe dọa hòa bình và an ninh trong khu vực, nó vi phạm các nguyên tắc về tự do đi lại trong lĩnh vực hàng hải. Và đặc biệt là, các đoàn đều đưa ra những biện pháp và đỏi hỏi đòi TQ phải dừng ngay các hành động như thế.  Tôi cho rằng, nhìn về khung cảnh chung của hội nghị đó thì đây là một diễn đàn cực kỳ quan trọng đối với an ninh và phát triển của khu vực.

Anh Vũ: Tình hình Biển Đông trước sự leo thang của TQ, đến lúc này là nghiêm trọng. Tướng Vịnh, được Reuters dẫn lời cho rằng, đây có thể là dấu hiệu rất xấu cho một tình huống rất phức tạp ở Biển Đông. Theo ông, lúc này VN nên có thái độ thế nào ?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Thái độ của VN thì bao giờ cũng phản ảnh một chính sách chung và những chiến lược tổng thế của VN, mà cái chính sách và chiến lược đó như hai mặt như hai mặt của đồng tiền. Thứ nhất là nó phải bảo vệ được chủ quyền của biển đảo, mà cái này không phải là bảo vệ xuông, mà phải bằng hành động, việc làm và sự hiệu triệu dân chúng và cái mặt thứ 2 là phải đảm bảo được một môi trường hòa bình, không chỉ nhất thời mà phải là hòa bình bền vững.

Các đoàn đều đưa ra những biện pháp và đỏi hỏi đòi TQ phải dừng ngay các hành động như thế. Tôi cho rằng, nhìn về khung cảnh chung của hội nghị (Shangri-La) đó thì đây là một diễn đàn cực kỳ quan trọng đối với an ninh và phát triển của khu vực

TS. Đinh Hoàng Thắng

Nhưng do sự phức tạp của tình hình, đặc biệt là do cái sự nói và làm của TQ là nó không bao giờ đồng nhất cả. Cộng với cái tương quan lực lượng về mọi mặt của VN và TQ, đôi khi nó còn do cả cái quán tính của tư duy đối ngoại cũ của VN còn rơi rớt lại nữa. Cho nên có thể nói, VN gặp khá nhiều khó khăn, khá vất vả trong việc thực hiện chiến lược tổng thể nói trên. Tuy nhiên cũng may, quan hệ quốc tế ngày nay nó đã khác xa, ngày nay thì trong khu vực cũng như góc độ toàn cầu thì cái hệ thống đối tác chiến lược và hệ thống đối tác toàn diện của VN đã được định hình và đã phát huy tác dụng. Đó chính là cơ sở nền tảng để thái độ của VN ngày càng bắt nhịp với những chuyển hóa của thời đại.

Anh Vũ: Hôm nay (31/5), Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Ashton Carter tới thăm VN. Được biết Bộ trưởng Quốc phòng hai nước sẽ ký một thoả thuận hợp tác Quốc phòng (đầu tiên) về thúc đẩy hợp tác quốc phòng giữa 2 nước một cách thực chất. Ông có đánh giá gì về chuyến đi này?

Máy bay tuần thám đặc biệt của hoa Kỳ đã chụp được ảnh các tàu Trung Quốc đang xây thêm đảo nhân tạo ngày 22 tháng 5, 2015. Video clip/AFP

TS. Đinh Hoàng Thắng: Hai bên sẽ ký kết một văn kiện, gọi là tuyên bố hay thông cáo về “Tầm nhìn chung”, đây có thể là một cái đánh giá về việc hợp tác hiện nay và cũng có thể là một cái lượng định về viễn cảnh về quan hệ quốc phòng giữa 2 nước trong thời gian tới. Tất nhiên, theo thông tin sơ bộ thì khả năng phía Mỹ sẽ chính thức thông báo việc bán các vũ khí quân sự để hỗ trợ cho VN trong lĩnh vực tuần duyên và tiếp nối.  Nếu tuyên bố đó được bạch hóa trong bối cảnh TQ đang ráo riết bồi đắp và thổ hóa các đảo đá của VN, thì nó sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều đó nó cho thấy, VN đã chuyển sang một tâm thế chủ động hơn trong việc đối phó với những hành động xâm phạm chủ quyền biển đảo của VN từ phía TQ.

Thứ 2 là việc xích lại gần hơn với Hoa kỳ trong thời điểm hiện nay cho thấy đây là một đòi hỏi khách quan và tất yếu, mà khó có ai hay thế lực nào có thể đẩy lùi. Và cái thứ 3 nữa là, việc ký kết này diễn ra giữa 2 chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo VN sau chuyến thăm Bắc kinh và trước chuyến thăm Washington của Tổng Bí thư VN cho thấy, VN đang cố gắng kiến tạo một thế quân bình động trong quan hệ quốc tế nói chung và quan hệ với các nước lớn nói riêng.

Anh Vũ: VN luôn khẳng định không liên minh với một bên nào để chống lại bên thứ 3. Trong khi đó, ông Ashton Carter Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói rằng “Tại Châu Á, vẫn có môt số nước nghiêng về phía Trung Quốc, một số khác thì nghiêng về phía Hoa Kỳ, nhưng hầu hết thì không muốn phải có một sự lựa chọn dứt khoát nào, và tôi nghĩ rằng điều này cần thiết để giữ sự đa dạng trong quan hệ ngoại giao ngay tại khu vực, trong thời gian tới”. Theo ông, điều đó có ý nghĩa gì?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Vâng, đây là một vấn đề liên quan đến triết lý an ninh không chỉ là riêng VN, mà còn của nhiều nước trong khu vực Asian. Như lời của Tổng trưởng Quốc phòng Ashton Carter là hầu hết các nước châu Á không muốn và họ không thể có một sự lựa chọn nhất nguyên nào cả, vì bản thân nước Mỹ cũng thấy duy trì cái sự đa dạng về quan hệ ngoại giao trong khu vực Đông Nam Á hiện nay là điều cần thiết. Nó cần thiết không chỉ cho Đông Nam Á, mà nó còn cần thiết cho cả chiến lược xoay trục và chính sách tái cân bằng của Mỹ. Tuy nhiên, mọi lý thuyết về chính trị, an ninh nhiều khi cũng là màu xám và nó không phải là bất biến.

Đừng chú ý quá về sách lược, mà nhiều khi vấn đề Biển Đông lại như vấn đề ở Ukraina hay vấn đề ở tận Trung Đông chẳng hạn. Cho nên kết luận của tôi khi trả lời câu hỏi này là, mọi sách lược chỉ là nhất thời, nhưng nguy cơ của TQ đối với độc lập chủ quyền và lãnh thổ của VN cái nguy cơ đó là nguy cơ vĩnh viễn

TS. Đinh Hoàng Thắng

Anh Vũ: Thưa ông, ông có cho rằng một lúc nào đó chính sách quốc phòng “ba không” của VN sẽ buộc phải thay đổi?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Đa dạng hóa hay đa phương hóa hay hội nhập toàn diện thì chính cái ấy để hướng về một thế quân bình, nhưng cái quân bình bao giờ cũng chỉ là tạm thời và trong quá trình duy trì chính sách ba không, thì một khi môi trường an ninh thay đổi thì tôi nghĩ mọi việc và mọi sự nó có thể khác. Ở đây vấn đề không phải là theo ai để chống ai, vì cái này VN đã có một bài học đắt giá trong chiến tranh lạnh rồi. Mà vấn đề đặt ra ở đây là, VN có thể và cần phải làm gì?

Phải tập hợp lực lượng, lấy lợi ích quốc gia làm hệ quy chiếu, lấy lợi ích tối cao của đất nước, bảo vệ độc lập chủ quyền khi chính những quyền lợi tối cao của đất nước bị xâm phạm. Đấy là bình luận của tôi về cái khả năng thay đổi của chính sách “ba không”.

Anh Vũ: Trong bối cảnh tình hình khu vực hết sức phức tạp, theo ông VN cần có một sách lược thế nào cho phù hợp?

TS. Đinh Hoàng Thắng: Một trong những vấn đề nhận thức quan trọng, là phải phân biệt thế nào là sự quan tâm chung của cộng đồng quốc tế đối với các căng thẳng trên Biển Đông hiện nay và thế nào là những nguy hiểm thực sự đối với VN do việc TQ bồi đắp và đảo hoá các bãi đá. Bởi vì các căng thẳng trên Biển Đông, nói như Tổng trưởng Quốc phòng Nhật bản vừa rồi nói tại Đối thoại Shangri-La là, TQ đang liều lĩnh đưa cả khu vực trên bờ vực hỗn loạn.

Riêng về phía VN, thì các ĐBQH đang họp ở Hà nội cũng rất quan ngại, có đại biểu đã bày tỏ quan ngại khi cho rằng nếu TQ lặp lại kịch bản như việc đánh chiếm Gạc ma vào năm 1988. Vì vậy, cần lượng định cái tầm vóc nghiêm trọng của các hoạt động đơn phương do TQ gây ra trong vùng quần đảo HS-TS của VN thì mới phân biệt được cái sách lược và chiến lược. Đương nhiên là bây giờ nó đã khác với trước đây 2-3 năm, chúng ta ở trong nước đã gọi sự vật đúng tên của nó, không buộc phải gọi ám chỉ tàu lạ, nước lạ… xâm phạm vùng biển của VN nữa. Nhưng đừng chú ý quá về sách lược, mà nhiều khi vấn đề Biển Đông lại như vấn đề ở Ucraina hay vấn đề ở tận Trung Đông chẳng hạn. Cho nên kết luận của tôi khi trả lời câu hỏi này là, mọi sách lược chỉ là nhất thời, nhưng nguy cơ của TQ đối với độc lập chủ quyền và lãnh thổ của VN cái nguy cơ đó là nguy cơ vĩnh viễn.

Anh Vũ:Xin cảm ơn TS. Đinh Hoàng Thắng đã dành cho RFA cuộc trao đổi này.

Trung Quốc tận thu san hô, rong biển

Rừng trong lòng biển đã chết

Ông Thuận, một huấn luyện viên môn bơi lặn, đồng thời cũng là chuyên viên cứu hộ trên biển, ở Cà Ná, Ninh Thuận, chia sẻ: “San hô đó, giờ cũng hiếm lắm. Bây giờ nó đâu có sống nổi đâu. Nó khai thác dữ quá, rong biển cũng vậy, tự nhiên bị phá sạch hết rồi, giờ người ta mới nuôi rong biển theo kiểu công nghiệp trong các trại… Nói chung là bây giờ khó lắm, bị phá dữ quá!”.

San hô đó, giờ cũng hiếm lắm. Bây giờ nó đâu có sống nổi đâu. Nó khai thác dữ quá, rong biển cũng vậy, tự nhiên bị phá sạch hết rồi, giờ người ta mới nuôi rong biển theo kiểu công nghiệp trong các trại… Nói chung là bây giờ khó lắm, bị phá dữ quá! 
-Ông Thuận

Theo ông Thuận, nếu nói về san hô và rong biển tại Việt Nam hiện tại, chỉ có thể nói đúng hai chữ, đó là “hết rồi”. Sở dĩ mọi thứ đến mức thê thảm như vậy bởi suốt gần mười năm nay, đặc biệt là trong ba năm gần đây nhất, giống như ba năm cao điểm, lượng san hô và rong biển của Cà Ná hầu như không còn gì bởi mỗi ngày, người ta khai thác hàng chục tấn rong biển và san hô. Cứ nhân con số mỗi ngày với 365 ngày, sau đó nhân cho ba năm thì sẽ ra con số rất khủng khiếp, không có cây san hô hay rong biển nào mọc kịp để mà khai thác.

Trong khi đó, san hô và rong biển thường phát triển rất chậm, không giống như cây mứt biển chỉ mọc theo mùa trên các tảng đá nổi lưng chừng mặt nước. Rong biển và san hô thường bám gốc vào lớp đá dưới đáy biển có độ sâu từ 1,2 mét cho đến 10 mét. Thậm chí có nhiều loại rong biển và san hô mọc ở độ sâu vài chục mét. Và để có được một cây rong biển với chiều dài 2 mét, biển phải tốn đến ba năm nuôi dưỡng nó.

Trong khi đó, khi khai thác rong biển, người ta chỉ cần tìm những cây rong xanh tốt, non mởn để cắt, đến khi không còn loại rong non mởn, người ta mới chịu chuyển sang cắt những cây rong già tuổi hơn. Và cách khai thác rong biển giống như cắt cỏ ngoài đồng, cứ nhắm ngang mặt môn mà cắt. Sau đó về phân loại trước khi phơi, loại non mởn dành riêng ở sân phơi sạch hơn bởi chúng có giá thành cao hơn.

San hô bày bán bên quốc lộ 1A, Cà Ná, Ninh Thuận. RFA PHOTO.

Và cũng chính vì rong non được thu mua giá cao, người ta không ngần ngại phá các cụm rong già để chúng cho ra đọt non mà khai khác. Nhưng rất tiếc, cây rong nếu như liên tục cắt ngang mặt môn trong vòng hai chu kì sinh trưởng, tự bản thân nó sẽ chết khô trong lòng nước. Và chính vì mức giá khá hấp dẫn, có khi lến đến vài trăm ngàn đồng mỗi ký lô bởi các thương gia Trung Quốc đã đẻ ra hàng loạt đầu nậu người Việt Nam, đây mới đích thị là kẻ phá hoại tài nguyên quốc gia.

Bởi theo ông Thuận, nếu không có những đầu nậu, cò con người Việt thì có ăn gan trời người Trung Quốc cũng không dám đến hoành hành trên đất Việt Nam như vậy. Đằng này, họ đánh vào tính tham của một số người Việt, chỉ cần tung ra một ít tiền để mua chuộc nhóm người này, sau đó, nhóm người này sẽ tự nghĩ cách làm sao thu về cho người Trung Quốc những thứ họ cần càng nhiều càng tốt.

Và cũng vì đám người ham tiền này mà các rừng san hô, rừng rong biển khắp duyên hải Việt Nam, đặc biệt là bờ biển miền Trung và miền Nam đã bị tàn phá nặng nề. Như vùng biển Cà Ná, Ninh Thuận, nơi ông Thuận đang sống hiện tại, số lượng san hô và rong biển chỉ còn ước chừng chưa đầy 3% so với cách đây 10 năm. Và điều này sẽ để lại hậu quả hết sức khủng khiếp về tài nguyên biển. Nhất là trong tình hình căng thẳng biển Đông hiện tại.

Hậu quả môi sinh

Bà Kim Thoa, một kĩ sư môi trường, đang sống ở Cà Ná, Ninh Thuận, chia sẻ:“Nó tính theo cái, ví dụ như cái lớn nhứt cũng 120 ngàn đồng, cái nhỏ nhứt 30 ngàn à, sao biển cũng bị khai thác. Hồi xưa dễ lắm, bây giờ cũng khó lắm, chỉ có rong biển loại giống như râu bắp thì còn chứ loại lớn thì hết rồi. Ngày xưa người ta bắt cả rùa biển, rắn bông biển và nhiều thứ khác nữa kia. Bây giờ thì cấm rồi. Mà cũng hết rồi”.

Hồi xưa dễ lắm, bây giờ cũng khó lắm, chỉ có rong biển loại giống như râu bắp thì còn chứ loại lớn thì hết rồi. Ngày xưa người ta bắt cả rùa biển, rắn bông biển và nhiều thứ khác nữa kia. Bây giờ thì cấm rồi. Mà cũng hết rồi 
-Bà Kim Thoa

Theo bà, số lượng san hô và rong biển hiện tại, nếu tính chính xác, sẽ còn chừng 3,5% so với trước đây mười năm. Và một khi số lượng san hô và rong biển bị mất đi khủng khiếp như vậy, trước sau gì các làng chài ở đây cũng sẽ chuyển sang đánh bắt xa bờ hoặc bỏ nghề bởi lượng tôm cá đang ngày càng khô cạn.

Bởi lẽ, những loại cá ở gần bờ chỉ dựa vào các cánh rừng dưới lòng biển và các hốc đá để tồn tại, sinh đẻ, thường thì đến mùa đẻ trứng, cá sẽ tìm đến các cụm rong biển, nấp trong đó để đẻ. Sau này, cá con nở ra cũng dựa vào các cụm rong để sống, có thể nói rằng rong biển và san hô là chiếc nôi của các loại cá, tôm sống gần bờ.

Nhưng hiện tại, các cánh rừng rong biển, san hô đã chết, trơ trọi, cá tôm sẽ tự tìm đến nơi khác an toàn hơn để sinh sôi, nảy nở. Chính vì vậy mà ba năm trở lại đây, lượng cá đánh bắt được ở Cà Ná rất thấp. Nếu như trước đây, Cà Ná là một trong ba ngư trường lớn nhất của Việt Nam thì hiện tại, Cà Ná chỉ còn là vùng sản xuất muối lớn nhất Việt Nam, riêng về phần hải sản như tôm, cá, số lượng đã giảm hẳn và người ta không dám gọi Cà Ná là ngư trường lớn nữa.

Đó là chưa nói đến chất lượng cá tôm ở Cà Ná đang ngày một kém đi. Trong khi đó, các khu nghỉ mát của người nước ngoài, đặc biệt là người Trung Quốc xuất hiện ở đây khá nhiều. Các công ty hải sản ở đây cũng có bàn tay Trung Quốc nhúng vào đầu tư hoặc đứng đằng sau, bỏ vốn cho các đầu nậu Việt Nam đứng tên.

Nhưng đáng sợ nhất vẫn là chuyện một số người Việt Nam đã làm giàu bằng cách làm tay sai cho thương gia Trung Quốc, họ bất chấp mọi thứ, kể cả lừa lọc các ngư dân bỏ thuyền để đi khai thác rong biển, san hô cho họ. Và họ đã đạt được mục đích là phá hỏng môi trường biển ở đây. Với đà này, chẳng bao lâu nữa, biển Việt Nam sẽ thành biển chết. Vì dù nói theo cách gì, một khi biển bị mất đi những cánh rừng san hô và rong biển, tôm cá bỏ đi, cho dù bờ biển có đẹp cách gì đi nữa thì biển đó vẫn không còn sự sống.

Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam.