Theo trang Sina Military Network của Trung Quốc, Mỹ đã thực hiện nhiệm vụ tuần tra 7 ngày trong vùng biển tranh chấp ở Biển Đông từ các cơ sở hải quân nước này ở Singapore. Tàu Yancheng Type 054A theo dõi chặt chẽ hoạt động của USS Fort Worth, tàu chiến cận bờ lớp Freedom, khi chiến hạm Mỹ tiến vào gần khu vực quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam hôm 11/5.
USS Fort Worth đã thông báo qua radio để nhắc nhở phía Trung Quốc rằng chiến hạm Mỹ đang hoạt động trong vùng biển quốc tế. Tuy nhiên, khu trục hạm Trung Quốc phớt lờ thông báo này và tiếp tục bám đuôi USS Fort Worth cho đến khi rời khỏi khu vực.
Tàu Mỹ còn mang theo một máy bay MQ-8B không người lái và một trực thăng MH-60. Tuy nhiên, tàu chiến cận bờ như USS Forth Worth được cho là không có hỏa lực đủ mạnh để tấn công tàu khu trục tên lửa dẫn đường như Yancheng.
Cuộc chạm trán kết thúc một cách yên bình. Hai nước bị ràng buộc bởi Bộ quy tắc ứng xử cho những Cuộc chạm trán ngoài ý muốn trên biển (CUES), do hải quân các nước châu Á-Thái Bình Dương, trong đó có Trung Quốc và Mỹ, thông qua hồi năm ngoái.
Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục các chuyến tuần tra tương tự khi hoàn thành kế hoạch triển khai toàn bộ 4 tàu chiến cận bờ tới Singapore. Sina dự đoán nhiều vụ chạm trán tương tự sẽ có thể xảy ra trong tương lai.
Phương Vũ
Theo sát giàn khoan Hải Dương 981, sẵn sàng ứng phó (hay bỏ chạy?)
TT - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết các cơ quan chức năng Việt Nam đang theo dõi chặt chẽ hoạt động của giàn khoan Hải Dương 981.
Giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc - Ảnh: T.L
Liên quan đến thông tin giàn khoan Hải Dương 981 đang hoạt động ở khu vực giếng Lăng Thủy trên biển Đông, người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết các cơ quan chức năng Việt Nam đang theo dõi chặt chẽ hoạt động của giàn khoan này.
“Đại diện Cảnh sát biển Việt Nam ngày 13-5 đã nói rất rõ, trong đó cho biết các cơ quan chức năng đã theo dõi chặt chẽ và có những hoạt động chuẩn bị để sẵn sàng ứng phó khi có sự việc xảy ra trên biển” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Hải Bình trả lời câu hỏi của phóng viên liên quan đến giàn khoan Hải Dương 981 tại cuộc họp báo thường kỳ chiều 14-5 ở Hà Nội.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, lãnh đạo Bộ tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam cho biết đã nắm được thông báo của Cục Hải sự Trung Quốc về hoạt động của giàn khoan Hải Dương 981. Cảnh sát biển đã nắm bắt tình hình hướng di chuyển và hoạt động của giàn khoan này.
“Tuy nhiên, những thông tin, dấu hiệu đến nay cho thấy giàn khoan này cũng như các giàn khoan khác của Trung Quốc đang hoạt động trên biển Đông nằm ở vùng biển của họ. Do đó, những hoạt động thăm dò, khai thác này không ảnh hưởng, không xâm phạm đến vùng biển chủ quyền của Việt Nam. Khi phát hiện giàn khoan Hải Dương 981 hay các giàn khoan khác có hoạt động xâm phạm chủ quyền vùng biển thì lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam sẽ có các biện pháp đấu tranh để bảo vệ chủ quyền” - vị lãnh đạo này thông tin thêm.
Trước đó, trang web của Cục Hải sự Trung Quốc hôm 6-5 thông báo giàn khoan Hải Dương 981 sẽ hoạt động từ ngày 6 đến 16-5 tại địa điểm có tọa độ 17°03'44"5N/109°59'02"7E.
Giàn khoan này đang hoạt động tại khu vực giếng Lăng Thủy 25-1S-1 ở biển Đông, cách thành phố Tam Á, tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) 75 hải lý về phía đông nam.
Mỹ và Trung Quốc sẽ đụng độ trên biển Đông?
TT - Giới truyền thông dự báo với việc Mỹ dự tính triển khai tàu chiến và máy bay đến khu vực Trung Quốc xây đảo nhân tạo trái phép trên biển Đông, Washington và Bắc Kinh có thể sẽ đụng độ.
Trung Quốc xây dựng trái phép ở bãi đá Vành Khăn (ảnh do vệ tinh chụp ngày 1-2-2015) - Ảnh: Reuters
Trung Quốc xây dựng trái phép ở bãi đá Vành Khăn (ảnh do vệ tinh chụp ngày 1-2-2015) - Ảnh: Reuters
Báo USA Today của Mỹ giật tít: “Trung Quốc, Mỹ tiến tới thế đối mặt trên biển Đông”. Báo Wall Street Journal (WSJ) viết: “Nước cờ của Mỹ có thể dẫn tới xung đột với Trung Quốc”.
Tạp chí National Review đặt câu hỏi: “Liệu hành động của Mỹ trên biển Đông đồng nghĩa với việc chiến tranh với Bắc Kinh?”.
Trước đó, Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố đang tính triển khai tàu khu trục và máy bay tuần tra tới vùng biển cách các đảo nhân tạo mà Trung Quốc đang xây trái phép khoảng 12 hải lý.
Các quan chức Mỹ liên tục kêu gọi Trung Quốc ngừng gây hấn, tôn trọng luật pháp quốc tế và Tuyên bố về ứng xử của các bên trên biển Đông (DOC).
Washington tăng cường hợp tác quân sự với các nước đồng minh khu vực, trong đó có Philippines, nhưng tất cả động thái này đều không ngăn chặn được Trung Quốc lấn tới. Phần lớn các nhà quan sát quốc tế đều nhận định Bắc Kinh đánh giá Washington chỉ chơi “võ mồm” nên vẫn tiếp tục gây hấn.
“Chính phủ Mỹ cảm thấy uy tín bị đe dọa và cần phải hành động” - WSJ dẫn lời nhà phân tích Bonnie Glaser thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế. Chuyên gia Glaser cho rằng Trung Quốc sẽ tìm mọi cách hoàn tất việc xây đảo trái phép.
Tàu khu trục USS Sampson và USS Pinkney của hải quân Mỹ trên biển Đông - Ảnh: US Navy
Tàu khu trục USS Sampson và USS Pinkney của hải quân Mỹ trên biển Đông - Ảnh: US Navy
Đụng độ quy mô nhỏ có thể leo thang thành một cuộc khủng hoảng quân sự và ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc
Học giả Ian STOREY
Do đó, mục tiêu của Mỹ là ngăn chặn Trung Quốc dùng các đảo này để đe dọa các nước láng giềng, cản trở tự do hàng hải. Washington cũng muốn gửi đến Bắc Kinh thông điệp rằng cường quốc quân sự sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm.
“Nếu Mỹ không có hành động gì thì Trung Quốc sẽ xem thường” - bà Glaser nhấn mạnh. Chưa hết, Trung Quốc có thể sử dụng các đảo nhân tạo để khẳng định “chủ quyền” trên biển Đông.
Trong cuộc họp báo ở Bắc Kinh hôm 13-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh hùng hổ tuyên bố “tự do hàng hải không có nghĩa tàu và máy bay quân sự nước ngoài có thể đi vào vùng biển và vùng trời lãnh thổ của nước khác”.
Vì thế, học giả Ian Storey thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Singapore) dự báo viễn cảnh tàu chiến Mỹ và Trung Quốc vờn nhau ở khu vực gần các đảo nhân tạo, dẫn tới những vụ đụng độ quy mô nhỏ.
Mỹ “Điều đó có thể leo thang thành một cuộc khủng hoảng quân sự và ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc” - ông Storey đánh giá.
Trên tạp chí The Diplomat, nhà phân tích Prashanth Parameswaran nhận định kế hoạch của Mỹ có thể đẩy Trung Quốc vào thế khó. Để phản đối Mỹ, Trung Quốc có thể sẽ phải chính thức tuyên bố rằng các đảo nhân tạo vừa cơi nới là đảo có thể dùng làm cơ sở xác định phạm vi vùng biển chủ quyền.
Nhưng đó lại là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế rõ ràng. Nếu im lặng để tàu chiến và máy bay Mỹ tự do hoạt động, Bắc Kinh sẽ mất mặt nghiêm trọng. Mà chắc chắn Trung Quốc không muốn công khai gây xung đột trên biển Đông vào lúc này.
Ông Parameswaran dự báo nhiều khả năng Trung Quốc sẽ chỉ trích Mỹ “đe dọa hòa bình và ổn định trên biển Đông” và vẫn tiếp tục hoạt động lấn biển xây đảo trái phép mà không công khai khẳng định chủ quyền bằng các đảo này.
Trên tạp chí National Review, chuyên gia Michael Auslin nhận định Trung Quốc đã tính toán sai khi nghĩ rằng Chính phủ Mỹ không có hành động thực tế nào để chặn tham vọng lãnh thổ vô lý của họ.
Các nhà phân tích cùng có nhận định chung là trong vài tháng tới, tình hình biển Đông sẽ rất nóng bỏng.
Ngoại trưởng Mỹ cứng rắn với Trung Quốc
Hôm qua, Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố Ngoại trưởng John Kerry sẽ khẳng định mạnh mẽ quyết tâm bảo vệ tự do hàng hải trên biển Đông khi ông đến Bắc Kinh cuối tuần này.
Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết ở Bắc Kinh, ông Kerry sẽ nói thẳng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các quan chức nước này rằng việc Trung Quốc xây đảo nhân tạo trái phép đe dọa ổn định khu vực và gây hậu quả tiêu cực với quan hệ Mỹ - Trung.
MỸ QUYẾT ĐỊNH TUẦN TRA BIỂN ĐÔNG ĐỂ ĐỐI ĐẦU HÀNH ĐỘNG XÂM LƯỢC
CHỦ QUYỀn CỦA TRUNG QUỐC.
Cách đây 1 giờ 30 phút, một cuộc họp báo ngắn xảy ra tại phòng báo chí của Lầu Năm Góc.
Bộ Quốc Phòng Mỹ chính thức cho biết là Mỹ đã bắt đầu và sẽ tiếp tục tuần tra Biển Đông, từ trên không phận cũng như vùng biển chung quanh các khu vực quần đảo Trường Sa.
Đại tá Steve Warren, phát ngôn nhân của Lầu Năm Góc cho báo chí biết hôm nay. Theo lời Đại Tá Steve Warren thì Luật pháp quốc tế không công nhận chủ quyền 12 Hải Lý trên các đảo nhân tạo giống như chủ quyền đất liền.
(TNO) Đề xuất của Lầu Năm Góc cho máy bay, tàu chiến áp sát các đảo nhân tạo của Trung Quốc ở Biển Đông nhiều khả năng sẽ gây sức ép khiến Bắc Kinh phải giải thích rõ hơn về những tuyên bố chủ quyền hung hăng của mình, theo bình luận của các chuyên gia Mỹ.
Chuyên gia quốc tế: Mỹ sẽ buộc Trung Quốc làm rõ hành động ở Biển Đông - ảnh 1
Một binh sĩ hải quân Philippines điều khiển súng máy trong cuộc tập trận chung giữa hải quân Philippines và Mỹ ở Biển Đông hồi tháng 6.2014 - Ảnh: AFP
Hãng tin Bloomberg ngày 15.5 cho biết trong khi Mỹ và Philippines từ lâu thúc giục Trung Quốc trình ra cơ sở pháp lý cho các tuyên bố chủ quyền đối với hơn 80% diện tích Biển Đông, Bắc Kinh lại chỉ khăng khăng dựa vào các tư liệu lịch sử mơ hồ, cùng cái gọi là đường 9 đoạn trên những tấm bản đồ của những năm 1940 và các màn dọa nạt bằng sức mạnh hải quân.
Mới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter đã yêu cầu Lầu Năm Góc cân nhắc mở rộng hoạt động tuần tra tại Biển Đông, bao gồm cả việc cho máy bay trinh sát bay trên các đảo nhân tạo do Trung Quốc xây phi pháp và điều tàu chiến áp sát trong phạm vi bán kính 12 hải lý (22 km) của các hòn đảo này.
Phía Mỹ cho biết mục đích của việc này là nhằm thách thức sự bành trướng của Bắc Kinh tại Biển Đông và cũng để bảo vệ quyền tự do hàng không và hàng hải. Trong khi đó, các chuyên gia đánh giá đề xuất của Lầu Năm Góc, nếu được Nhà Trắng phê duyệt, có thể tạo áp lực khiến Trung Quốc phải đưa ra cơ sở pháp lý cho các tuyên bố chủ quyền ngang ngược.
“Mục tiêu (của đề xuất từ Lầu Năm Góc) là tận dụng mọi cơ hội để tạo áp lực lên Trung Quốc mà không biến Mỹ trở nên hung hăng quá mức, đồng thời khiến Bắc Kinh phải trở nên ngày càng bất an về những gì họ đang làm”, Bloomberg dẫn lời ông Gregory Poling, nhà nghiên cứu về Đông Nam Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ).
Giới quan sát nhận định việc kiềm chế căng thẳng tại Biển Đông là điều tối quan trọng khi có đến khoảng phân nửa tàu thuyền buôn bán đi qua vùng biển này hằng năm, với giá trị hàng hoá đến 5.000 tỉ USD.
Bãi đá ngầm
Chuyên gia quốc tế: Mỹ sẽ buộc Trung Quốc làm rõ hành động ở Biển Đông - ảnh 2
Ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy tàu Trung Quốc đang cải tạo đất để xây đảo nhân tạo tại Đá Vành Khăn
thuộc Quần đảo Trường Sa của Việt Nam - Ảnh: Reuters
Mặc dù tuyên bố không đứng về phía nào trong các tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông, nhưng Washington cho rằng các tuyên bố của Trung Quốc rất mơ hồ vì theo quy định của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), chiều rộng của lãnh hải phải được tính từ phía đất liền đi ra, chứ không phải từ bãi đá ngầm.
Philippines đã yêu cầu tòa án quốc tế phân xử tranh chấp giữa nước này với Trung Quốc tại Biển Đông dựa theo UNCLOS, nhưng Bắc Kinh lại tuyên bố chỉ chấp nhận đàm phán trực tiếp với riêng Manila.
Bloomberg bình luận nếu đề xuất của Lầu Năm Góc được chính quyền Obama thông qua, Hải quân Mỹ có thể sẽ cho tàu thuyền di chuyển sát các đảo nhân tạo mà Trung Quốc đang xây dựng trái phép trên những bãi đá ngầm ở Biển Đông.
Theo UNCLOS, các nước không thể tuyên bố chủ quyền đối với các bãi đá ngầm; do đó việc Trung Quốc thiết lập vùng lãnh hải rộng tối đa 12 hải lý (khoảng 22 km) xung quanh các bãi đá mà nước này đang chiếm đóng trái phép tại Biển Đông là không hợp pháp.
“Theo luật pháp quốc tế, các đảo nhân tạo chỉ được phép có vùng an toàn rộng tối đa 500 m mà thôi”, ông Poling cho hay.
Trong trường hợp Mỹ cho tàu hải quân áp sát đảo nhân tạo ở cự ly 12 hải lý, nếu Trung Quốc lên tiếng phản đối rằng tàu Mỹ phạm luật khi đi quá gần vào những đảo này, thì Bắc Kinh sẽ buộc phải nói rõ những bãi đá ngầm này giờ là bãi đá hay đảo nhân tạo. Và dĩ nhiên là họ sẽ lâm vào thế "há miệng mắc quai" với dư luận thế giới.
Cái bắt tay đầu tiên giữa Đại tướng Phùng Quang Thanh - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng VN, và thượng tướng Thường Vạn Toàn - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc, diễn ra ngay trên đường phân định biên giới Việt - Trung tại cầu Hồ Kiều, Cửa khẩu quốc tế Lào Cai (Lào Cai), vào sáng 15.5 mở màn cho chương trình Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung lần thứ 2 năm 2015.
Đại tướng Phùng Quang Thanh đón thượng tướng Thường Vạn Toàn sang VN dự giao lưu hữu nghị quốc phòng - Ảnh: P.Hậu
" style="color: rgb(1, 125, 197); text-decoration: none; display: block; position: relative;">Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung
Đại tướng Phùng Quang Thanh đón thượng tướng Thường Vạn Toàn sang VN dự giao lưu hữu nghị quốc phòng - Ảnh: P.Hậu
Đây là lần đầu tiên trong 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Bộ trưởng Quốc phòng VN - Trung Quốc gặp nhau trên biên giới, thể hiện sự tin cậy, đoàn kết và quyết tâm hợp tác quốc phòng cũng như lực lượng bảo vệ biên giới của hai nước.
Đại tướng Phùng Quang Thanh cho rằng qua cuộc tiếp xúc cấp cao sẽ gửi đến nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp VN và Trung Quốc những tín hiệu vui, tích cực; khẳng định quân đội VN - Trung Quốc quyết tâm hợp tác, đoàn kết hữu nghị, tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường hợp tác thương mại, đầu tư du lịch, phát triển kinh tế vì lợi ích, hạnh phúc của nhân dân hai nước.
Chiều cùng ngày, đại biểu của VN và Trung Quốc đã tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp phối hợp công tác quản lý biên giới.
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, cho rằng hợp tác quốc phòng, trong đó có nội dung hợp tác quốc phòng biên giới là một trong những trụ cột củng cố, duy trì quan hệ giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân VN - Trung Quốc. Nhưng để mối quan hệ hợp tác này đi vào thực chất, lực lượng biên phòng ở mỗi nước cần thực hiện nghiêm túc nội dung hai nước đã thống nhất ký kết, hợp tác để xử lý thỏa đáng vấn đề, sự việc phát sinh ở khu vực biên giới trên tinh thần đoàn kết và hữu nghị.
Khẳng định mối quan hệ quốc phòng Việt - Trung là di sản của các thế hệ lãnh đạo cách mạng hai nước dày công vun đắp trong lịch sử, thượng tướng Thích Kiến Quốc, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Trung Quốc, bày tỏ chương trình giao lưu có sự chủ trì của Bộ trưởng Quốc phòng hai nước thể hiện đầy đủ, coi trọng cao độ trong hợp tác quốc phòng giữa VN - Trung Quốc.
Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung năm 2105 diễn ra từ ngày 15 - 18.5, tại Lào Cai (VN) và Vân Nam (Trung Quốc) là sự tiếp nối thành công của chương trình đầu tiên diễn ra tại Móng Cái (VN) và Đông Hưng (Trung Quốc) năm 2014.
Theo trung tướng Võ Trọng Việt, Tư lệnh Bộ đội biên phòng VN, từ cuộc giao lưu lần 1, bộ đội biên phòng hai nước đã thống nhất được nhiều chủ trương, phối hợp tốt hơn trong phòng chống tội phạm, gìn giữ an ninh biên giới. Hôm nay (16.5), chương trình tiếp tục với hoạt động tuần tra chung, chứng kiến lễ ký kết giữa lực lượng biên phòng và nhân dân hai nước tại H.Mường Khương, Lào Cai.
Tương lai Biển Đông trước một loạt biến động
Trung Quốc sẽ chuyển dần mục tiêu từ củng cố tuyên bố chủ quyền sang tìm cách thống trị Biển Đông trong khi các nước khác có liên quan trong tranh chấp sẽ xích lại gần nhau hơn để hình thành liên minh nhằm bảo vệ lợi ích.
 |
Hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đang xây một đường băng trên đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: DigitalGlobe. |
Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy từ tháng 3/2014, Bắc Kinh đã cải tạo đất tại 7 khu vực thuộc quần đảo Trường Sa và đang xây dựng đường băng dài 3.000 m trên bãi đá Chữ Thập. Quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam nhưng một số nước như Philippines, Brunei, Malaysia, Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn mở rộng quy mô đường băng trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.
Chuyển từ củng cố sang thống trị
Theo ông Patrick M.Cronin, cố vấn cao cấp kiêm chủ nhiệm Chương trình An ninh châu Á - Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mới của Mỹ, Bắc Kinh sẽ tìm mọi cách để chứng tỏ quyết tâm không lùi bước trong tranh chấp chủ quyền trên biển.
"Đặt địa vị là Chủ tịch Tập Cận Bình, tôi sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để hiện thực hóa yêu sách 'đường 9 đoạn' đồng thời nhanh chóng hoàn thành quá trình cải tạo các rạn san hô và bãi đá trước khi tòa án trọng tài quốc tế đưa ra phán quyết về vụ kiện của Philippines", ông Cronin nói.
Tháng 1/2013, Manila đệ đơn lên Tòa án Trọng tài Thường trực Liên Hợp Quốc ở The Hague nhằm tìm cách vô hiệu hóa tuyên bố chủ quyền dựa trên "đường 9 đoạn" của Trung Quốc. Trung Quốc đưa ra "đường 9 đoạn" này để biện minh cho tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông.
Theo Yun Sun, chuyên viên nghiên cứu tại Chương trình Đông Á thuộc Trung tâm Stimson, Trung Quốc sẽ áp dụng chiến thuật "hai mặt" để xử lý các xung đột với láng giềng. Bắc Kinh một mặt nỗ lực để khẳng định tuyên bố chủ quyền thông qua những động thái cứng rắn về ngoại giao và quân sự nhưng mặt khác theo đuổi sách lược "tấn công quyến rũ", sử dụng mồi nhử về kinh tế và đầu tư để lôi kéo đồng minh.
"Không còn giấu đi móng vuốt, không còn ẩn mình chờ thời, Trung Quốc chuẩn bị bước sang một giai đoạn mới của sự quyết đoán", quan sát viên Richard Javad Heydarian nhận định trong bài viết đăng trên tạp chíNational Interest.
Trung Quốc sẽ chuyển dần mục tiêu từ củng cố tuyên bố chủ quyền sang tìm cách thống trị Biển Đông, từ đó giành ưu thế và đánh bật các bên liên quan khỏi tranh chấp, ông Heydarian quả quyết.
Bắc Kinh cũng biện minh cho những hành động châm ngòi căng thẳng trên biển với một thái độ rõ ràng hơn. Chính phủ Trung Quốc trước đây nói hoạt động cải tạo chủ yếu để cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt cho lực lượng đồn trú trên các đảo, nhưng vào đầu tháng 4, nước này tuyên bố hoạt động xây đảo còn "đáp ứng nhu cầu phòng thủ quân sự của Trung Quốc". Và vào tháng này nước này cũng không ngần ngại tuyên bố "có quyền thiết lập ADIZ", Vùng nhận dạng Phòng không trên Biển Đông, và "việc có lập ADIZ hay không phụ thuộc vào an ninh vùng trời của chúng tôi có bị đe dọa không và mức độ tới đâu".
Xung đột trực chờ bùng phát
 |
Tàu hải cảnh Trung Quốc hồi giữa năm ngoái phun vòi rồng vào tàu cảnh sát biển Việt Nam gần giàn khoan Hải Dương 981 mà nước này hạ đặt trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam trên Biển Đông. Ảnh: Reuters |
Bắc Kinh chưa chính thức thiết lập ADIZ nhưng đã từng bước tạo dựng một khung xương ADIZ dựa vào hệ thống sân bay và các tiền đồn quân sự mà nước này không ngừng mở rộng trên Biển Đông.
Trung Quốc đang đơn phương tạo ra những vùng cách ly trên chuỗi bãi đá ngầm thuộc quần đảo Trường Sa. Trung Quốc ít nhất 6 lần yêu cầu, thậm chí đe dọa các phi cơ thuộc lực lượng Hải quân và Không quân Philippines chấm dứt hoạt động tuần tra trên Biển Đông với lý do những đơn vị này "bay trong khu vực an ninh quân sự của họ", phó đô đốc Alexander Lopez, chỉ huy Bộ Tư lệnh phía Tây Philippines, hôm 7/5 cho hay.
Trước tốc độ bành trướng nhanh chóng cùng hành động hung hăng của Trung Quốc, hầu hết các quốc gia có liên quan trong tranh chấp đều phần nào cảm thấy lo lắng và nhận thức được rằng cần nâng cao cảnh giác, lập những phương án dự phòng cho tình huống xấu nhất: xung đột bùng phát.
Lãnh đạo lực lượng vũ trang Philippines hồi đầu tuần khẳng định sẽ xây dựng căn cứ hải quân mới tại vịnh Oyster ở Palawan, cách quần đảo Trường Sa khoảng 160 km, và nhấn mạnh đây là "ưu tiên hàng đầu" nhằm sẵn sàng ứng phó trước mọi động thái của Trung Quốc.
Theo một số quan chức Philippines, căn cứ này có thể đảm nhận nhiều chức năng với một xưởng sửa chữa tàu, các bốt chỉ huy chiến dịch được trang bị hệ thống radar theo dõi mọi diễn biến trên Biển Đông. Căn cứ đủ sức chứa nhiều chiến hạm cỡ lớn, trong đó có cả tàu tuần tra lớp Hamilton mà Manila mua của Washington.
Malaysia và Indonesia trước đây đứng ngoài vòng xoáy tranh chấp nhưng hành động của Trung Quốc cũng khiến các quốc gia này cảm thấy hoang mang, theo Diplomat.
Malaysia đang xây dựng căn cứ hải quân tại Bintulu, Sarawak, gần bãi cạn James, nơi Trung Quốc từng bất ngờ điều tàu tới vào năm 2013. Bộ Quốc phòng nước này cũng tìm kiếm hỗ trợ từ Washington đồng thời lên kế hoạch thiết lập một lực lượng hải quân theo mô hình của Mỹ. Jakarta gần đây thông báo sẽ điều động tăng cường các đơn vị không quân tới đóng tại quần đảo Natuna mà nước này tuyên bố chủ quyền ở phía nam Biển Đông.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter hôm 12/5 đề xuất một số lựa chọn, trong đó có điều chiến đấu cơ và tàu quân sự tới khu vực trong phạm vi 12 hải lý quanh những bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa. Điều này cho thấy Mỹ cuối cùng cũng quyết định tham gia triệt để hơn nhằm giải quyết những tranh chấp về chủ quyền đang ngày càng nóng giữa Trung Quốc và các nước láng giềng, theo Wall Street Journal.
Nhưng kế hoạch này ngay lập tức làm dấy lên một mối lo ngại rằng dù chỉ một tính toán sai lầm cũng có thể dẫn tới các cuộc xung đột nghiêm trọng. Theo ông Ian Storey, chuyên viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Đông Nam Á, các chiến hạm với hỏa lực mạnh mẽ của Washington và Bắc Kinh có khả năng sẽ ở vào vị trí đối đầu khi tuần tra quanh các đảo. Tình thế này "nhanh chóng dẫn tới cuộc đụng độ ở quy mô nhỏ, sau đó leo thang trở thành khủng hoảng chính trị, quân sự Mỹ - Trung".
Hình thành các liên minh lợi ích
 |
Hải quân Philippines hôm 9/5 trong lễ đón hai tàu khu trục Nhật Bản tại cảng Nam Manila. Ảnh: Philippines Navy |
Trước sức ép từ Trung Quốc, việc hình thành liên minh giữa những nước có chung mối lo lắng và cùng chia sẻ lợi ích được cho là một xu thế tất yếu.
Bằng cách sửa đổi một số hướng dẫn quốc phòng song phương, Washington và Tokyo hiện ở vào vị thế không những có thể kìm hãm sự hiện diện của Trung Quốc trên biển Hoa Đông mà còn góp phần hỗ trợ nỗ lực chống lại những hành vi khiêu khích của Trung Quốc trên Biển Đông, đặc biệt là khi hai nước đang xem xét để Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) và quân đội Mỹ kết hợp tuần tra và giám sát trong khu vực.
Với việc diễn giải lại hiến pháp nhằm mở đường cho "chủ nghĩa hòa bình chủ động" và thông qua khái niệm "an ninh tập thể", chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe sẽ có nhiều cơ hội hơn để giúp đỡ các đối tác chiến lược như Philippines hay Việt Nam tăng cường sức mạnh hải quân cũng như lực lượng bảo vệ bờ biển.
Đối với các quốc gia Đông Nam Á, Nhật Bản hiện nổi lên như một đối tác chiến lược quan trọng, có khả năng bù đắp mọi lỗ hổng trong cam kết của Mỹ. Tokyo nay không chỉ là một cường quốc "bình thường" mà đã trở thành nhân tố chủ chốt góp phần tạo nên sự ổn định và đảm bảo an ninh khu vực.
Philippines và Việt Nam cũng có triển vọng hình thành quan hệ đối tác chiến lược, qua đó, hai nước có thể thực hiện nhiều hơn các cuộc tuần tra chung trên biển, hợp tác ngoại giao chặt chẽ hơn tại các diễn đàn khu vực và quốc tế hay chia sẻ thông tin hữu ích về tình hình Biển Đông, ông Heydarian bình luận.
Trung Quốc dường như đang lấn lướt trong cuộc tranh giành trên Biển Đông, khi ồ ạt xây dựng ở các đá mà nước này chiếm đóng, nhưng thực tế trên cũng tạo điều kiện để một liên minh ngoại vi hình thành nhằm giúp các nước trong khu vực bảo vệ lợi ích hàng hải cũng như đối phó với sự lộng hành của Bắc Kinh, như lời một quan chức Nhật Bản từng nói "chúng ta phải cho Trung Quốc thấy họ không sở hữu toàn bộ vùng biển", ông Heydarian nhấn mạnh.
Vũ Hoàng
Các chuyên mục 
Trung Quốc từ đầu năm tăng tốc bồi đắp và cải tạo 7 đá ở Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam. Nước này cũng đang mở rộng trái phép hai đảo Phú Lâm và Quang Hòa thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam mà nước này chiếm giữ.
Hôm 11/5, Trung Quốc lần đầu tiết lộ cuộc sống của lính đồn trú tại Chữ Thập, Gạc Ma và Subi, các bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa mà Trung Quốc đã đánh chiếm và chiếm giữ trái phép của Việt Nam năm 1988. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc trực tiếp nêu tên các đá này khi nói về việc cải tạo và xây dựng căn cứ đồn trú kiên cố. Ảnh: Xinhua
Trung Quốc hồi tháng 4 bắt đầu xây dựng các đảo nổi di động kích thước lớn, có khả năng phục vụ cho mục đích quân sự trên Biển Đông. Những đảo này khó bị đánh chìm và có thể di động, sẽ tránh được tầm tên lửa của đối phương. Ảnh: Huang Bohai News" id="vne_slide_image_3" style="margin: 0px; padding: 0px; border: 0px; line-height: 0; max-width: 100%; float: none; cursor: url(http://st.f1.vnecdn.net/responsive/js/utils/slideshow/css/slideshow/images/icons/zoom_cursor.png), auto;">
Tổng công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) cuối tháng 4 bắt đầu triển khai giàn khoan nước sâu hiện đại Hưng Vượng đến Biển Đông, gần một năm sau khi nước này hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam. Ảnh: Sina" id="vne_slide_image_4" style="margin: 0px; padding: 0px; border: 0px; line-height: 0; max-width: 100%; float: none; cursor: url(http://st.f1.vnecdn.net/responsive/js/utils/slideshow/css/slideshow/images/icons/zoom_cursor.png), auto;">
Thủ tướng Shinzo Abe hồi cuối tháng 4 bày tỏ mong muốn cung ứng nhiên liệu và đạn dược cho các đơn vị Mỹ ở mọi nơi nếu Tokyo nhận thấy an ninh quốc gia bị đe dọa. Điều này có nghĩa là Nhật Bản có khả năng can thiệp phi chiến đấu tại Biển Đông, hỗ trợ hậu cần cho thỏa thuận phòng vệ của Mỹ với Philippines. Mỹ hồi đầu tháng 4 cũng kêu gọi Nhật Bản mở rộng tuần tra ra Biển Đông.
Tổng thống Philippines hôm 17/4 cảnh báo thế giới phải cảnh giác trước các hành động của Bắc Kinh ở Biển Đông. Để đối phó, Manila thắt chặt mối quan hệ quốc phòng với đồng minh Mỹ. Washington đang xem xét việc triển khai các thiết bị tiên tiến, gồm thiết bị không quân, hải quân đến Philippines. Ngoại trưởng Philippines Rosario hôm qua đến Washington để "xem mối quan hệ đối tác Mỹ - Philippines có thể thực hiện thêm điều gì", nhằm ngăn Trung Quốc đang tìm cách chiếm Biển Đông.
Việt Nam hôm 30/4 gửi công hàm tới tất cả phái đoàn thường trực các nước ở Liên Hợp Quốc, bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Việt Nam luôn nhấn mạnh có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử để khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của mình ở Biển Đông, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). 
Đô đốc hải quân Mỹ cáo buộc Bắc Kinh "đang tạo ra vạn lý trường thành cát" trên Biển Đông. Tổng thống Mỹ Barack Obama hôm 10/4 bày tỏ quan ngại việc Trung Quốc "dùng sức mạnh và quy mô để bắt nạt nước nhỏ" trong tranh chấp tại vùng biển này. Ảnh: Washington Post
Trên thực địa, tàu chiến Mỹ USS Fort Worth hôm 11/5 lần đâu tiên tiến gần các đảo Trung Quốc đang xây dựng trái phép ở quần đảo Trường Sa. Mỹ đang cân nhắc đề xuất điều máy bay và tàu hải quân đến trong phạm vi 12 hải lý quanh những bãi đá Trung Quốc xây dựng ở quần đảo Trường Sa. Ảnh: US Pacific Fleet![The littoral combat ship USS Fort Worth (LCS 3) conducts routine patrols in international waters of the South China Sea near the Spratly Islands as the People's Liberation Army-Navy [PLA(N)] guided-missile frigate Yancheng (FFG 546) sails close behind.](http://m.f29.img.vnecdn.net/2015/05/13/tau-chien-fort-worth-4810-1431490662.jpg)
