Giáo sư Bharat Karnad, chuyên gia về quân sự và an ninh quốc gia tại Trung tâm Nghiên cứu chính sách ở New Delhi, đã đưa ra nhận định này nhân chuyến thăm kéo dài bốn ngày của Tổng thống Ấn Độ Pranab Mukherjee đến Việt Nam bắt đầu từ ngày 14/9.

Chính sách ‘Hướng Đông’

“Hướng Đông là một chính sách đang thành hình,” Giáo sư Karnad nói. “Ý tưởng của chính sách này là để cho các nước ven Trung Quốc xích lại gần nhau và cùng hợp tác trong lĩnh vực an ninh để hạn chế các lựa chọn của Trung Quốc trong việc đối phó với họ.”

Ông giải thích một nội dung chủ yếu của chính sách ‘Hướng Đông’ của Ấn Độ là ‘xây dựng năng lực’ cho các nước, nhất là Việt Nam và Philippines.

“Chúng tôi tham gia rất nhiều trong việc củng cố sức mạnh hải quân cho Việt Nam,” ông nói.

Ông đưa ra dẫn chứng rằng New Delhi đang tính đến việc cung cấp tên lửa hành trình BrahMos cho Việt Nam, giúp huấn luyện thủy thủ đoàn cho các tàu ngầm lớp Kilo mà Việt Nam mua từ Nga và sắp mở gói tín dụng trị giá 100 triệu đôla Mỹ cho Việt Nam để giúp nước này mua thêm 5 chiếc máy bay tuần tra của Ấn Độ.

“Ý tưởng của việc này là xây dựng Việt Nam trở nên hùng mạnh trên Biển Đông và đây là cách mà chúng tôi tin rằng sẽ giúp răn đe Trung Quốc đừng có những hành động hung hăng,” ông nói.

Theo Giáo sư Karnad thì chính sách ‘Hướng Đông’ của Ấn Độ trải dài từ Vịnh Bengal cho đến Biển Nhật Bản và do đó Việt Nam và Nhật Bản được Ấn Độ xem là ‘hai trục chính’ trong chính sách ‘Hướng Đông’ của mình.

“Việt Nam nổi lên như là trục trung tâm còn Nhật Bản là trục cuối. Đây là cách mà Ấn Độ sẽ thi hành chính sách ‘Hướng Đông’.”

Ông cho biết những nước bị ảnh hưởng bởi tuyên bố chủ quyền đường chín đoạn của Trung Quốc ‘sẽ được Ấn Độ ủng hộ’.

Chính vì vậy mà chuyến công du Việt Nam lần này của Tổng thống Mukherjee ‘chắc chắn nằm trong chiến lược thực hiện chính sách ‘Hướng Đông’ của Ấn Độ’, Giáo sư Karnad nói và cho biết nghị trình trong chuyến thăm này sẽ bao gồm việc Ấn Độ tham gia khai thác dầu khí ở các lô mà Việt Nam chào mời trên Biển Đông.

Ấn Độ và Việt Nam có quan hệ đối tác chiến lược từ năm 2007

Điều này cho thấy Ấn Độ tái khẳng định cam kết của họ đối với khu vực Biển Đông, ông nhận xét, bất chấp sự phản đối của Bắc Kinh.

“Những lô này nằm hoàn toàn trong vùng biển mà Việt Nam tuyên bố có chủ quyền,” ông nói.

“Ấn Độ đã nói rằng họ không đi đâu cả và rằng lợi ích của chúng tôi là ở việc ủng hộ tuyên bố chủ quyền của Việt Nam.”

“Bắc Kinh phản đối một số việc mà Ấn Độ làm. Điều này cũng bình thường thôi,” ông nói thêm. “Luôn luôn có khác biệt và xung đột lợi ích giữa Bắc Kinh và New Delhi.”

Tín hiệu đến Trung Quốc?

Lãnh đạo Việt Nam-Ấn Độ liên tục thăm viếng lẫn nhau

Bình luận về việc chuyến đi Hà Nội của Tổng thống Mukherjee diễn ra đồng thời với chuyến công du Ấn Độ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Giáo sư Karnad phân tích rằng điều này đánh một tín hiệu đến Trung Quốc rằng Ấn Độ ‘đang xây dựng các lựa chọn khác ở châu Á’.

Trước thềm chuyến thăm Việt Nam, Tổng thống Mukherjee đã nói trong một cuộc phỏng vấn với Thông tấn xã Việt Nam rằng ông mong muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và chính trị.

“Quan hệ giữa Ấn Độ và Việt Nam chưa bao giờ tốt như hiện nay,” Tổng thống Mukherjee nói với Thông tấn xã Việt Nam.

Trong ngày 15/9, hai hãng hàng không Việt Nam và Ấn Độ ký kết Biên bản ghi nhớ khai thác và hợp tác xúc tiến đường bay thẳng nhân chuyến thăm của Tổng thống Ấn Độ.

Vietnam Airlines và Jet Airways đã ký kết Biên bản ghi nhớ về việc mở đường bay thẳng.

Cùng ngày, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Pranab Mukherjee cũng chứng kiến lễ ký kết các văn kiện hợp tác khác.

Trong đó có Ý định thư về hợp tác giữa Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) và Tổng Công ty Dầu khí Ấn độ (ONGC Videsh Ltd).

Quốc vụ khanh Dầu khí và Khí đốt Dharmendra Pradhan nằm trong phái đoàn của Tổng thống Ấn Độ thăm Việt Nam lần này.

Hoa Kỳ và Nato tập trận ở Ukraine

Cập nhật: 13:51 GMT - thứ hai, 15 tháng 9, 2014

Lực lượng Hoa Kỳ trong buổi mở màn cuộc tập trận

Khoảng 1.300 quân từ 15 quốc gia – trong đó có Hoa Kỳ và các thành viên khác thuộc Nato – bắt đầu tập trận gần Lviv ở miền tây Ukraine.

Hoa Kỳ nói cuộc tập trận được lên kế hoạch từ trước khi xảy ra khủng hoảng ở Đông Ukraine, nơi lực lượng của chính phủ đang đấu tranh chống lại quân nổi dậy thân Nga.

Đụng độ vẫn tiếp diễn ở miền Đông Ukraine, đặc biệt là ở khu vực thành phố Donetsk, mặc dù đã có thỏa thuận ngừng bắn.

Nga phủ nhận cáo buộc của Nato và Ukraine về việc đưa quân vào hỗ trợ quân nổi dậy.

Cuối tuần qua, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Valeriy Heletey cho biết các quốc gia khối Nato đã bắt đầu trang bị cho Ukraine trong cuộc chiến chống lại lực lượng nổi dậy.

Ông Heletey đã không nêu rõ tên các quốc gia cũng như loại vũ khí được gửi tới hỗ trợ.

Một số thành viên khối Nato từng phủ nhận tuyên bố tương tự.

Các quan chức của khối liên minh nói họ không có kế hoach hỗ trợ vũ khí sát thương cho Ukraine – hiện chưa là thành viên của Nato – nhưng các quốc gia thành viên được tự do thực hiện dựa trên thỏa thuận song phương.

Ukraine nói sẽ đưa thêm vũ khí vào cuộc xung đột ở miền Đông

Thỏa thuận ngừng bắn từ hôm 05/09 vốn vẫn bị đe dọa từ cả hai phía

Khoảng 200 quân Hoa Kỳ tham gia tập trận mang tên Rapid Trident ở gần Lviv, giáp biên giới Ba Lan – Ukraine, cách khu vực đang giao chiến khoảng 1.000 cây số.

Cuộc tập trận chung diễn ra giữa quân đội từ một số quốc gia thuộc Nato và các nước cựu Liên Xô, nay là thành viên của chương trình Đối tác vì Hòa bình của Nato.

Phe nổi dậy thân Nga đã giao chiến với lực lượng chính phủ ở Donetsk và Luhansk từ tháng 04/2014. Khoảng 2.600 người đã thiệt mạng trong năm tháng giao tranh liên tiếp.

Cuối tuần qua cũng có thông tin pháo cối được triển khai ở quanh sân bay Donetsk, hiện do lực lượng chính phủ chiếm giữ, và cả hai phe cáo buộc nhau là gây nguy hiểm cho thỏa thuận ngừng bắn.

Nato nói vẫn có khoảng 1.000 lính Nga được trang bị vũ khí đầy đủ ở Đông Ukraine và khoảng 20.000 quân gần biên giới.

Tuy nhiên Nga phủ nhận trực tiếp gửi quân hỗ trợ phe nổi dậy, khẳng định rằng bất kỳ lính Nga nào có mặt đều là ‘tình nguyện viên’.

Nato đã thông báo thành lập lực lượng ‘mũi nhọn’ gồm khoảng vài ngàn lính, có thể được huy động bảo vệ các quốc gia thành viên chỉ trong vài ngày.

Động thái này được đưa ra trong lúc có lo ngại ngày càng lớn từ thành viên khối Nato giáp biên giới với Nga.

Tổng thư ký ASEAN: “Hành động của Trung Quốc trên biển Đông rất nguy hiểm”

(Dân trí) - “Những việc xảy ra trong thời gian qua, như Trung Quốc xây đảo nhân tạo thay đổi hiện trạng biển Đông, đưa giàn khoan vào vùng biển Việt Nam có chủ quyền chính đáng theo quy định luật pháp quốc tế là việc làm rất nguy hiểm”, Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh nói.

Ngày 15/9, bên lề buổi hội thảo quốc tế Hợp tác phát triển giữa Việt Nam - ASEAN với Liên bang Nga thực trạng và triển vọng, ông Lê Lương Minh - Tổng thư ký ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) trao đổi với phóng viên Dân trí về những vấn đề liên quan đến tình hình biển Đông hiện nay.

Ông Lê Lương Minh - Tổng thư ký ASEAN

Mới đây phóng viên BBC đã vạch trần “nhà máy tạo đảo” của Trung Quốc ở Trường Sa. Xin cho biết quan điểm của ông trước hành động trên của Trung Quốc?

Ứng xử của Trung Quốc và ASEAN trên biển Đông được quy định tại Tuyên bố Ứng xử của các các bên trên biển Đông (DOC) mà Trung Quốc và ASEAN đã ký kết từ năm 2002. Theo tuyên bố này, các bên không sử dụng vũ lực hay bất cứ hoạt động nào làm thay đổi hiện trạng trên biển Đông.

Việc xây dựng đảo nhân tạo hay bất cứ hoạt động nào làm thay đổi hiện trạng trên biển Đông đều là những hành vi trái ngược với tinh thần quy định cụ thể Tuyên bố Ứng xử của ASEAN và Trung Quốc trên biển Đông. Điều đó cũng cho thấy giữa ASEAN và Trung Quốc sớm phải có một văn kiện mới về biển Đông. Văn kiện này không chỉ có khả năng ngăn chặn mà còn phải quản lý, xử lý hiệu quả tình hình.

Việc Trung Quốc vẫn thường xuyên vi phạm DOC, khiến biển Đông ngày càng phức tạp. Ông có quan ngại hành động đó của Trung Quốc khiến tình hình biển Đông ngày càng nguy hiểm hơn không?

“Việc xây dựng đảo nhân tạo hay bất cứ hoạt động nào làm thay đổi hiện trạng trên biển Đông đều là những hành vi trái ngược với tinh thần trong Tuyên bố Ứng xử của ASEAN và Trung Quốc trên biển Đông” - Ông Lê Lương Minh nói.

Rõ ràng tất cả những việc xảy ra trong thời gian qua, đặc biệt là Trung Quốc triển khai giàn khoan trong vùng biển Việt Nam hoàn toàn có chủ quyền chính đáng theo quy định của luật pháp quốc tế, của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 là một việc làm rất nguy hiểm.

ASEAN cũng đã có tuyên bố về việc đó và kêu gọi sớm ký kết quy tắc ứng xử trên biển Đông (COC). Đây là yêu cầu rất cần thiết, vì nó không chỉ ngăn chặn mà còn quản lý, xử lý những vụ việc tương tự xảy ra ở biển Đông. Với việc Trung Quốc đã cam kết cùng ASEAN sớm tiến tới ký kết bộ quy tắc ứng xử trên biển Đông tại hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quốc vừa qua, tôi hi vọng điều đó sớm thành hiện thực.

Theo DOC thì các bên không sử dụng vũ lực hay bất cứ hoạt động nào làm thay đổi hiện trạng trên biển Đông. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc vẫn tiếp tục có những hành động ngang ngược trên biển Đông như việc đưa giàn khoan vào vùng biển Việt Nam hay mới đây là xây đảo, Việt Nam có nên sử dụng pháp lý đưa họ lên Hội đồng trọng tài quốc tế của Liên Hiệp Quốc như Philippines đang làm hay không?

Trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, tôn trọng điều khoản của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, cũng như trên cơ sở tinh thần 6 điểm về biển Đông của ASEAN thì các nước hoàn toàn có quyền sử dụng những biện pháp hòa bình để tiến tới giải pháp cho vấn đề biển Đông.

Nhiều người cho rằng việc chưa đạt được thỏa thuận trong Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC) là do còn những quan điểm trái chiều, không chỉ giữa các nước ASEAN – Trung Quốc mà ngay cả giữa các nước ASEAN với nhau?

Tôi khẳng định tất cả các nước ASEAN cùng lập trường, cùng một quan điểm về vấn đề này. Điều đó được thể hiện qua nguyên tắc 6 điểm về biển Đông. Trong đó những nguyên tắc quan trọng nhất, cơ bản nhất là tôn trọng luật pháp quốc tế, tuân thủ Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, nguyên tắc về kiềm chế, nguyên tắc không sử dụng vũ lực, nguyên tắc giải quyết hòa bình về tranh chấp. Đặc biệt trong tuyên bố 6 điểm đó, ASEAN có đề ra yêu cầu cùng Trung Quốc sớm tiến tới có một bộ quy tắc ứng xử trên biển Đông.

Còn trong vấn đề tranh chấp ở biển Đông có hai vấn đề quan trọng. Một là việc giải quyết yêu cầu chủ quyền - việc này chỉ có thể giải quyết giữa các nước liên quan. Cần nhấn mạnh ở đây "liên quan" không nhất thiết giữa hai bên vì tranh chấp này liên quan đến Trung Quốc và cả bốn nước ASEAN. Do vậy, "liên quan" là tất cả các bên liên quan có thể là hai bên, ba bên thậm chí có thể là nhiều hơn tùy thuộc và việc tranh chấp cụ thể.

Khía cạnh thứ hai là vấn đề hòa bình, ổn định ở biển Đông liên quan đến an toàn hàng hải và an ninh biển. Việc này liên quan đến tất cả các nước vì ở đây có tuyến vận tải đường biển lớn nhất thế giới.

Xin cảm ơn ông!

Quang Phong (thực hiện