TP - Ngày 1/8, nhiều tỉnh phía Bắc có mưa lớn khiến đường sá biến thành sông, nhiều điểm ngập sâu.
Phố Định Công (Hà Nội) ngập nửa bánh xe. Ảnh: Thanh HàPhố Định Công (Hà Nội) ngập nửa bánh xe. Ảnh: Thanh Hà

Hà Nội: 2 tiếng mưa lớn, nhiều điểm ngập úng

Từ 11h30 phút ngày 1/8, Hà Nội bắt đầu có mưa lớn 2 tiếng liên tục, sau đó mưa có ngớt nhưng vẫn dai dẳng. Ghi nhận của phóng viên, chỉ sau hơn 1 tiếng mưa lớn, nhiều tuyến phố đã bị ngập úng cục bộ như: phố Định Công, Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Giáp Bát, Quan Nhân, Vũ Trọng Phụng, Phạm Văn Đồng…

Tại một số tuyến phố như Định Công, Giáp Bát nước mưa ngập nửa bánh xe máy khiến nhiều chủ phương tiện phải dắt bộ. Hai tuyến đường này cũng tạm thời được lực lượng chức năng ngăn lại. Tại chân cầu Vĩnh Tuy, Mạc Thị Bưởi, do ảnh hưởng của việc thi công trên mương Vĩnh Tuy, nên cũng đã xuất hiện úng ngập với mức độ 0,1- 0,2m.

Đại diện Công ty Thoát nước Hà Nội cho biết, đơn vị đã huy động toàn bộ lực lượng, thực hiện ứng trực trên địa bàn thành phố theo kế hoạch phòng chống bão, tua vớt rác tại miệng thu hàm ếch, khơi thông dòng chảy, vệ sinh mặt đường… Công ty Thoát nước sẽ tiếp tục tổ chức ứng trực tại hiện trường, vận hành trạm bơm Yên Sở, trạm Đồng Bông I, Đồng Bông II và các trạm bơm cục bộ khác để hạ mực nước trên hệ thống, chủ động đối phó với đợt mưa tiếp theo.

Lai Châu: 2 người chết do mưa lũ, thiệt hại nhiều tài sản

Theo Văn phòng Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Lai Châu, sáng 1/8, mưa lớn trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã làm sạt lở đất tại huyện Nậm Nhùn, làm chết 2 người. Nạn nhân là chị Mùa Thị Khua, sinh năm 1996 và con trai là Mùa A Dũng sinh năm 2014, sống tại bản Huổi Đanh, xã Nậm Hàng bị đất, đá vùi lấp khi đi làm nương.

Đến 16 giờ cùng ngày, các lực lượng chức năng huyện Nậm Nhùn đã tìm thấy thi thể các nạn nhân. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ ban đầu để gia đình mai táng.

Mưa lớn đã làm sạt lở tại một số tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ, giao thông nông thôn.

Tại huyện Mường Tè, Đường tỉnh lộ 127 đi các xã Mường Mô, Nậm Chà, Can Hồ bị đất đá sạt từ taluy dương xuống lấp nhiều đoạn gây tắc nghẽn cục bộ. 

Tuyến đường giao thông từ thị trấn đi các xã Mường Tè Vàng San, Pa Vệ Sủ sạt lở một số điểm gây ách tắc giao thông. Điểm tái định cư thị trấn Mường Tè do mưa to đã làm sạt lở mái taluy dương, nước kèm theo bùn đất chảy vào trường tiểu học, trường mầm non và khu dân cư.

Tại huyện Nậm Nhùn, mưa lớn kéo dài trong ngày đã làm xói lở vào chân tuyến đường dẫn vào trung tâm xã Hua Bum; cuốn trôi một cầu gỗ dài 35m bắc qua suối Nậm Ban tại xã Nậm Ban. 

Một số tuyến đường giao thông đến trung tâm các xã trên địa bàn huyện cũng bị sạt lở đất, đá, ách tắc nghẽn cục bộ. Mưa lũ cũng làm sạt lở, vùi lấp nhiều kênh mương, công trình thủy lợi tại huyện Nậm Nhùn. Sạt lở, bùn đất trôi vào nhà 10 hộ dân ở khu tái định cư thủy điện Lai Châu, thị trấn Mường Tè và buộc chính quyền địa phương phải cho di dời khẩn cấp một số hộ dân.

Thái Bình: Đường phố biến thành sông

Mưa lớn kéo dài từ đêm 31/7 đến sáng 1/8, tại Thái Bình đã khiến nhiều tuyến phố trên địa bàn thành phố Thái Bình bị ngập nặng. 

Đến trưa 1/8, tình trạng ngập lụt tại các tuyến phố này đã khiến cho nhiều loại phương tiện lưu thông hết sức khó khăn. Việc ngập, ùn ứ nước trên các tuyến phố cũng khiến cuộc sống của hàng trăm hộ dân bị đảo lộn.

Theo khảo sát, các tuyến phố xảy ra tình trạng ngập lụt nặng là các phố: Lê Quý Đôn, Lý Bôn, Phạm Đôn Lễ, Ngô Quang Bích… Đặc biệt, tại tuyến phố Lê Quý Đôn, nơi được cho là “rốn ngập” của thành phố Thái Bình, đỉnh điểm có lúc mức nước tại con phố này lên đến 0,5m. 

Nhiều người dân ở các tuyến phố nêu trên cho biết: Tình trạng ngập lụt, ùn ứ nước xảy ra từ sáng sớm. Cho đến trưa tình trạng ngập nước đã bớt căng thẳng do cơn mưa đã ngớt. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn lo ngại khi mưa lớn tiếp diễn thì tình trạng ngập nước vẫn sẽ xảy ra. 

Để ngăn nước mưa tràn vào trong nhà, nhiều người dân đã phải dùng các vật dụng như bao tải, các tấm gỗ, căng phông, bạt ni-lông để che chắn trước cửa nhằm hạn chế lượng đất, cát và rác bẩn theo nước dềnh tràn vào nhà.

Tại Khu công nghiệp Nguyễn Đức Cảnh (thành phố Thái Bình) nhiều tuyến đường tại đây cũng xảy ra tình trạng ngập nước, ùn ứ, gây rất nhiều khó khăn, di chuyển đối với hàng ngàn công nhân của các công ty của khu công nghiệp. 

Bắc Giang: nhà cửa và hoa màu chìm trong nước

Theo Văn phòng Thường trực Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn Bắc Giang, mưa lớn kéo dài đã khiến hàng chục ngôi nhà và hơn 20ha lúa, hoa màu trên địa bàn tỉnh bị chìm ngập trong nước.

Tại xã Đồng Tiến (huyện Yên Thế), 45 ngôi nhà bị chìm trong nước, hơn 10ha lúa, hoa và thủy sản bị mất trắng. Tại huyện Sơn Động, mưa lớn đã vùi lấp 9ha lúa mới cấy ở xã Vân Sơn và khoảng 2ha bị nước cuốn trôi, trong khi đó khoảng 10ha lúa ở xã Mai Đình (huyện Hiệp Hòa) đang bị chìm ngập trong nước. Một số đoạn đê ở các huyện Tân Yên, Việt Yên và thành phố Bắc Giang xảy ra hiện tượng lún, sạt lở. 

Hiện, các cơ quan chức năng tỉnh Bắc Giang chỉ đạo gia cố, đồng thời bố trí lực lượng túc trực 24/24h.

Điện Biên: Hàng trăm xe máy bị cuốn ra đường

Sáng 1/8, nước từ hệ thống hồ cá gần núi Huổi Củ, thị trấn Tuần Giáo (Điện Biên) bị vỡ tung, dòng nước đục ngầu tràn xuống khu dân cư, cuốn trôi nhiều đồ đạc. Nước quét qua một đại lý xe máy nằm gần chân núi, cuốn cả trăm chiếc xe ra đường.

Người dân cho biết, hệ thống ao nuôi cá nằm gần khe núi Huổi Củ, khi mưa lớn xuống, nước từ trong núi dồn ra, làm ngập ao, kết hợp với nước suối dâng tạo thành lũ ống. Nhiều người dân phải thốt lên rằng, đây là lần đầu tiên thị trấn này bị nước lũ tràn xuống như vậy. Khi nước tạm rút, lực lượng công an, dân quân huyện đã có mặt, thu hồi tài sản cho người dân.

Ông Vũ Văn Đức, Phó chủ tịch UBND huyện Tuần Giáo cho biết, mưa lớn mấy ngày qua tích tụ nước, tạo thành lũ ống khiến khu nuôi cá gần núi của người dân bị vỡ. Hiện nước đã rút, người dân thu dọn đồ đạc bị trôi về nhà. “Từ chiều qua tới nay mưa rất to. Mưa chủ yếu vào nửa đêm về sáng nên gây khó khăn cho công tác ứng phó. Chính quyền huyện đã di dời nhiều hộ dân ở khu vực nguy hiểm đến nơi an toàn”, ông nói.

Với lý do tỉnh Điện Biên còn nghèo, ngân sách hạn hẹp, đại diện Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh, Phó giám đốc Trần Hà Sơn đã đề nghị Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét hỗ trợ kinh phí cho tỉnh Điện Biên khắc phục hậu quả do mưa lũ gây ra với số tiền 70 tỷ đồng. 

Do ảnh hưởng của rãnh áp thấp có trục Tây Bắc- Đông Nam nối với vùng xoáy thấp tồn tại trên khu vực Bắc bộ, từ ngày 31/7 đến 1/8 trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã có mưa to và rất to. Trận mưa lớn không xảy ra chết người, nhưng đến chiều 1/8 đã có 4 người bị thương, hơn 200 nhà bị ngập và bị sạt lở đất, nhiều tài sản bị cuốn trôi và hư hỏng, 15 km đường quốc lộ, tỉnh lộ và liên xã, liên bản bị sạt lở, trôi xói mặt đường, nhiều cầu, cống, ngầm tràn bị phá hỏng…

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lò Văn Tiến đã phát công điện, yêu cầu các đơn vị kiên quyết di dời các hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ cao về sạt lở, ngập lụt, lũ ống, lũ quét, đặc biệt các khu vực hai bên sông, suối, hạ lưu các ao, hồ, đập; Chuẩn bị lực lượng sẵn sàng ứng cứu người, tài sản…

Tiếp tục mưa lớn trên diện rộng, sẽ có lũ

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn T.Ư cho biết, từ đêm 1/8 đến 3/8, các tỉnh miền Bắc tiếp tục có mưa vừa, mưa to diện rộng.

Tổng lượng mưa trong cả đợt ở vùng Đông Bắc và vùng đồng bằng khoảng 50-150mm (riêng vùng ven biển Quảng Ninh đến Nam Định 100-200mm); khu vực các tỉnh Việt Bắc 100-300mm; vùng Tây Bắc 200-300mm, có nơi trên 400mm. Dự báo, từ ngày 1/8 đến 4/8, trên hệ thống sông Hồng-Thái Bình sẽ xuất hiện một đợt lũ với biên độ ở thượng lưu lên từ 3 đến 5 m, ở hạ lưu 2-3 m.

Mực nước sông Thao (tại Yên Bái) đạt mức báo động 1; sông Thương (tại Phủ Lạng Thương) báo động 2; sông Cầu (tại Đáp Cầu) và sông Lục Nam (tại Lục Nam) báo động 1; sông Đà (tại Mường Tè) báo động 2; dòng chảy lớn nhất đến hồ Sơn La đạt mức 10.000 m3/s.

Do lượng mưa lớn, các tỉnh vùng núi phía Bắc nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt là Quảng Ninh, Hà Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hòa Bình; nguy cơ ngập lụt ở Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định.               

 Phạm Anh

Trung Quốc tăng lượng mưa nhân tạo trong 3 năm tới

Trung Quốc đã công bố chương trình gây thêm mưa nhân tạo tại các vùng khô hạn của nước này trong kế hoạch 5 năm lần thứ 12, nhằm tăng thêm 10% lượng mưa trước năm 2015.

Theo nhật báo China Daily, chương trình “Can thiệp thời tiết” dự định làm tăng thêm 230 tỉ m3 nước mưa hằng năm so với lượng nước mưa nhân tạo mỗi năm là 50 tỉ m3 như hiện nay. Trong mùa thu vừa qua, tình trạng khô hạn nặng tại miền Trung và Đông Trung Quốc đã khiến nỗ lực gây mưa nhân tạo tăng thêm 17%. Trước đây, chính quyền Trung Quốc cho biết, việc gieo mầm mưa trong mây bằng cách đưa những phân tử iode bạc vào bầu khí quyển bằng máy bay hoặc tên lửa đã phần nào giúp làm sạch không khí ô nhiễm tại Bắc Kinh trước mùa Olympic 2008, dù không phải lúc nào cũng thành công tốt đẹp.

CÔNG NGHỆ LÀM MƯA NHÂN TẠO

Máy bay làm mưa nhân tạo

Làm mưa nhân tạo là biện pháp can thiệp có chủ ý đến một số loại mây hay hệ thống mây với mục đích làm ảnh hưởng đến quá trình mưa của các đám mây đó. Hiện nay ứng dụng của công nghệ này ngày càng tăng trên toàn cầu nhằm giảm bớt tác hại của nạn hạn hán, hỏa hoạn và ô nhiễm môi trường. Theo đánh giá chung, việc làm mưa nhân tạo là rất cần thiết và đem lại hiệu quả to lớn, nhất là về kinh tế.

Kinh nghiệm làm mưa nhân tạo trên thế giới

Từ những năm 1940- 1950, nhiều quốc gia cũng đã tiến hành thử nghiệm và thực hiện làm mưa nhân tạo. Theo đánh giá chung, việc làm mưa nhân tạo là rất cần thiết và đem lại hiệu quả rất to lớn, nhất là về kinh tế. Được biết, tỷ lệ có lợi giữa chi phí hiệu quả do lượng mưa nhân tạo làm ra thu được khoảng 1/10 - 1/15. Tức là bỏ ra 1.000 sẽ thu được từ 10.000 - 15.000. Theo báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thì tính đến năm 2000, đã có 28 nước nghiên cứu và thành công trong việc làm mưa nhân tạo. Còn theo đánh giá của Hiệp hội Biến đổi thời tiết Quốc tế thì có 40 nước đã và đang tiến hành các nghiên cứu làm mưa nhân tạo.

Hiện nay, Trung Quốc là nước đầu tư rất mạnh cho công tác làm mưa nhân tạo. Mỗi năm nước này đầu tư 50 triệu USD với 30.000 người tham gia. Đặc biệt, tất cả các tỉnh đều có Cục biến đổi thời tiết. Tỉnh Hồ Bắc đã bắt đầu thực thi đề án gây mưa nhân tạo từ năm 1990, và căn cứ theo những dữ liệu được phân tích trong 17 năm qua, kết quả của những trận mưa này rất hữu ích. Các chuyên gia tại phòng khí tượng ở tỉnh Hồ Bắc đã dùng một chiếc phi cơ nhỏ rải hóa chất xúc tác vào những đám mây để kích thích hơi nước tạo ra những cơn mưa.

Mỗi năm cơ quan này thường thực hiện từ 50 đến 60 chuyến bay, phần lớn là vào mùa xuân hoặc mùa thu khi miền Bắc Trung Quốc bị những trận hạn hán trầm trọng. Tháng 4/2006, thủ đô Bắc Kinh đã phải hứng chịu một cơn bão cát mạnh nhất kể từ năm 2001. Khoảng 300.000 tấn cát và bụi đã đổ xuống thành phố. Đồng thời, lượng cát cũng bị tích tụ trong các đám mây lớn.

Bụi từ Trung Quốc cũng đã bao phủ hơn 50 khu vực trên toàn lãnh thổ Nhật Bản. Các nhà khoa học của Trung Quốc đã phải tạo ra một cơn mưa nhân tạo để rửa sạch lớp cát bụi tại thủ đô Bắc Kinh. Họ đã tạo ra 163 loại khói, giống như những thanh bạc iodide bi bốc cháy và 7 cái vỏ tên lửa được phóng lên 6 quận của thành phố. Từ đó hình thành một cơn mưa lớn ở thủ đô Bắc Kinh. Cơn mưa đã làm cho thành phố trở nên trong sạch hơn, gột rửa toàn bộ lớp bụi tồn tại từ trước.

Trong khu vực Đông Nam Á, Thái Lan và Indonesia cũng đã thử nghiệm “thay trời làm mưa” và đã thành công. Hiện 2 quốc gia này đã cơ bản làm chủ được công nghệ làm mưa nhân tạo. Tháng 3/2005, Quốc vương Thái Lan Bhumibol Adulyadej đích thân giám sát dự án làm mưa nhân tạo nhằm chấm dứt tình trạng khô hạn đang hoành hành ở hầu hết 76 tỉnh thành nước này. Người đứng đầu hoàng gia Thái Lan đã tích cực phổ biến kỹ thuật tụ mây, một sáng kiến mà ông từng đưa ra năm 2002.

Theo đó, máy bay sẽ phun một loại hoá chất (thường là iodua bạc hoặc carbon dioxyt đậm đặc) vào mây để tạo ra mưa. Kỹ thuật trên đặc biệt thành công vì nó tạo mưa ở những khu vực định trước. Chiến dịch tạo mưa của Thái Lan huy động 45 máy bay từ Bộ Nông nghiệp và hợp tác, quân đội, cảnh sát và cả tư nhân. Các máy bay này xuất phát từ 10 căn cứ khắp Thái Lan và nhận sự điều khiển của trung tâm làm mưa nhân tạo Hua Hin.

Theo kinh nghiệm của Nga, phương án tốt nhất để làm mưa nhân tạo là dùng máy bay rải chất xúc tác dạng oxid carbon rắn (băng khô) và các hợp chất gây nổ có thành phần iodua bạc để tác động lên đám mây trong khoảng không gian rộng chừng 1.000 km2. Điều này phù hợp với Việt Nam và đang được chúng ta nghiên cứu học tập. Vào năm 1959, với sự giúp đỡ của các chuyên gia nước ngoài, Nha Khí tượng nước ta đã từng thử nghiệm làm mưa nhân tạo bằng cách dùng máy bay rải muối bột vào mây trong khu vực Đồng bằng Bắc Bộ được thực hiện ở tỉnh Hải Dương và Hưng Yên. Theo đánh giá của các chuyên gia, lượng mưa nhân tạo cực đại trong vùng thử nghiệm đạt từ 40mm tới 60mm.

Xây dựng dự án làm mưa nhân tạo ở Việt Nam

Bộ Tài nguyên và Môi trường đang trong quá trình chuẩn bị xây dựng đề tài khoa học về làm mưa nhân tạo tại Việt Nam. Có thể dùng mưa nhân tạo để tăng thêm lượng nước phục vụ chống hạn, phòng chống cháy rừng, tăng nguồn nước cho các hồ chứa thuỷ điện, phục vụ nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt cho dân, khắc phục các vấn đề môi trường. Trong tương lai, cùng với sự gia tăng của dân số và sự ô nhiễm của các nguồn nước mặt, sự cạn kiệt của các nguồn nước ngầm thì việc khai thác nguồn tài nguyên nước trong khí quyển lại càng có ý nghĩa quan trọng. Đồng bằng trung du Bắc bộ được xem là nơi thuận lợi nhất để làm mưa nhân tạo với số liệu nghiên cứu khí tượng được tích lũy từ nhiều năm nay cộng thêm mạng lưới trạm quan trắc được phủ kín hơn các khu vực khác và nhất là điều kiện mây thuận lợi.

Trong quá trình làm mưa, việc quan trọng nhất là nắm rõ đặc trưng vật lý của mây. Một số thông số của mây như: Độ cao chân mây, đỉnh mây, độ dầy, hàm lượng ẩm, nhiệt độ đỉnh mây sẽ được xác định thông qua các trạm ra đa. Những số liệu ra đa và ảnh mây vệ tinh sẽ quyết định khu vực nào có thể làm mưa nhân tạo. Chỉ có thể làm mưa nhân tạo được khi có mây mang đủ điều kiện như độ ổn định của dòng khí trong đám mây, trữ lượng nước trong đám mây, mật độ nhân kết tinh trong đám mây... Khi không có mây thì không thể làm mưa. Có một khó khăn là vào mùa khô hạn có rất ít mây nên khả năng làm mưa nhân tạo để chống hạn bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, nếu đang cháy rừng mà không có mây thì không có cách gì làm mưa để chữa cháy. Cái khó hiện nay là chúng ta chưa có một nghiên cứu bài bản về mây cũng như những thiết bị khoa học chuyên ngành. Trong khi đó, khả năng nhập 100% công nghệ là không thể vì công nghệ làm mưa nhân tạo không thể mang một cách đơn giản từ vùng này đến áp dụng cho vùng khác, do điều kiện khí tượng thủy văn ở các vùng khác nhau. Vì vậy, để có thể xây dựng được một công nghệ làm mưa nhân tạo có hiệu quả cho Việt Nam, cần thực hiện nghiên cứu lý thuyết và thử nghiệm, trên cơ sở đó lựa chọn các công nghệ có hiệu quả nhất trên thế giới áp dụng vào điều kiện Việt Nam.

PGS-TS. Vũ Thanh Ca - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng công nghệ mới (Viện Khí tượng thuỷ văn) hiện là người chủ trì đề án “Nghiên cứu thí điểm làm mưa nhân tạo ở Việt Nam”. Dự án sẽ được triển khai thành 3 bước: Giai đoạn chuẩn bị dự kiến 2 năm (2005 - 2006) với nội dung là nghiên cứu cơ sở khoa học, lựa chọn công nghệ làm mưa phù hợp, đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học và chuẩn bị cơ sở hạ tầng kỹ thuật để tiến hành thử nghiệm.

Giai đoạn thử nghiệm (2007 - 2010) với công việc chính là thí nghiệm làm mưa nhân tạo ở vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ, đánh giá hiệu quả và chuyển giao công nghệ để Việt Nam có thể tự tiến hành. Giai đoạn làm mưa nhân tạo nghiệp vụ (từ năm 2011 trở đi) để phục vụ các nhu cầu kinh tế xã hội không chỉ ở vùng Bắc bộ mà còn ở những vùng lãnh thổ khác.

Trung Thu