Vũ Hoàng, phóng viên

Tử hải và Thúy Kiều trong vở nhạc kịch Truyện Kiều của nhạc sĩ Trần Quảng Nam

 RFA/screen cap.

Tính cho đến thời điểm này, mặc dù nhạc kịch truyện Kiều mới công diễn được 3 buổi vì còn nhiều khó khăn về mặt kinh phí nhưng chắc chắn trong tương lai, người yêu âm nhạc Việt Nam sẽ còn có cơ hội được thưởng thức nhiều hơn sự kết hợp độc đáo giữa chất liệu nhạc kịch phương Tây hiện đại với chất cổ đại thi ca trong tác phẩm bất hủ truyện Kiều.

Chia sẻ với chúng tôi về những ý tưởng nung nấu hình thành nên nhạc kịch truyện Kiều, nhạc sĩ Trần Quang Nam cho biết:

Chào Vũ Hoàng và chào quý thính giả của đài ACTD, ý tưởng bắt nguồn làm nhạc kịch này bắt nguồn từ nhiều nguyên do. Từ nhỏ tôi vẫn thích nhạc kịch opera, nhạc kịch musical mới và mình bị hấp dẫn bởi sự sáng tạo trong âm nhạc mà đi ngoài khỏi ca khúc. Quý vị biết là ca khúc cấu trúc đơn giản lắm, khi mình làm một ca khúc thì chỉ thỏa mãn được phần nào ý thích của mình thôi. Nhưng nhạc kịch cho mình một không khí khác, một cái sân rộng hơn để mình vui chơi trong đó.

Từ nhỏ đến lớn, tôi vẫn thích truyện Kiều, không phải bởi vì tôi được học ở trường mà bởi vì mẹ của tôi một người không được học nhiều nhưng lại thuộc hết truyện Kiều, rồi về sau, tôi đọc nguyên bản thì mình lại càng thích hơn nữa

nhạc sĩ Trần Quảng Nam

Nhưng bởi vì tôi không được huấn luyện về ngành sáng tác chính thống, do đó, tôi trải qua thời gian rất lâu để nghiên cứu cấu trúc của âm nhạc, của nhạc kịch. Khi mình viết nhạc kịch thì mình lại phải có khả năng viết luôn cả phối khí những bài hát của mình nữa. Tôi trải qua khoảng chừng 9 năm để nghiên cứu lấy.

Từ nhỏ đến lớn, tôi vẫn thích truyện Kiều, không phải bởi vì tôi được học ở trường mà bởi vì mẹ của tôi một người không được học nhiều nhưng lại thuộc hết truyện Kiều, rồi về sau, tôi đọc nguyên bản thì mình lại càng thích hơn nữa. Thứ hai, là trong câu chuyện của truyện Kiều có kịch tính rất nhiều. Rồi tôi bị mê hoặc bởi lời thơ của Nguyễn Du với những triết lý và ý nghĩa trong đó.

Điều này thôi thúc tôi mãi, đến năm 1992 tôi mới đặt bút xuống và viết. Trong lúc đó, tôi hoàn toàn sống bằng nghề nhạc thôi, tôi có một phòng thu băng, tôi dạy nhạc, tôi có dụng cụ thu băng, âm thanh nữa… thành ra có đầy đủ cơ duyên để mình thực hiện việc này. Tôi thực hiện việc này khoảng hơn một năm, gần hai năm thì xong, từ đó hoàn chỉnh và mãi đến năm 2000, tôi mới có cơ hội đầu tiên để mang ra trình diễn phân đoạn đầu tiên, gọi là “Tiết Thanh Minh”.

Mỗi một lần cho trình diễn thì mình lại phải chỉnh sửa bản gốc để cho nó có tính chất cô đọng trên sân khấu và cứ tiếp tục như thế đến năm 2004 tôi cho trình diễn lần thứ hai phân đoạn hai “Kiều Vào Lầu Xanh” và đến vừa rồi là năm 2014 thì tôi cho trình diễn phần thứ ba là phần “Từ Hải Gặp Thúy Kiều”

Thực ra toàn bộ nhạc kịch có 5 phân đoạn, có thể thành 6 phân đoạn và có 3 màn. Cho đến thời điểm này, tôi mới chỉ làm được 3 phân đoạn thôi, tôi có ước vọng tiếp tục sẽ làm những phân đoạn sau.

Xin thưa là, ai mà nghe thấy làm nhạc kịch của người Việt trên sân khấu đều nghĩ là chuyện không tưởng cả. Lúc tôi làm, đầu óc lãng mạn của mình chỉ nghĩ đó là việc mình sẽ làm. Năm 1992 – 1993, tôi nỗ lực để đưa lên sân khấu, lúc đó tôi có một người bạn gái và cô ta nói với tôi rằng chắc anh điên rồi, tôi không nói gì cả và tôi vẫn tiếp tục làm thôi. Vì tôi thích thú với âm nhạc của Kiều lắm, thành thử khi có cơ hội khoe với ai đó thì đem ra mở cho họ xem và nghe. Khi họ nghe xong, tôi nói nếu bạn có thể trong tương lai mà trợ giúp được việc này thành thì tôi rất cám ơn. Gặp ai tôi cũng nói vậy, lúc tôi có người bạn gái thứ 2 chê tôi, cô nói rằng gặp ai anh cũng đi xin sự giúp đỡ vậy mà không tự làm được.

Năm 2000 tôi nhất định sẽ làm bởi lúc đó tôi có một số học trò và một số anh em thân hữu cũng là ca sĩ địa phương ở San Jose, tôi trình bày cho họ thì ai cũng sợ vì nghe thấy nhạc kịch là họ sợ rồi. Nhưng khi nghe hoài thì họ thích

nhạc sĩ Trần Quảng Nam

Năm 2000 tôi nhất định sẽ làm bởi lúc đó tôi có một số học trò và một số anh em thân hữu cũng là ca sĩ địa phương ở San Jose, tôi trình bày cho họ thì ai cũng sợ vì nghe thấy nhạc kịch là họ sợ rồi. Nhưng khi nghe hoài thì họ thích và một vài ca sĩ thu vào trong băng cho tôi nữa, bắt đầu tôi có cả nhạc lẫn lời và tôi lấy đó làm mẫu để đưa cho các diễn viên khác. Rất may mắn, trong thời gian đó, tài chính của tôi rất eo hẹp nhưng có phần đóng góp nhiều nhất là của cô em ruột tôi ở bên Úc. Khi tôi về Việt Nam may những y phục của tuồng đầu tiên thì cô là người bỏ ra một nửa chi phí đó.

Từ Hải chia tay Thúy Kiều ra trận. RFA

Trong thời gian đó, tôi gặp Tú Minh, đây là một cái duyên rất lớn. Thực ra Tú Minh không vội vàng khen ngợi tác phẩm của tôi, nhưng cô ta là người duy nhất không cản trở mà trợ giúp rất nhiều trong việc giới thiệu cũng như những vận động để mà thực hiện việc này, từ đó mới có show năm 2000. Tú Minh giúp những phần chẳng hạn như liên lạc, những phần bên ngoài rất nhiều, nhưng quan trọng nhất là hỗ trợ về mặt tinh thần, từ đó mới có nhạc kịch lên sân khấu lần đầu tiên. Đó là sự đóng góp của hầu như tất cả những anh em thân hữu, nghệ sĩ cũng như học trò của tôi ở vùng San Jose này, rồi các nhà bảo trợ chung góp vào thì mới dựng lên được một sân khấu lồng trong một chương trình ca nhạc để có trích đoạn nhạc kịch số 1 vào năm 2000, từ đó, tôi bắt đầu công việc cho đến ngày hôm nay.

Chia sẻ tiếp với chúng tôi về những gì trong tương lai của nhạc kịch Truyện Kiều, nhạc sĩ Trần Quảng Nam cho biết thêm:

Như tôi vừa trình bày thì trong vòng 14 năm qua tôi mời trình diễn được 3 lần thôi, trong đó lần thứ 3 lần vừa rồi là lần được gọi là thành công nhất. Vì sự thành công này mà có rất nhiều thân hữu và các khán giả khuyến khích tôi tiếp tục làm nữa.

Như tôi vừa trình bày thì trong vòng 14 năm qua tôi mời trình diễn được 3 lần thôi, trong đó lần thứ 3 lần vừa rồi là lần được gọi là thành công nhất.

nhạc sĩ Trần Quảng Nam

Thực sự càng về sau, tôi càng phó cho số mệnh nhiều hơn, mình đừng cố gắng nhiều quá vì sẽ trở thành hoang tưởng, không làm được, thành thử ra, tôi dựa vào cơ duyên nhiều hơn. Tôi được lời mời ở bên Úc sang đó biểu diễn, lời mời ở dưới miền nam California hay ở Washington DC. Sau lần trình diễn thứ 3 thì các anh em diễn viên, ca sĩ ở trong đoàn Kiều rất náo nức muốn đi biểu diễn ở nơi khác.

Nếu nói về kế hoạch thì tôi chưa chắc có một kế hoạch nào rõ rệt vì hiện còn phụ thuộc vào quá nhiều điều kiện, điều kiện lớn nhất là chi phí để di chuyển cho cả đoàn này đi sẽ phải cần ngân khoản trên dưới 15 ngàn, như vậy hoàn toàn bị lệ thuộc vào vấn đề tài chính 100%. Lệ thuộc này  chỉ có thể giải quyết được bằng có các mạnh thường quân. Nếu trình diễn tác phẩm này ở Việt Nam thì cũng sẽ y hệt như ở đây vì vẫn cần phải có người tài trợ hoặc nhiều người tài trợ thì mới giải quyết được phần căn bản là phần cho diễn viên để di chuyển đi lại.

Hi vọng là với niềm đam mê theo đuổi nghệ thuật của nhạc sĩ Trần Quảng Nam cộng với sự giúp đỡ từ các thân hữu và các mạnh thường quân mà nhạc kịch Truyện Kiều sẽ tiếp tục có cơ hội đến với khán thính giả gần xa cả hải ngoại và trong nước. Chắc chắn những nỗ lực của nhạc sĩ sẽ được đền đáp xứng đáng, xin chúc ông thành công và may mắn. Trước khi khép lại chương trình, mời quí vị nghe tiếp phần còn lại trong phân đoạn Từ Hải trở về chiến thắng và làm đám cưới với Kiều ngay trong ngày khải hoàn.

10 mỹ nhân châu Á bị ép qua đêm với đại gia (Văn hóa) - Với miếng mồi ngon là sự nổi tiếng, nhiều cô gái đã nhận được những lời đề nghị khiếm nhã hoặc bị ép "đi khách". Hoa hậu châu Á Thái Bình Dương 2014 May Myat Noe vừa tổ chức họp báo tố sau khi đăng quang, cô đã bị ban tổ chức ép đi giải phẩu thẩm mỹ "từ đầu xuống chân". Ngoài ra, để có thể phát triển sự nghiệp nghệ thuật tại Hàn Quốc, mỹ nhân Myanmar 16 tuổi còn bị yêu cầu phải "tiếp đón ân cần" đại gia sẽ bỏ tiền đầu tư cho cô. Ngày 7/3/2009, nữ diễn viên Vườn sao băng phiên bản Hàn Jang Ja Yeon tự tử tại nhà riêng. Cô để lại lá thư tuyệt mệnh cho rằng mình bị ép phục vụ tình dục cho hàng trăm người đàn ông có máu mặt trong giới nghệ thuật. Cảm thấy quá nhục nhã, cô đã tìm đến cái chết như một cách giải thoát mình. Diễn viên TVB Lý Thể Hoa từng trải qua một sự việc kinh hoàng khi bị ông chủ của một hãng phim lớn ở Hong Kong đưa ra điều kiện: nếu muốn có nhiều cơ hội thì phải chịu lên giường. Do cự tuyệt nên mọi kế hoạch, dự án của Lý Thể Hoa đều bị hủy, khiến sự nghiệp của cô lao đao mất một thời gian dài. Tả Tiểu Thanh - nữ diễn viên của phim Lại gặp Bạch Nương Tử từng chia sẻ với báo chí, cô được mời tham gia một bộ phim truyền hình nhưng nhà sản xuất đã thẳng thắn đề nghị cô "phải biết điều" khi có được cơ hội này. Tả Tiểu Thanh đã từ chối và đương nhiên, cô đã không tham gia tác phẩm đó. Tháng 4/2011, trên mạng lan truyền một đoạn phim với nhân vật nữ chính là ca sĩ Đại lục Mã Duệ Lạp ăn mặc thoáng mát, đang được một người đàn ông ngã giá. Tuy nhiên, nhiều khán giả cho rằng đó là sản phẩm được Mã Duệ Lạp dựng lên để gây sự chú ý vì với độ dài hơn 2 phút nhưng clip lại xuất hiện ca khúc mới của cô. Năm 2010, nữ diễn viên Đài Loan Tiêu Y Đình (từng được mời Châu Kiệt Luân đóng MV) bị bắt vì sử dụng ma túy. Cô khai trước cảnh sát, ngoài ma túy, cô còn được tú bà Lăng Tàng Uy (top 6 cuộc thi Hoa hậu Trung Hoa 1995) giới thiệu đi khách, mỗi lần được chia 300 nghìn Tân đài tệ và đã tiếp hơn 10 người cho đến khi bị bắt. Năm 2007, khi đến tham dự bữa tiệc đóng máy bộ phim điện ảnh Tây can đạo, nữ diễn viên Thẩm Giai Ni bất ngờ khóc lóc, tố cáo đã bị đạo diễn Lý Kế Hiền xông vào phòng đòi "ngủ chung". Khẳng định chưa từng quen biết vị đạo diễn này trước đó nên khi bị uy hiếp, cô hoảng loạn đến mất ngủ. Nữ ca sĩ Đài Loan Lâm Vỹ Linh đã phát hành một cuốn tiểu thuyết, hé mở chuyện từng phải qua đêm với nhà sản xuất trong những ngày sang Hàn Quốc tham gia lớp đào tạo ca sĩ. Cô còn vén bức màn bí mật của giới showbiz xứ Cao ly, cho rằng rất nhiều ca sĩ, diễn viên - cả nam lẫn nữ, đều phải "bán thân" mới mong sớm có cơ hội thành danh. Ngôi sao phim cấp ba xứ Đài Nghiêm Thục Minh từng kể lại, khi mới vào nghề, cô được một đạo diễn tài danh và một tài tử tên tuổi làm quen. Vì muốn nổi tiếng nên cô đã chấp nhận yêu cầu "qua đêm vui vẻ" với họ. Tuy nhiên, nhiều khán giả không tin điều đó, cho rằng Nghiêm Thục Minh bịa chuyện để gây sốc. Năm 2003, nữ diễn viên Trung Quốc Trương Ngọc đã công bố một clip khiến sự nghiệp của đạo diễn nổi tiếng Huỳnh Kiện Trung lao đao khi ghi lại cảnh vị đạo diễn đang "vui vẻ" với một phụ nữ khác trước mặt Trương Ngọc. 3 năm sau, cô này lại tung ra hơn 30 clip hình ảnh trụy lạc của mình với nhiều đạo diễn, nhà sản xuất khác, tiết lộ cô đã phải đổi vai bằng tình dục. (theo Zing) Người Sài Gòn nhớ Sài Gòn xưa quên HCM  TTVN_09052014.mp3  Đường phố Sài Gòn ngày nay. RFA   Với những cư dân lâu năm của Sài Gòn, thành phố này ngoài ý nghĩa là nơi cư trú, đây còn là kỉ niệm và chiếc nôi văn hóa phía Nam đất nước, nơi lưu giữ những dấu vết cổ xưa để người Sài Gòn có thể ra đường, đi vài chục bước đã gặp những con phố sầm uất, phồn thịnh và trầm mặc, bắt gặp mùi hương lưu cửu của Sài Gòn ba trăm năm trước, và cách đó không xa, một Sài Gòn khác nhộn nhịp ngựa xe, ồn ào phố thị với nhịp điệu cuống cuồng, hối hả… Đó là đặc trưng của Sài Gòn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, bóng dáng của Sài Gòn xưa đang dần mất đi, thay vào đó là một chuỗi những công trình bê tông hóa khiến cho thành phố ngày càng trở nên xa lạ với những ai từng gắn bó và sống với Sài Gòn. Những dấu xưa mất dần Một vị trí thức Sài Gòn, không muốn nêu tên, chia sẻ: “Thực ra thì Sài Gòn cũng chỉ là một thành phố trẻ thôi, 300 năm không phải là nhiều so với những thành phố khác trên thế giới nhưng so với trong khu vực Đông Nam Á thì Sài Gòn được biết đến không phải do bề dày lịch sử lâu dài của nó mà do nó được thiết kế, được dựng nên mang rất nhiều yếu tố lịch sử, cho nên nếu đập bỏ một di sản ngay giữa trung tâm Sài Gòn, mà thật ra là nó rất đẹp, không kịch cỡm, xấu xí nếu kịch cỡm, xấu xí thì nó đã không đứng vững được hơn 100 năm như thế này, nếu lưu giữ được nó thì Sài Gòn mới là Sài Gòn. Bây giờ người ta đang chứng kiến rất nhiều cảnh cưa đổ những hàng cây cổ thụ xanh, rồi phá chỗ này đập chỗ kia, thì nó đã mang lại nhiều vết thương trong lòng người yêu Sài Gòn lắm rồi, có lẽ đừng xoáy thêm vào vết thương đó trong lòng người Sài Gòn nữa!” Bây giờ người ta đang chứng kiến rất nhiều cảnh cưa đổ những hàng cây cổ thụ xanh, rồi phá chỗ này đập chỗ kia, thì nó đã mang lại nhiều vết thương trong lòng người yêu Sài Gòn lắm rồi.  -Một cư dân Sài Gòn Theo vị này, Sài Gòn hiện tại đang mất dần vẻ đẹp của một thành phố mệnh danh hòn ngọc viễn đông một thời, hay nói cách khác là thành phố trung tâm của phía Nam, đồng thời cũng là thủ đô của một nhà nước dân chủ ngắn ngủi này đang mất dần dáng vẻ riêng của nó và đi đến chỗ nó cũng giống y hệt mọi thành phố mới xây dựng, cũng bê tông và thiếu vắng những hàng cây trăm tuổi, cũng nhộn nhịp ngựa xe nhưng thiếu vắng sự bồi hồi của những khu phố yên tĩnh, cổ xưa, cũng thiếu vắng hẳn một triết lý trong xây dựng. Sở dĩ nói rằng thành phố Sài Gòn hiện tại thiếu hẳn triết lý xây dựng bởi vì thông qua các dự án đập phá và xây dựng, chẳng bao lâu nữa, độ tuổi của thành phố này chỉ còn vài chục năm, không còn là thành phố ba trăm năm như trước đây người ta thường nói. Bởi vì mỗi thành phố có những nét riêng để phân biệt nó với thành phố khác, những nét riêng mang tính lịch sử, thương mại, văn hóa và cư dân cùng với nhịp điệu sống rất riêng của họ. Và khi qui hoạch thành phố, dù muốn hay không, người ta buộc lòng phải nghĩ đến những giá trị đó. Nói về triết lý xây dựng thành phố, vị này chia sẻ thêm rằng trong xây dựng, nếu có triết lý xây dựng, người ta sẽ chú ý đến những chi tiết gắn với lịch sử, thời gian và có thể qui hoạch mở rộng thành phố để bằng mọi giá giữ lại những nét thuộc về văn hóa, lịch sử. Trường hợp hàng cây xanh trên trăm tuổi bị chặt bỏ để xây dựng đường tàu điện ngầm và phá bỏ thương xá Tax để xây dựng một trung tâm thương mại lớn hơn và nhiều trường hợp qui hoạch vô tội vạ khác cho thấy hiện tại, Sài Gòn không có triết lý xây dựng. Và điều này sẽ dẫn đến hậu quả là một thành phố lai căn ra đời. Nghĩa là trên danh nghĩa, người ta nói rằng đây là thành phố có độ tuổi lâu đời, nhưng mọi bằng chứng về tuổi đời của thành phố thì tìm không thấy. Và với đà xây dựng này, cái điều người ta tìm thấy được ở thành phố Sài Gòn sẽ chẳng có gì ngoài những dãy nhà tầng tầng lớp lớp bê tông nhưng lại thiếu vắng cây xanh và những con đường luôn đông nghẹt người, tấp nập, đua chen nhưng trống rỗng, vô hồn. Lấy đi dấu vân tay của một con người Cây xanh ở Sài Gòn không còn nhiều như trước nữa. RFA PHOTO. Một cư dân Sài Gòn tên Thi, chia sẻ, sự mất đi của rất nhiều công trình cổ ở thành phố Sài Gòn cũng như hàng cây xanh trăm tuổi và thương xá Tax gần đây đã khiến cho ông thấy hụt hẫng một cách khó hiểu. Vì với ông, mỗi sáng, chừng 5h, đạp xe đi dạo qua những con phố còn vắng bóng người, chỉ có cây xanh và những căn nhà còn ngái ngủ, chỉ có thương xá Tax, dinh Độc Lập, chùa Giác Lâm, cầu chữ Y, phố Lê Công Kiều… lướt qua tầm mắt, ông luôn có cảm giác Sài Gòn rất bình yên, thân thiện và đáng yêu hơn bất kì thành phố nào. Bởi cái nơi ông sinh ra, lớn lên, học hành, làm việc, lấy vợ, sinh con rồi làm ông ngoại, cái nơi mà ông chứng kiến nhiều bận dâu bể, chứng kiến hai chế độ chính trị đi qua, cái nơi mà mới ngày hôm qua, ông còn là một cậu sinh viên trên ghế nhà trường, hôm nay phải hốt hoảng không biết tương lai sẽ ra sao, mọi sự đổi thay trong chốc lát đối với ông kể từ sau 30 tháng Tư năm 1975 đến nay… Sài Gòn đã thành máu thịt của ông, mỗi một góc phố cũ kĩ giống như một nét vân tay để nhận dạng một con người, và thành phố này là một con người hiện hữu trong ông. Việc xóa dần những dấu vết cũ trên thành phố, với ông Thi chẳng khác nào người ta cố tình lấy đi mọi dấu vân tay của một con người, và sau đó lại tiếp tục phẫu thuật thay hình đổi dạng, thay cả máu và cuối cùng là thay họ đổi tên, biến con người này thành một con người khác nhưng nghiệt ngã là con người khác đấy vẫn mang căn cốt của con người xưa mà lại không thể giống được chính họ. Đó là bi kịch của một thành phố, cũng là bi kịch lịch sử, nó phản ánh sự thiếu vắng những giá trị tinh thần. Theo ông Thi, có lẽ không riêng gì ông mà sẽ có rất nhiều trí thức nói riêng và cư dân Sài Gòn nói chung tiếc nuối những giá trị đã gắn kết vào tâm thức của họ, những nét xưa cũ của một Sài Gòn hoa lệ, sầm uất, phồn thịnh và lịch lãm đang dần mất đi, thay vào đó là một thành phố mới mẽ với tên tuổi mới mẽ và lộn xộn trên mọi nghĩa, từ dân cư cho đến nhịp sống, Sài Gòn đã vĩnh viễn bị mất đi bóng dáng hòn ngọc viễn đông một thuở. Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam.