Nguyễn Đăng Hưng là một nhà cơ học người Việt tại Đại học Liège, Vương quốc Bỉ. Lĩnh vực của ông là Cơ học vật rắn biến dạng chuyên ngành Cơ học tính toán, ông hiện tại là giáo sư danh dự trường Đại học Liège (từ 2006), trước đó ông là giáo sư (Professeur ordinaire), Chủ nhiệm Bộ môn Cơ học Phá hủy thuộc Khoa Kỹ thuật Hàng không Không gian, Đại học Liege (LTAS-ULg). Ông là người sáng lập, đồng thời là tổng biên tập (Editor-in-Chief) tạp chí Khoa học Tính toán "Asia Pacific Journal o­n Computational Engineering (APJCEN)"^[1] của nhà xuất bản Springer.Tiểu sử và quá trình công tác[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyễn Đăng Hưng sinh ngày 1 tháng 1 năm 1941 tại làng Bồ Mưng, xã Điện Thắng Bắc, huyện Điện Bàn^[2], một vùng quê nghèo thuộc tỉnh Quảng Nam. Ông mồ côi mẹ từ sớm, ý thức được hoàn cảnh khó khăn của mình, ông đã quyết tâm vào con đường học tập. Ông chuyển vào Sài Gòn nơi có môi trường học tập tốt hơn và học trung học ở đó. Tại Sài Gòn ông là một trong những học sinh xuất sắc của trường trung học Pétrus Trương Vĩnh Ký^[3]. Năm 1960, ông là một trong ba sinh viên xuất sắc của Việt Nam thời đó (một từ miền Bắc, một từ miền Trung và một từ miền Nam) đã nhận được học bổng học du học tại Vương quốc Bỉ. Ông chọn học ngành Vật lý Hàng không và Không gian tại Đại học Liege, trong khi hai người bạn đi du học cùng ông chọn ngành Kỹ thuật Vật lý Nguyên tử. Khoa Kỹ thuật Hàng không và Không gian (LTAS) nơi ông học là một trong những trung tâm về nghiên cứu ứng dụng phương pháp phần tử hữu hạn hàng đầu của Châu Âu ^[4]. Sau khi tốt nghiệp kỹ sư (năm 1966), ông được giữ lại làm kỹ sư nghiên cứu tại LTAS, nơi có nhiều các nhà khoa học hàng đầu thế giới. Ông lần lượt được thăng chức từ trợ giảng (năm 1968) đến trợ lý giáo sư (năm 1972) và giảng viên (năm 1978). Sau đó ông làm nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của giáo sư Fraeijs de Veubeke, một chuyên gia hàng đầu về phần tử hữu hạn, và là người đề xướng ra mô hình cân bằng (phương pháp phần tử hữu hạn với trường ứng suất giả định). Hội đồng thẩm định luận án tiến sỹ đặc biệt (doctorat spécial, tương đương với Habilitation PhD) của ông gồm nhiều các nhà khoa học tên tuổi của thế giới như GS. Daniel Drucker (ĐH Florida, Hoa Kỳ).^[5], GS. Marcel Save (ĐH Mons), GS. Charles Massonnet (ĐH Liège), GS. Giulio Maier (ĐH Milan)…bằng tốt nghiệp của ông được hội đồng luận văn thống nhất cho điểm tuyệt đối. Sau khi tốt nghiệp ông là phó giáo sư (năm 1984) và giáo sư thực thụ (năm 1991), đồng thời là trưởng Bộ môn Cơ học Phá hủy của LTAS. Ông nghỉ hưu và là giáo sư danh dự của Đại học Liege từ năm 2006. Hiện tại, ông là cố vấn khoa học cho Trường Đại Học Việt Đức.

Những đóng góp cho ngành Cơ học và Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng là tác giả của hơn 20 cuốn sách, giáo trình và hơn 200 công trình khoa học ^[6] mà phần lớn số đó được đăng trong các tạp chí hàng đầu về cơ học tính toán. Những đóng góp chính cho chuyên ngành cơ học của ông bao gồm, Lý thuyết đối ngẫu trong phần tử hữu hạn và lý thuyết dẻo, các mô hình cân bằng, phương pháp phần tử hữu hạn lai (metis), chương trình CEPAO (dùng để phân tích giới hạn dẻo và tính toán tối ưu các kết cấu công trình khung phẳng thép), chương trình ADELEF (phát triển cho các bài toán phân tích giới hạn), đóng góp một số modules tính toán cho chương trình SAMCEF (một software thương mại dùng để tính toán kết cấu bằng phương pháp phần tử hữu hạn), phân tích shakedown… Ngoài những đóng góp cho chuyên ngành cơ học, trên cương vị quản lý ông đã có nhiều đóng góp cho Đại học Liege và đặc biệt cho Việt Nam, có thể kể ở đây một số đóng góp chính như sau:

• Sáng lập bộ môn cơ học phá hủy (LTAS-Fracture Mechanics) cho Đại học Liège (1985).
• Đề xướng, điều hành và thực hiện nghiệm thu hằng chục dự án nghiên cứu công nghệ hợp đồng với các công ty công nghệ cao tại Châu Âu: CMI (công nghê cơ khí Cokerill), SAMTECH (Công nghệ phần mềm tính toán cơ học), SEP (Spatial Euroepan Propulsion), CARAT-DUCHATELET (chế tạo khung xe), AEROSPATIALE-Marignane (chế tạo máy bay lên thẳng), AEROSPATIALE (Toulouse), Framatome (Lò năng lượng hạch nhân), SIEMENS...
• Liên tục đi thỉnh giảng tại Việt Nam (Thành phố Hồ Chính Minh, Hà Nội, Đà Nẵng) trung bình mỗi năm 3 lần từ năm 1989 cho đến ngày nay.
• Từ năm 1990 cho đến năm 1995 đề xướng và thực hiện 3 dự án cho cộng đồng các nước nói tiếng Pháp tài trợ (AUPELF&UREF) và 3 dự án cho Cơ quan hợp tác quốc tể (CGRI), Cộng đồng Bruxelles-Wallonie tài trợ.
• Thành viên nhóm CEE-AG2 (1993-1996) của Ủy ban Châu Âu về thẩm định cấu trúc lò nguyên tử.
• Đồng đề xướng và thành viên ban điều hành (1986-1996) chương trình cao học liên đại học ERASMUS (Tính toán cơ học vật rắn và cấu trúc biến dạng) bao gồm 16 đại học của Châu Âu.
• Thành viên Hội đồng các chuyên gia (Cộng đồng các quốc gia nói tiếng Pháp) sáng lập "Viện Công nghệ Thông tin Hà Nội" (1992); hồi phục "Trường kỹ thuật Nam Vang" (1992); điều hành "Các chương trình đào tạo liên ngành tại Đông Dương " (1994).
• Sáng lập viên và Điều phối viên chương trình cao học Bỉ & Việt EMMC để giúp Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo thạc sĩ về ngành "Tính toán cơ học trong xây dựng" (1995-2007). Đã đào tạo 12 khoá bao gồm 216 thạc sỹ và 40 tiến sĩ đã tốt nghiệp.
• Sáng lập viên và Điều phối viên chương trình cao học Bỉ& Việt MCMC để giúp Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đào tạo thạc sĩ về ngành "Tính toán các môi trường liên tục" (1998-2006). Đã đào tạo 8 khoá bao gồm 102 thạc sỹ và 15 tiến sĩ đã tốt nghiệp.
• Đề xướng và điều phối viên chương trình cao học quốc tế EU-EMMC (Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh- Đại học Delft- Đại học Montpellier và Đại học Liège) để đào tạo thạc sỹ châu Âu về ngành "Tính toán các môi trường liên tục" (2001-2004).
• Đề xướng và điều phối viên chương trình cao học quốc tế EU-EMMD (5 trường Đại học, Đại học Công nghệ Hà Nội, Đại học Marseille, Đại học Lulea và Đại học Liège) để đào tạo thạc sỹ châu Âu về ngành "Thiết kế và tính toán trong cơ học" (2001-2004).
• Là trưởng ban tổ chức Hội nghị "Hội thảo quốc tế về cơ học vật rắn, thể lỏng và các tương tác" tại Nha Trang vào tháng 8 năm 2000.
• Đề xướng và Chủ trì cùng với trường Đại học Thủy Lợi Hà Nội dự án ANTIERO I và II, phát triển và tính toán độ tin cậy của các kè biển và sông tại Việt Nam, xây một trạm quan trắc đo đạc thủy văn thủy khí tại Bình Thuận.
• Đã huy động thành công 10 trường Đại học Châu Âu cộng tác với 10 trường Đại học của Việt Nam để tham gia chương trì đào tạo 50 tiến sỹ cho Việt Nam (2001-2010).
• Đã vận động thành công trong năm 2004 và 2005 trên 50 Trí thức, chuyên gia Việt kiều ưu tú tham gia thành lập Câu Lạc Bộ Khoa học Kỹ thuật Việt Kiều tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Như một kết của sự phát triển các chương trình hợp tác giữa các Đại học của Châu âu và Việt Nam, ông đã đào tạo thành công cho Việt Nam gần 318 thạc sỹ và trong số đó, gần 60 tiến sỹ đã bảo vệ thành công luận văn tiến sĩ tại các trường đại học tiên tiến trên thế giới. Đã tổ chức hằng trăm học viên và giáo sư Việt Nam xuất ngoại tham quan thực tập tại Bỉ và các nước Châu Âu khác như Pháp, Hà Lan, Thụy Điển, Đức, Ý, Canada.

Nhận xét về Nguyễn Đăng Hưng

"Thật là một đặc ân và là niềm hạnh phúc cho tôi khi được quen biết GS. Nguyễn Đăng Hưng. Thật vậy, trước khi tôi trở thành người đồng nghiệp, ông chính đã là người thầy, người hướng dẫn luận văn thạc sĩ và tiến sĩ của tôi. Thầy Hưng là một người có lòng đam mê đặc biệt và luôn luôn bận rộn trong nghiên cứu khoa học. Chúng tôi thường tranh luận gay gắt với nhau về các chủ đề khoa học và chính trị nhưng luôn luôn trên cơ sở chân tình và thân thiện. Thầy cũng là một người đã có công phát triển các chương trình tính toán rất đặc sắc. Điều quan trọng Thầy đã dạy tôi là luôn luôn nhận thức cơ sở lý thuyết cơ bản môt cách sâu sắc trước khi bước vào những lập trình ứng dụng. Thầy còn là một nhà yêu nước đáng kính phục. Tôi có cảm tưởng Thầy có khả năng chuyển hóa nhiệt huyết của tuổi trẻ để hướng họ đến việc xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn". Lời của giáo sư Géry de Saxcé (ĐH Khoa học và Công nghệ Lille)^[3]

Nhà văn Thái Doãn Hiếu nói về ông như sau "Nguyễn Đăng Hưng là một Việt kiều biểu trưng cho tinh thần lá rụng về cội. Tâm hồn anh trở nên thư thái khi quyết định hồi hương về sống nốt những năm cuối đời ở cố hương trong tình nhà nghĩa nước với bà con ruột rà thân thuộc."^[7]

Giáo sư Giulio Maier (Đại học Kỹ thuật Milan) nhân dịp nhận bằng tiến sĩ danh dự của Đại học Tôn Đức Thắng, đã nói về ông như sau "[…] phát xuất từ cảm giác cá nhân tôi khi tôi đọc những bài thơ (tiếng Pháp) do GS Nguyễn Đăng Hưng sáng tác. Tôi cho rằng việc này có liên quan đến những thành quả đa dạng của nhiều vai trò của ông trong việc quảng bá giáo dục cao cấp ở nhiều nước khác nhau, những thành quả khoa học đa dạng về cơ học ứng dụng của ông mà quốc tế đã ghi nhận có giá trị. Cuốn sách tập hợp những công bố chọn lọc của ông (mà tôi rất vui và vinh dự đã viết bài vào đề) sẽ được cộng đồng quốc tế thưởng lãm."^[8][9]

Giáo sư Hoàng Tụy nói về ông trong lời tựu cuốn sách "tuyển chọn các bài báo từ các học trò của ông" như sau: "Tôi ngưỡng mộ GS Nguyễn Đăng Hưng về sự quan tâm, tận tụy của ông đối với sự nghiệp chấn hưng và cải tổ nền giáo dục nước nhà. Tôi đã đọc nhiều bài viết của ông trên các cơ quan ngôn luận đại chúng Việt Nam và điều tôi thích thú là chúng tôi có nhiều tương đồng về quan điểm, về hệ giá trị cần thiết cho công cuộc đổi mới hệ thống đại học tại Việt Nam."^[10][11]

Phong tặng[sửa | sửa mã nguồn]

• Huy chương, Hàn Lâm Viện Khoa học, Văn học và Nghệ thuật Hoàng gia Bỉ (1984).
• Huy chương Lao động hạng nhất của Chính phủ Bỉ (1996).
• Được vinh danh là một trong 12 người nước ngoài làm cho nước Bỉ đổi thay (tuần báo VIF-EXPRESS, 16/7/1999).
• Huân chương "Đại sĩ quan của Vua Léopold II", Vương quốc Bỉ (1999).
• Bằng khen của Ủy Ban Nhân Dân TP. Hồ Chí Minh khen thưởng cho kiều bào có công với đất nước (2002).
• Được Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam và báo điện tử VIETNAMNET ban tặng danh hiệu "Giải thưởng Vinh danh nước Việt", tháng 2 năm 2005.
• Nhiều bằng khen của Ủy Ban Nhân Dân TP. Hồ Chí Minh khen thưởng cho kiều bào có công với đất nước.
• Nhiều bằng khen của Bộ Ngoại giao, Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, khen thưởng cho kiều bào có công với đất nước.
• Huân chương "Đại sĩ quan của Hoàng Gia", Vương quốc Bỉ (2006).

Kiện tụng[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 8.8.2014 Trường Đại học Tôn Đức Thắng kiện ông Hưng vi phạm hợp đồng, đòi ông này phải bồi thường thiệt hại và xin lỗi công khai^[12][13]. Trong đơn khởi kiện, Trường ĐH Tôn Đức Thắng cho biết, giữa trường và ông Hưng có ký hợp đồng làm việc, thời hạn từ ngày 1/7/2012 - 1/7/2015. Theo hợp đồng, một trong 4 công việc chính mà ông Hưng phải thực hiện là: “Lên kế hoạch với sự hỗ trợ nhân sự và tài chính của ĐH Tôn Đức Thắng, xây dựng một tạp chí khoa học bằng tiếng Anh với mục tiêu được cộng đồng quốc tế công nhận theo tiêu chuẩn ISI trong tương lai. Củng cố và đào tạo nhân lực có thể vận hành và đảm đương việc thẩm định bài vở cho tạp chí”. Tuy nhiên, theo phía Đại học Tôn Đức Thắng đánh giá, ông Hưng không hoàn thành nhiệm vụ được giao trong hợp đồng.
Liên quan đến vụ việc, trả lời câu hỏi của TBKTSG o­nline, ông Renate Bayaz, Giám đốc truyền thông của NXB Springer cho biết qua một thư điện tử chủ sở hữu của tạp chí Asian-Pacific Journal of Computational Engineering (APJCEN) do GS Nguyễn Đăng Hưng làm Tổng biên tập là nhà xuất bản Springer. Theo ông ta, trong hợp đồng thành lập tạp chí này, trường Đại học Tôn Đức Thắng không hề được nhắc đến.