Sau các cuộc biểu tình ôn hòa tại những thành phố lớn đã xảy ra các vụ bạo loạn đốt phá, cướp bóc các nhà máy do Trung Quốc sở hữu, hoặc bị hiểu nhầm là của Trung Quốc.

Ít nhất 4 người thiệt mạng, theo Reuters trong khi nhà chức trách Việt Nam cho tới nay xác nhận hai người chết trong sự cố kể trên.

Bắc Kinh liên tục yêu cầu Hà Nội bồi thường cho công dân và công ty Trung Quốc bị thiệt hại.

“Cho đến hôm nay, Việt Nam vẫn chưa bồi thường gì cả,” phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi nói trong buổi họp báo thường kỳ.

“Chúng tôi yêu cầu Việt Nam có những hành động đúng đắn nhằm bảo vệ công dân và tổ chức Trung Quốc tại Việt Nam, nghiêm khắc trừng trị những kẻ tấn công gây bạo loạn, và bồi thường đầy đủ mất mát của các công ty và cá nhân Trung Quốc.”

Vụ loạn đả giữa công nhân Trung Quốc và Việt Nam nổ ra ở tỉnh Hà Tĩnh, cũng làm hơn 100 người bị thương. Khoảng 4.000 công nhân Trung Quốc đã được sơ tán khỏi Việt Nam ngay sau đó.

Công ty năng lượng nhà nước Trung Quốc CNOOC đã đặt giàn khoan dầu trị giá 1 tỷ đô la cùng với hàng chục tàu bảo vệ ở địa điểm cách bờ biển Việt Nam 240km.

Hà Nội và Bắc Kinh đã đổ lỗi lẫn nhau sau vụ một chiếc tàu cá Việt Nam bị đâm và chìm ở khu vực gần giàn khoan.

'Phản động'

Vào hôm 06/06, Vnexpress đăng tải điều báo này gọi là "Công an TP HCM xác định, tổ chức Việt Tân (một tổ chức có mục tiêu lật đổ chính quyền Việt Nam) đã lợi dụng tình hình, kích động các phần tử xấu, lôi kéo hàng trăm người dân, công nhân đập phá các doanh nghiệp tại Khu công nghiệp, chế xuất.

"Công an thành phố đã huy động tối đa lực lượng kiểm soát những vụ gây rối và ngăn chặn nhiều vụ chuẩn bị phạm tội. Từ ngày 13 đến 15/5, cảnh sát đã bắt giữ 134 người, trong đó khởi tố 23 người."

Hôm 27/05 báo Pháp Luật TP. HCM hôm 27/5 đưa tin công an tỉnh Đồng Nai bắt giữ ba người “liên quan đến tổ chức phản động Việt Tân”.

Sau đó trong thông cáo gửi cho BBC, ông Hoàng Tứ Duy, phát ngôn nhân của Việt Tân tại Mỹ, nói “bất kỳ cá nhân nào chủ trương bạo động thì đều không phải là người của đảng Việt Tân hay người đang cộng tác với đảng Việt Tân”.

“Chủ trương của đảng Việt Tân là hỗ trợ mọi nỗ lực đấu tranh bất bạo động cho mục tiêu dân chủ, nhân quyền và bảo vệ chủ quyền đất nước.”

“Cuộc bạo loạn sau đó, dù ai đã gây ra, chúng tôi đều không tán thành,” ông Duy nói.

Một thông cáo khác của Việt Tân đăng trên trang Facebook của tổ chức này nói thêm rằng cáo buộc của công an nhằm “chuyển hướng dư luận khỏi sự bất lực của lãnh đạo trước đại họa xâm lược; để che đậy cho những kẻ bạo động thật dưới sự điều động của công an; và để tạo lý cớ trấn áp hung bạo hơn nữa các cuộc biểu tình yêu nước”.

Chính sách bành trướng’

Tổng thống Philippines Benigno Aquino vào thứ Năm cáo buộc Bắc Kinh đang theo đuổi “chính sách bành trướng”.

Ông nói Philippines có bằng chứng cho thấy tàu Trung Quốc đang vây quanh hai bãi cạn có tranh chấp, vài tuần lễ sau khi Manila cáo buộc Bắc Kinh tiến hành xây dựng ở một khu vực khác trên biển Đông.

Ông Hồng Lỗi bác bỏ bình luận của tổng thống Aquino, tái khẳng định Trung Quốc có “chủ quyền không tranh cãi” đối với quần đảo Hoàng Sa và các vùng biển lân cận.

“Bất cứ hành động nào của Trung Quốc trên những hòn đảo này thuộc quyền chủ quyền của Trung Quốc và không liên quan gì đến Philippines.”