Vietnamville http://www.vietnamville.ca
Sư phụ thần tượng của NPT: Tập Cận Bình thao túng đảng, tự biến mình thành kẻ thù của cả thế giới
12.09.2020

Bà Thái Hà (Cai Xia), cựu giảng viên Trường Đảng trung ương : « Đảng Cộng Sản Trung Quốc đã trở thành một xác sống chính trị (…). Tập Cận Bình đã chứng tỏ chỉ một mình ông ta có thể giết chết một đảng và cả một đất nước ».

Le Point tuần này bực tức trước tình trạng bạo lực tại Pháp, đặt câu hỏi « Quyền lực Nhà nước ở đâu ? » trong các lãnh vực tư pháp, cảnh sát, giáo dục… L’Express chú ý đến « Những ông vua của thế giới », đó là các tập đoàn công nghệ số GAFA. L’Obs dành chủ đề cho « Thế hệ Covid » - phải chăng đó là một thế hệ trẻ bị hy sinh ? Riêng Courrier International chạy hàng tựa lớn « Tập Cận Bình khóa chặt Trung Quốc » trên nền đỏ chói, với hình vẽ ông Tập quay lưng đá giò lái vào logo búa liềm.

Ở trang trong với hai màu đen và đỏ, cũng khuôn mặt Tập Cận Bình, phía sau là hàng quân đang vác súng, Courrier International tố cáo : đàn áp Tân Cương, áp đặt luật an ninh quốc gia cho Hồng Kông, đe dọa Đài Loan, bỏ tù bất kỳ tiếng nói phản biện nào trên toàn Trung Quốc… Mức độ đàn áp của ông Tập lên cao chưa từng thấy, tại một đất nước vốn đã độc tài, với sự lên ngôi của những kẻ chủ trương cứng rắn.

« Trung Hoa mộng » không dành cho các dân tộc thiểu số

Đặng Tiểu Bình đề ra nguyên tắc « nhất quốc, lưỡng chế » năm 1984, nhưng chỉ áp dụng được cho Hồng Kông từ năm 1997, còn Đài Loan bác bỏ. Đặng tin rằng hai lãnh thổ này sẽ gắn bó với Hoa lục nhờ dòng máu Hán tộc. Tuy nhiên sau hai thập niên, hơn phân nửa dân số Hồng Kông không coi mình là người Trung Quốc, và ba phần tư người Đài Loan cũng thế.

< iframe class="teads-resize" style="width: 530px; height: 0px !important; min-height: 0px !important; border-width: initial !important; border-style: none !important; margin: 0px !important; padding: 0px !important; display: block !important;">< /iframe>

Theo nhà sử học James Milward, những quyền được đảng Cộng Sản Trung Quốc dành cho các dân tộc thiểu số sau 1949 nhằm « lãnh đạo một đế quốc nhưng không có vẻ như đô hộ ». Tuy nhiên giảng viên đại học Mã Nhung (Ma Rong) cho rằng nếu « chính trị hóa » tư cách các dân tộc thiểu số dễ dẫn đến ly khai. Một số trí thức như Hồ An Cương (Hu Angang), Hồ Liên Hiệp (Hu Lianhe) thậm chí còn đòi đồng hóa hẳn với người Hán.

Rất có thể những ý tưởng dân tộc chủ nghĩa này đã làm nảy sinh chủ trương đàn áp người Duy Ngô Nhĩ, Kazakhstan và các sắc tộc khác ở Tân Cương, nhằm xóa bỏ tín ngưỡng, phong tục và ngôn ngữ của họ. Một triệu người bị tống vào trại cải tạo, nửa triệu trẻ em bị tách rời khỏi gia đình ; và trong một chiến dịch cuối năm 2017, một triệu đảng viên được phân công sống chung trong các gia đình Duy Ngô Nhĩ để tỏ tình « đoàn kết ». Gần đây là chiến dịch triệt sản người Hồi giáo, công nghệ giám sát phổ biến ở Tân Cương và Tây Tạng. Tất cả diễn ra từ khi Tập Cận Bình lên ngôi, mơ một « Giấc mộng Trung Hoa ».

« Một mình Tập Cận Bình có thể giết chết một đảng và một đất nước »

Trong bài trả lời phỏng vấn The Guardian được Courrier International dịch lại, bà Thái Hà (Cai Xia), giáo sư Trường Đảng trung ương đã bị khai trừ đảng và nay sống lưu vong, vẽ ra một toàn cảnh đáng lo ngại sẽ mang lại những hậu quả trầm trọng về chính trị, thậm chí địa chính trị, khi quyền lực chỉ tập trung trong tay nhân vật số 1 Trung Quốc.

Về việc hủy bỏ quy định trong Hiến Pháp làm chủ tịch nước không quá hai nhiệm kỳ, theo bà Thái Hà, ông Tập buộc Quốc Hội phải « nuốt lấy sự cải cách thô bạo này như những con chó ». Tập Cận Bình đã soạn thảo ra và buộc mọi người phải chấp nhận. Không ai dám phản đối sự thụt lùi này, cho thấy « đảng Cộng Sản Trung Quốc đã trở thành một xác sống chính trị », không có cách nào sửa chữa những sai lầm. « Tập Cận Bình đã chứng tỏ chỉ một mình ông ta có thể giết chết một đảng và cả một đất nước ».

Ông Tập tự biến mình thành kẻ thù của cả thế giới. Trước những xung đột trong nội bộ, Tập Cận Bình muốn lái dư luận sang hướng khác qua việc gây sự với các nước, thúc đẩy tinh thần chống Mỹ, gây sự với Ấn Độ… Do chỉ một mình ông quyết định những việc lớn từ đối nội đến đối ngoại, rất dễ phán đoán nhầm lẫn, không ai dám nói trái lại hoặc báo cáo tình hình thực tế. Về đại dịch corona, bà Thái Hà cho biết Tập Cận Bình không có được những thông tin trung thực, cho đến ngày 07/01 khi ông tuyên bố bắt tay vào việc. Nhưng tại sao phải đợi đến 20/01 mới công bố dịch bệnh ?

Khi không còn tường lửa, tự do ngôn luận sẽ đánh đổ toàn trị

Trả lời câu hỏi vì sao đảng Cộng Sản không thể kìm được ông Tập, bà Thái Hà cho rằng do nhiều quan chức tham nhũng nên không dám lên tiếng, còn những ai không tham nhũng cũng rất dễ dàng bị quy chụp. Điều lệ được thông qua năm 2016 cũng không cho phép đảng viên nói trái lại đường hướng của đảng. Theo bà, có đến 70% đảng viên nghĩ rằng cần phải cải cách, tỉ lệ này còn lớn hơn nữa trong số các quan chức đảng.

Nắm quyền từ năm 1949, đảng Cộng Sản Trung Quốc đã phạm phải nhiều sai lầm và tội ác : gần 40 triệu người chết đói từ 1959-1961, phong trào chống hữu khuynh năm 1957 và Cách mạng văn hóa đã làm tổn hại cho giới trí thức, quân đội xả súng vào sinh viên biểu tình Thiên An Môn năm 1989… Trung Quốc cần phải tiến đến dân chủ, tự do chính trị, Nhà nước pháp trị và thượng tôn Hiến Pháp.

Hiện giờ thì xã hội dân sự bị Tập Cận Bình tiêu diệt : mỗi ngày đều có những nhóm thảo luận WeChat bị đóng, đảng lấy cớ dịch bệnh để tăng cường giám sát. Theo cựu giảng viên Trường Đảng, việc đầu tiên cần thực hiện là xô ngã Vạn Lý Hỏa Thành, chấm dứt phong tỏa thông tin. Một khi người dân biết được sự thật, thì không gì có thể ngăn chận được, tự do ngôn luận sẽ đánh đổ toàn trị. Bên cạnh đó, nếu mỗi người hành động như một con người tự do chứ không phải nô lệ, thì thay đổi sẽ đến nhanh hơn.

Courrier International cũng cho biết đã băn khoăn khi chọn chủ đề chính cho số báo tuần này : Trung Quốc hay Belarus, hai đề tài thời sự chiếm trang nhất từ nhiều tuần qua, và rốt cuộc đã đưa hai hồ sơ cùng một lúc. Hai quốc gia toàn trị với những tiếng nói phản kháng như Thái Hà của Trung Quốc, và Serguei Dylevski của Belarus – một công nhân đấu tranh đã bị bắt, ba ngày sau khi trả lời một tờ báo.

Quốc hội Mỹ đang cứng rắn chưa từng có với Trung Quốc

Cao Lực | 

Quốc hội Mỹ đang cứng rắn chưa từng có với Trung Quốc
Với gần 370 dự luật trong chưa đầy 2 năm, Quốc hội khóa 116 là quốc hội cứng rắn chưa từng có với Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump triển khai các biện pháp mới nhằm vào Trung Quốc gần như mỗi ngày, từ mở rộng hạn chế, đưa các công ty Trung Quốc vào danh sách đen đến trục xuất phóng viên và áp lệnh trừng phạt liên quan đến luật an ninh Hồng Kông.

Song song với nhánh hành pháp, nhánh lập pháp của Mỹ cũng thể hiện thái độ tương tự đối với Trung Quốc.

Theo báo cáo hôm 11-9 của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), các nghị sĩ Mỹ đã trình ít nhất 366 dự luật nhằm vào Trung Quốc, tính từ thời điểm bắt đầu của quốc hội khóa 116, tức vào tháng 1-2019.

Con số này chưa bao gồm 75 nghị quyết không ràng buộc liên quan đến Trung Quốc. Với gần 370 dự luật trong chưa đầy 2 năm, quốc hội Mỹ khóa 116 là quốc hội cứng rắn chưa từng có với Trung Quốc.

Phần lớn dự luật chỉ tập trung vào một khía cạnh song cũng có một số dự luật bao quát nhiều chủ đề liên quan đến Trung Quốc.

Theo báo cáo của CSIS, thương mại/đầu tư là vấn đề được các nghị sĩ Mỹ quan tâm nhất, tiếp đến là chuỗi cung ứng và quốc phòng/an ninh quốc gia.

Một điểm đáng chú ý khác chính là sự gia tăng nhịp độ ban hành dự luật. Trong 6 tháng qua, số lượng dự luật nhằm vào Trung Quốc được đệ trình tăng đột biến, phần lớn xoay quanh các vấn đề liên quan đến đại dịch viêm đường hô hấp cấp do virus corona chủng mới (Covid-19), như yêu cầu Trung Quốc chịu trách nhiệm, củng cố chuỗi cung ứng và mở rộng khả năng sản xuất nội địa.

Mặc dù phần lớn dự luật không được thông qua để trình lên Tổng thống Donald Trump, quốc hội Mỹ đã có tác động ngày càng lớn đối với các chính sách liên quan đến Trung Quốc. Hơn nữa, sự chú ý của quốc hội Mỹ đối với Trung Quốc nhiều khả năng không thuyên giảm mà thậm chí có thể gia tăng, theo CSIS.

Belarus : Một nền kinh tế không hiện hữu

Trong bài phỏng vấn đăng trên Novaia Gazeta được Courrier International trích dịch, anh công nhân 30 tuổi Serguei Dylevski cho biết chưa bao giờ thấy một phong trào phản kháng đoàn kết như thế. Làm việc cho một công ty quốc doanh sản xuất xe máy cày, anh tình cờ trở thành người đứng đầu ủy ban đình công của nhà máy và quyết tâm đi đến cùng. Anh nói : « Chúng tôi sống trong thế kỷ 21, ở trung tâm châu Âu, mà các nhà lãnh đạo vẫn ra lệnh tra tấn, đánh đập người dân », là không thể chấp nhận được.

Trên lãnh vực kinh tế, Courrier International dịch một bài báo khác trên tờ Moskovski Komsomolets xuất bản ở Matxcơva, mang tựa đề « Một nền kinh tế không hiện hữu » : Lạc hậu, chính quyền kiểm soát tuyệt đối tất cả mọi hoạt động, độc quyền được dành cho phe nhóm của tổng thống Loukachenko.

Trong sáu tháng đầu năm 2020, GDP đã sụt 1,7%, đồng tiền của Belarus giảm giá 19% so với đô la. Theo chuyên gia Dimitri Potapenko, thật ra Belarus không có một nền kinh tế thực sự, vì hoàn toàn sống dựa vào dầu khí Nga. Đổi lại, Belarus bán rất nhiều sữa và thịt cho Matxcơva, và những sản phẩm công nghiệp chẳng còn ai muốn xài như xe tải MAZ, xe máy cày, máy công cụ. Thâm hụt mậu dịch hàng năm khoảng 6-7 tỉ đô la, vì đa số hàng hóa đều nhập từ Nga.

Ông Loukachenko trông cậy vào đủ loại viện trợ có được nhờ một dự án hội nhập kinh tế với Nga ký năm 1999. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), trong thập niên qua Minsk được viện trợ 10 tỉ đô la một năm. Nợ công của Belarus là 17 tỉ đô la, tương đương 30% GDP, trong đó Nga là chủ nợ lớn nhất. Các doanh nghiệp do nhà nước kiểm soát chiếm đến 70% việc làm, khái niệm tư nhân hóa thậm chí còn không hiện hữu vì phe nhóm Loukachenko chiếm trọn các chức vụ chủ chốt trong nền kinh tế.

Belarus bị biến thành một đại tập đoàn quốc doanh, mà đại gia đứng đầu là tổng thống. Loukachenko sở hữu đến 17 dinh tổng thống, có đội máy bay riêng, các biệt thự ở nước ngoài và nhiều tỉ đô la gởi tại các ngân hàng ngoại quốc. Ngược lại người dân sống vất vưởng, phải nuôi thêm gia súc, gia cầm và trồng khoai tây trong vườn nhà để tồn tại. Trong điều kiện đó, chẳng ai ở phương Tây muốn đầu tư hay cung cấp công nghệ cho Belarus. Giáo sư Alexei Zoubets của trường đại học tài chính Nga cho rằng trong trường hợp Minsk và Matxcơva cắt đứt quan hệ, nền kinh tế Belarus sẽ tan rã trong vòng không đầy sáu tháng.

Putin sẽ cứu Loukachenko hay không ?

« Liệu ông Putin có cứu Loukachenko hay không ? » The Economist đặt câu hỏi. Tuần báo Anh cho rằng để đổi lấy sự hỗ trợ của Nga, nhà độc tài đang chuẩn bị bán nước.

Theo The Economist, Liên Hiệp Châu Âu (EU) cần phải có phản ứng mạnh mẽ hơn, bằng một tiếng nói thống nhất. Thay vì gởi quân can thiệp, Vladimir Putin muốn Belarus hội nhập thật sâu vào Nga, Loukachenko trao cho Nga quyền kiểm soát quốc phòng, an ninh nội chính và một số cơ sở kinh tế quan trọng. Đổi lại, một ngày nào đó Loukachenko sẽ được trao cho một chức vụ mang tính danh dự ở Matxcơva. Tóm lại, Nga muốn một sự sáp nhập êm dịu.

Người Belarus đã tỉnh thức, không muốn quy phục Matxcơva, họ xứng đáng được ủng hộ. EU cần phải trừng phạt cá nhân Loukachenko và những người thân cận, tuyên bố mọi thỏa thuận giữa Nga với ông ta là vô hiệu. Không ai nên nhìn nhận một hiệp ước khả nghi ký bởi một kẻ chuyên quyền đang tuyệt vọng, bán nước để cứu lấy bản thân mình.

Những thành công của Donald Trump cần nhìn nhận

Nhìn sang nước Mỹ, bài xã luận của Le Point kể ra một loạt những thành công cần ghi nhận nơi tổng thống Donald Trump.

Thoạt nhìn thì ông Trump, 74 tuổi, có vẻ đang thất thế. Cho dù điểm tín nhiệm đã lên lại trong một số thăm dò, vẫn có thể nghĩ Donald Trump sẽ không tái đắc cử. Dù thành công trong việc thúc đẩy nền kinh tế Mỹ, ông đã sai trong một số lãnh vực nhất là sinh thái. Còn Joseph (Joe) Biden, được cho là sẽ trở thành tổng thống ở tuổi 78, hy vọng ông còn đủ sức lực để chống đỡ với chính phe ông, và duy trì một số thành tựu của Donald Trump nhất là về quốc tế, vì điều này là sự thật.

Tác giả Franz-Olivier Giesbert trước hết tự nhận sai khi cách đây bốn năm đã tố cáo ông Trump siêu bảo hộ. Khi thương lượng lại các hiệp ước, tổng thống Mỹ chỉ muốn chấm dứt tình trạng ngây thơ của phương Tây trong quan hệ thương mại bất bình đẳng với Trung Quốc. Trong khi đó Liên Hiệp Châu Âu nhân danh tự do trao đổi thường phải chịu thiệt thòi trước Bắc Kinh. Chẳng hạn thâm hụt thương mại của Pháp với Trung Quốc hàng năm đều tăng lên, đến năm 2019 đạt mức kỷ lục 30 tỉ euro. Không thể có tự do trao đổi chỉ một chiều !

Về Iran cũng vậy, từ thập niên 70 quốc gia này nằm trong tay giới mafia của những giáo chủ Hồi giáo tội phạm, lọc lừa, có thể gây hấn bất cứ lúc nào. Ví dụ như năm 2019 Teheran tấn công các tàu dầu ở biển Oman, oanh kích các cơ sở dầu lửa của Ả Rập Xê Út. Iran chỉ tỏ ra biết điều sau khi tổng thống Mỹ cho trừ khử tướng Qassem Soleimani, người tổ chức nhiều vụ tấn công phá rối của các lực lượng dân quân.

Tại vùng Cận Đông, Donald Trump đã dám vượt qua điều cấm kỵ xưa nay là đặt trụ sở đại sứ quán Mỹ ở Jerusalem, bên cạnh đó ông còn đưa Israel ra khỏi thế cô lập. Giới lobby chống Do Thái lâu nay vẫn dọa quyết định này sẽ làm nổ tung thùng thuốc súng khu vực, thậm chí đại chiến thế giới, nhưng rốt cuộc chẳng có chuyện gì xảy ra.

Bầu cử Mỹ : Thăm dò vẫn có thể tiếp tục sai lạc

Cũng về bầu cử tổng thống Mỹ, L’Express giải thích « Vì sao các cuộc thăm dò (vẫn) có thể sai lạc ». Khó thể dự báo được chính xác kết quả cuộc song đấu Trump-Biden, vì những rắc rối của hệ thống bầu cử và vì virus corona.

Một số người gọi đây là « sự kiện 11 tháng Chín của các viện thăm dò ». Đã hẳn năm 2016 các cơ quan này đã đúng khi dự báo về số phiếu của bà Hillary Clinton : hơn đối thủ gần ba triệu phiếu. Nhưng không ai đoán được chiến thắng của ông Donald Trump, đắc cử nhờ số lượng đại cử tri. Kỳ này dự báo lại càng khó khăn hơn so với cách đây bốn năm.

Chuyên gia Scott Keeter của Pew Research Center cảnh báo : « Ngay trong đại dịch, với các phong trào xã hội chưa từng thấy và mối đe dọa can thiệp từ bên ngoài, cuộc bầu cử này là phức tạp nhất trong lịch sử. Chúng ta biết được ý định bầu cử, nhưng số tham gia thì không, trong khi hố sâu luôn rất lớn giữa những người có định đi bầu và số người thực sự bỏ phiếu ».

Có bao nhiêu người Mỹ sợ đến phòng phiếu vì virus ? Bưu điện có quản nổi hàng triệu lá phiếu gởi qua thư, sẽ nhiều hơn thường lệ ? Những người trẻ phải về sống chung với cha mẹ có biết đi bầu ở đâu ? Thêm vào các ẩn số trên còn có hiện tượng « Shy Trump voters » - những cử tri không muốn nói thật với các cơ quan thăm dò. Hồi 2016, những cử tri vô hình này đã làm thay đổi kết quả vào phút chót, và gây ngạc nhiên cho toàn thế giới.

Các viện thăm dò còn lo ngại « sự ngạc nhiên của tháng 10 », có nghĩa là các sự kiện bất ngờ làm đảo lộn cuộc đua vào phút chót. Năm 2016, FBI đã mở điều tra bà Clinton chỉ 10 ngày trước thời điểm bầu cử. Năm 2020 này vốn đã rất nhiều sự kiện không ai ngờ được, điều gì sẽ còn xảy đến ? Vac-xin chống Covid, chiến tranh với Iran hay một ứng cử viên có vấn đề về sức khỏe ? Người ta tha hồ mà cá cược. 

Thụy My   RFI

Ông Tập Cận Bình: Thắng virus corona xong, Trung Quốc càng 'phồn vinh hưng thịnh' bắt đầu mua tài sản khắp thế giới giá bèo


TTO - Trong cuộc điện đàm với lãnh đạo Indonesia, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói rằng Trung Quốc thậm chí sẽ thịnh vượng hơn sau khi vượt qua được dịch bệnh do virus corona chủng mới.

Ông Tập Cận Bình: Thắng virus corona xong, Trung Quốc càng phồn vinh hưng thịnh - Ảnh 1.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình - Ảnh: Tân Hoa xã

"Chúng tôi tin tưởng sau khi chiến thắng dịch bệnh này, Trung Quốc sẽ càng thêm phồn vinh hưng thịnh", Hãng tin Tân Hoa xã dẫn lại tuyên bố của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc điện đàm với Tổng thống Indonesia Joko Widodo hôm 11-2.

Ông khẳng định: "Khó khăn và thử thách càng lớn, sự đoàn kết và lực chiến sẽ càng cao. Chúng tôi có năng lực và có lòng tin không chỉ có thể chiến thắng dịch bệnh này một cách triệt để, mà còn hoàn thành được các mục tiêu phát triển kinh tế và xã hội".

Ông Tập cho biết "đánh trả" virus corona chủng mới (2019-nCoV) hiện là ưu tiên hàng đầu của chính phủ Trung Quốc. "Chúng tôi phát huy ưu thế chế độ, triển khai chiến tranh nhân dân để chống dịch, áp dụng biện pháp phòng chống dịch tối nghiêm khắc và tối triệt để, thu được các kết quả tích cực", ông Tập nói.

Nhấn mạnh Trung Quốc đang ở thời điểm quan trọng trong cuộc chiến với virus corona chủng mới, ông Tập Cận Bình nói rằng cuộc điện đàm của ông Widodo phản ánh tình hữu nghị và sự ủng hộ của Indonesia với Trung Quốc ở vị trí một đối tác chiến lược toàn diện.

Chủ tịch Tập Cận Bình nói thêm: "Kể từ lúc dịch bệnh bùng phát, các nước láng giềng đã cho Trung Quốc sự ủng hộ quý báu ở nhiều phương diện, cho thấy sự đồng cam cộng khổ, cùng hội cùng thuyền giữa những người hàng xóm.

Chúng tôi hi vọng trong lúc phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh, các quốc gia trong khu vực sẽ nỗ lực duy trì sự hợp tác và trao đổi song phương. Điều này mới phù hợp với lợi ích chung của hai bên và của các quốc gia trong khu vực".

Bộ Ngoại giao Trung Quốc: Trong gian nan mới nhận chân tình bạnBộ Ngoại giao Trung Quốc: Trong gian nan mới nhận chân tình bạn

TTO - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng bà "vô cùng cảm động" vì sự đồng cảm, thấu hiểu và những món đồ của Nhật Bản gửi tặng Trung Quốc giữa lúc khó khăn.

BÌNH AN

Chân dung Tập Cận Bình

Xi_2337986b

Nguồn: Evan Osnos, “Born Red,” The New Yorker, 06/04/2015.

Biên dịch: Bùi Hoàng Ánh | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng

Làm thế nào Tập Cận Bình, từ một cán bộ huyện không có gì nổi bậttrở thành nhà lãnh đạo chuyên chế nhất của Trung Quốc kể từ thời Mao Trạch Đông?

Trước thềm giao thừa 2014, Chủ tịch và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình đã cho phép một đoàn quay phim tới thăm nơi làm việc và ghi lại thông điệp mừng năm mới của ông gửi tới nhân dân. Thời niên thiếu, Tập từng bị gửi đi lao động ở nông trường, ông yếu ớt đến mức những người lao động khác chỉ chấm cho ông 6 trên thang điểm 10, “còn chẳng bằng phụ nữ,” sau này ông kể lại với đôi chút ngượng ngùng. Giờ ở tuổi 61, với tầm vóc 1m80, ông là lãnh đạo Trung Quốc cao nhất trong gần bốn thập niên qua, cùng giọng baritone trầm ấm và phong thái tự tin. Khi tiếp khách, ông thường đứng yên, đôi tay dài thả lỏng, tóc vuốt thẳng nếp, khắc họa thái độ “tiếp hay không thì tùy,” dẫn dụ vị khách của mình phải băng qua phòng để nhận được một cái bắt tay.

Hồ Cẩm Đào, người tiền nhiệm của Tập, vẫn đọc lời chúc Tết hàng năm từ chiếc bục trong căn đại lễ sảnh được sát trùng. Khi lên nắm quyền vào tháng 11 năm 2012, Tập gắn mình với một thế hệ cộng sản gần gũi hơn, một hệ thống quân sự đề cao tinh thần “làm việc chăm chỉ và sống giản dị.” Ông phát đi lời chúc mừng năm mới từ bàn làm việc. Đằng sau ông, giá sách bày biện những bức ảnh khắc họa ông như một tổng tư lệnh và một người đàn ông của gia đình. Trong một bức ảnh, ông mặc áo lính, đội mũ lông, thăm chiến sĩ trong vùng giá tuyết; trong một bức khác, ông tản bộ cùng vợ con, đẩy cha mình, Tập Trọng Huân, một lão thành cách mạng, trên xe lăn. Giá sách còn có những bộ sách cùng loại. Việc học trên trường lớp của Tập bị gián đoạn trong gần một thập niên do Cách mạng Văn hoá, và ông có thói quen khoe sự am hiểu văn chương của mình như những người tự học khác. Ông thường trích dẫn Hán văn, và trong một lần phỏng vấn với báo chí Nga hồi năm ngoái, ông tự giới thiệu mình đã đọc Krylov, Pushkin, Gogol, Lermontov, Turgenev, Dostoyevsky, Nekrasov, Chernyshevsky, Tolstoy, Chekhov, và Sholokhov. Khi tới Pháp, ông nhắc đến việc mình đã đọc Montesquieu, Voltaire, Rousseau, Diderot, Saint-Simon, Fourier, Sartre, và hàng chục triết gia khác. Trong bài phát biểu đầu năm của mình, Tập pha trộn tuyên ngôn xã hội chủ nghĩa (“Vung cao thanh gươm chống tham nhũng”) với cách nói lấy từ mạng xã hội Trung Quốc (“Tôi muốn bấm like cho nhân dân vĩ đại của chúng ta”). Ông cam kết đấu tranh với nghèo đói, cải thiện pháp quyền, và kiên định với lịch sử. Khi điểm lại những thành tựu của năm cũ, ông đề cao việc thành lập một dịp lễ kỷ niệm Thế chiến II: “Ngày chiến thắng kháng chiến chống Nhật xâm lược của nhân dân Trung Quốc.”

Tập là người thứ sáu cai trị Trung Quốc, và người đầu tiên sinh ra sau cách mạng 1949. Ông đứng trên đỉnh kim tự tháp quyền lực gồm 87 triệu Đảng viên Cộng sản, một tổ chức lớn hơn cả dân số nước Đức. Đảng giờ đây không còn vươn tới mọi ngóc ngách của đời sống người dân Trung Quốc như trong những năm 1970, nhưng Tập vẫn nắm giữ một nền kinh tế mà, theo một phép đo, đã vượt qua nền kinh tế Hoa Kỳ về quy mô; ông có thẩm quyền tối thượng với mọi vị tướng, thẩm phán, tổng biên tập, hay CEO của các công ty nhà nước. Như Lenin từng đúc kết năm 1902, “Đối với trung ương… để có thể thực sự chỉ huy dàn nhạc, phải biết ai chơi violin và ở vị trí nào, ai chơi sai nốt và tại sao.”

Thông điệp năm mới của Tập được phát sóng trên các kênh truyền hình và phát thanh quốc gia lúc 18h30, trước thời sự tối. Chỉ vài giờ sau, tin tức đột ngột tuột khỏi tầm kiểm soát của ông. Ở Thượng Hải, người dân đang tụ tập rất đông ăn mừng ngày lễ bên Bến Thượng Hải dọc bờ Hoàng Phố với đường chân trời hiện ra lộng lẫyĐám đông ngày càng lớn so với sức chứa của bếnKhoảng 23h30, cảnh sát tăng cường hàng trăm sĩ quan để giữ trật tự, nhưng đã quá muộn; một cầu thang bị kẹt, mọi người xô đẩy và la hét. Cuộc tháo chạy diễn ra. Tổng cộng 36 người đã chết ngạt hoặc bị giẫm đến chết.

Thảm hoạ diễn ra ở một trong những nơi hiện đại và sầm uất nhất Trung Quốc đã khiến dư luận bàng hoàng. Trong những ngày sau đó, chính quyền Thượng Hải cho tổ chức một lễ tưởng niệm các nạn nhân và động viên người dân; bộ phận kiểm duyệt Internet bưng bít những bài thảo luận xem ai sẽ chịu trách nhiệm; cảnh sát thẩm vấn những người đăng bài chỉ trích nhà nước trên mạng. Khi người thân các nạn nhân tới thăm nơi xảy ra vụ giẫm đạp, an ninh theo dõi họ sát sao rồi dựng rào sắt để cách ly khu vực. Tài Tân, một tổ chức truyền thông điều tra, tiết lộ rằng trong khi vụ giẫm đạp diễn ra, các cán bộ chịu trách nhiệm khu vực đang say sưa bên bàn nhậu với sushi và rượu sake, bằng ngân sách nhà nước, trong một phòng riêng ở Empty Cicada, một nhà hàng sang trọng gần đó. Quả là tin tức trớ trêu bởi một trong những mệnh lệnh đầu tiên của Chủ tịch nước là nội quy “8 điều” dành cho công viên chức, nhằm chống lãng phí và tham nhũng. Bên cạnh những điều khác, chiến dịch kêu gọi quan chức chấn chỉnh theo tiêu chí “bốn món ăn một món canh.” (Cuối cùng, 11 cán bộ đã bị trừng phạt vì lạm dụng ngân quỹ và không ngăn chặn được rủi ro cho công chúng.)

Vài tuần sau sự cố ở Thượng Hải, tôi tới thăm một biên tập viên lâu năm ở Bắc Kinh, đặc thù công việc cho anh một cái nhìn về công việc của Đảng. Khi tôi tới căn hộ của anh, bọn trẻ đang hò hét ở phòng khách nên chúng tôi lui về phòng ngủ để nói chuyện. Khi tôi hỏi về tình hình Chủ tịch Tập, anh nhắc tới bữa tiệc ở Empty Cicada. Anh nghĩ nó cho thấy một vấn đề nghiêm trọng hơn nhiều so với lối sống xa xỉ của quan chức. “Trung ương đã ban hành lệnh cấm tuyệt đối không được ăn uống nhà hàng bằng công quỹ. Vậy mà họ vẫn làm!” anh nói. “Điều đó cho thấy quan chức địa phương đang tìm cách đáp trả sự thay đổi. Có câu: ‘Khi luật lệ trở nên hà khắc, luôn có cách làm nó dễ thở hơn.’” Cuộc đối đầu giữa hoàng đế và bộ máy quan lại của ông ta luôn đi theo một mô hình kinh điển của chính trị Trung Quốc, và hiếm khi dẫn đến cái kết có hậu cho hoàng đế. Nhưng vị biên tập viên vẫn đặt cược vào Tập. “Ông ấy không sợ trời cũng chẳng sợ đất. Vả lại, như chúng tôi vẫn nói, ông ấy ngoài tròn trong vuông; trông có vẻ mềm dẻo, nhưng bên trong lại rất cứng rắn.”

* * *

Trước khi lên nắm quyền, trong và ngoài nước ông Tập được mô tả như một cán bộ hành chính cấp tỉnh không có gì nổi bật, hâm mộ văn hoá đại chúng Mỹ (thích phim Bố GiàGiải cứu binh nhì Ryan), quan tâm kinh doanh hơn chính trị, và được chọn chủ yếu do ít làm các đồng nghiệp xa lánh hơn các đối thủ. Đây là một bức chân dung không hoàn chỉnh. Ông đã trải qua hơn ba thập niên làm quan chức, nhưng nền chính trị Trung Quốc chỉ bộc lộ ông qua một góc nhìn giới hạn. Tại một buổi họp báo, một phóng viên địa phương đã đề nghị ông Tập đánh giá hiệu quả làm việc của mình: “Ông sẽ cho mình 100 điểm – hay là 90?” (Cả hai đều không, Tập trả lời; điểm cao thì có vẻ “huênh hoang,” điểm thấp lại thành “tự ti”).

Nhưng, mới qua một phần tư nhiệm kỳ 10 năm của mình, Tập đã nổi lên như nhà lãnh đạo chuyên chế nhất kể từ thời Mao Chủ tịch. Dưới danh nghĩa bảo vệ và làm trong sạch, ông đã điều tra hàng chục ngàn đồng bào, với những cáo buộc từ tham nhũng đến làm lộ bí mật quốc gia và kích động lật đổ nhà nước. Ông đã thâu tóm hoặc tự phong cho mình cả chục tước hiệu, không chỉ là nguyên thủ nhà nước và thống lĩnh quân đội mà còn lãnh đạo những ủy ban quan trọng nhất của Đảng – về đối ngoại, Đài Loan, và kinh tế. Ông đặt mình vào vị trí lãnh đạo các cơ quan mới có nhiệm vụ giám sát Internet, tái cơ cấu chính phủ, an ninh quốc gia, và cải cách quân đội, và trên thực tế ông cũng kiểm soát toà án, cảnh sát, và công an mật. “Ông ta ở trung tâm của mọi thứ,” Gary Locke, cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Bắc Kinh, nói với tôi.

Trong Đảng Cộng sản Trung Quốc, người ta tiến hành chiến dịch sau khi đắc cử, chứ không phải trước đó, và trong quá trình xây dựng sự ủng hộ của công chúng và mài giũa một thông điệp, Tập đã bộc lộ một khát vọng chuyển biến mạnh mẽ. Ông kêu gọi Trung Quốc theo đuổi Giấc mơ Trung Hoa: cuộc “đại cải hoàn của dân tộc,” pha trộn giữa thịnh vượng, đoàn kết, và sức mạnh. Ông đề xuất ít nhất 60 cải cách xã hội và kinh tế, từ nới lỏng chính sách một con đến loại bỏ các trại “cải tạo lao động” và hạn chế độc quyền nhà nước. Ông cũng tìm cách gia tăng danh tiếng ở ngoài nước; trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên (đến Moskva), đi cùng ông là phu nhân, giọng nữ cao Bành Lệ Viên, người truyền cảm hứng cho việc đưa tin rộng rãi về cặp vợ chồng nguyên thủ hiện đại đầu tiên của Trung Quốc. Bà Bành nhanh chóng xuất hiện trong danh sách những người ăn mặc đẹp nhất của tạp chí Vanity Fair.

Sau Mao, Trung Quốc bắt đầu đề cao hình ảnh “lãnh đạo tập thể” hơn tầm quan trọng của các lãnh đạo cá nhân. Tập đã thay đổi cách tiếp cận này, và chính phủ của ông, sử dụng cả những biện pháp cũ lẫn mới, đã khuếch trương hình ảnh của ông. Với tinh thần của cuốn Mao chủ tịch ngữ lục, các nhà xuất bản đã cho ra tám đầu sách tập hợp những phát biểu và bài viết của Tập; cuốn mới nhất có tên Tập Cận Bình dụng điển, mổ xẻ những phát biểu của ông, đánh giá những câu ông yêu thích, và bình giảng những đề cập đến văn hoá của ông. Một nghiên cứu của tờ Nhân dân Nhật báo phát hiện ra rằng mới tròn hai năm nhiệm kỳ, Tập đã xuất hiện trên báo chí với tần suất nhiều hơn hai lần so với người tiền nhiệm trong cùng kỳ. Ông còn xuất hiện trong loạt phim hoạt hình nhắm đến giới trẻ, bắt đầu với “Tạo nên một nhà lãnh đạo như thế nào,” tập phim mô tả ông như biểu tượng của một chế độ trọng dụng nhân tài, bất kể thân thế gia đình – “một trong những bí mật của sự thần kỳ Trung Quốc.” Cơ quan thông tấn nhà nước đã làm một điều chưa từng có là đặt biệt danh cho Tổng bí thư: Tập Đại Đại – tức Bác Tập. Hồi tháng 1, Bộ Quốc phòng cho ra mắt các bức tranh sơn dầu khắc hoạ ông trong những tư thế hùng dũng; hàng ngàn sinh viên mỹ thuật thi vào Đại học Kỹ thuật Bắc Kinh được sát hạch bằng khả năng phác hoạ chân dung ông. Tờ Bắc Kinh Vãn báo cho hay có một thí sinh ngưỡng mộ Chủ tịch tới mức “cô phải gắng hết sức để ngăn tay mình khỏi run.”

Với người bên ngoài, Tập là chủ đề không nhất quán. Các nhà xuất bản ở Hồng Kông, vốn độc lập trước sự kiểm soát của đại lục, đã cung cấp những những chân dung khác nhau về ông – đáng tin cậy nhất bao gồm Tập Cận Bình tân truyện của Lương Kiếm, và Tương lai của Trung Quốc của Ngô Minh – nhưng phần lớn được viết một cách bí mật dưới bút danh. Mô tả rõ ràng nhất về cuộc đời và ảnh hưởng của Tập đến từ chính lời nói và quyết định của ông, dọc theo con đường đi tới đỉnh cao quyền lực.

Cựu Thủ tướng Úc Kevin Rudd, một người biết tiếng Quan Thoại từng nói chuyện với Tập trong nhiều năm qua, nói với tôi: “Cái ông ấy nói là cái ông ấy nghĩ. Kinh nghiệm của tôi về ông ấy là không có nhiều xảo ngôn.”

Trong một nền lãnh đạo nổi tiếng với hình ảnh các quan chức cộng sản chải chuốt và nhạt nhẽo, Tập thể hiện một sức sống nam tính. Ông chế giễu giới “trí thức suông” và ca ngợi “tinh thần tập thể của đàn chó ăn thịt sư tử.” Trong cuộc gặp tháng 3 năm 2013, ông nói với Tổng thống Nga Vladimir Putin, “Chúng ta giống nhau về tính cách,” tuy Tập ít có xu hướng lực lưỡng ngực trần. Tập ngưỡng mộ Tống Giang, một kẻ giang hồ trong Thuỷ h, cuốn tiểu thuyết kinh điển của Trung Quốc được viết từ thế kỷ 14, bởi năng lực “thu phục người tài” của nhân vật này. Không tuấn tú cũng không đẹp mã, Tống Giang cầm đầu một băng đảng hảo hán nổi dậy. Trong một trích đoạn nổi tiếng, Tống Giang nói về con sông Tầm Dương:

“Một mai may báo được oan cừu
Máu nhuộm Tầm Dương sẽ biết nhau.”

Tập mô tả kế hoạch trọng yếu của mình như một cuộc giải cứu: ông phải bảo vệ nhà nước Cộng hòa Nhân dân và Đảng Cộng sản trước khi chúng bị nhấn chìm bởi tham nhũng; ô nhiễm môi trường; bất ổn tại Hồng Kông, Tân Cương, và các khu vực khác; và sức ép của một nền kinh tế tăng trưởng chậm chưa từng thấy kể từ năm 1990 (dù vẫn ở mức 7%, tốc độ tăng trưởng nhanh nhất so với bất kỳ nước lớn nào). “Những nhiệm vụ Đảng ta phải đối mặt trong cải cách, phát triển, và ổn định đang trở nên nặng nề hơn bao giờ hết, và xung đột, hiểm hoạ, và thử thách đang nhiều chưa từng thấy,” Tập nói trước Bộ Chính trị hồi tháng 10. Theo Chinese Human Rights Defenders, một tổ chức vận động có trụ sở tại Hồng Kông, trong năm 2014, chính phủ đã bắt giữ gần một ngàn thành viên của xã hội dân sự, nhiều hơn bất cứ năm nào kể từ giữa những năm 1990, theo sau vụ thảm sát Thiên An Môn.

Tập thẳng thừng phản đối những khái niệm dân chủ của Mỹ. Trong các năm 2011 và 2012, ông dành nhiều thời gian tiếp xúc với Phó Tổng thống Joe Biden, người đồng cấp chính thức của ông ở thời điểm đó, ở cả Trung Quốc và Mỹ. Biden kể với tôi rằng Tập đã hỏi ông tại sao nước Mỹ “chú trọng nhân quyền đến vậy.” Biden trả lời, “Không tổng thống Hoa Kỳ nào có thể đại diện cho nước Mỹ nếu không cam kết về nhân quyền,” và nói tiếp, “Nếu ông không hiểu điều này, ông không thể làm việc với chúng tôi. Tổng thống Barack Obama cũng không thể tại vị nếu không nói về vấn đề này. Hãy nhìn vào đó như một điều kiện chính trị tiên quyết. Nó không làm chúng tôi tốt hơn hay xấu đi. Chúng tôi là như vậy. Ông có quyết định của ông. Chúng tôi sẽ có quyết định của chúng tôi.”

Trong những tháng đầu nắm quyền của Tập, những người ủng hộ ông ở phương Tây suy đoán rằng ông muốn dập tắt những lời chỉ trích cứng rắn, rồi sẽ cởi mở hơn, có thể là trong nhiệm kỳ hai, bắt đầu vào năm 2017. Quan điểm này phần lớn đã biến mất. Cựu Bộ trưởng Tài chính Henry Paulson, tác giả cuốn Dealing with China sắp ra mắt, mô tả quãng thời gian một thập niên tiếp xúc với Tập, nói với tôi: “Ông ta kiên quyết và thẳng thắn – cả công khai lẫn riêng tư – về việc Trung Quốc đang bác bỏ những giá trị phương Tây và nền dân chủ đa đảng.” Ông nói thêm, “Đối với người phương Tây, có vẻ rất phi lý khi một mặt thì cam kết thúc đẩy nhiều hơn sự cạnh tranh và linh hoạt theo định hướng thị trường trong nền kinh tế, mặt khác lại tìm cách kiểm soát chặt hơn lĩnh vực chính trị, truyền thông, và Internet. Nhưng đó là mấu chốt: ông ta coi một Đảng vững mạnh là tối cần thiết cho sự ổn định, và chỉ nó mới đủ mạnh để giúp ông ta hoàn thành những mục tiêu khác của mình.”

Trong quyết tâm giành quyền kiểm soát và bảo vệ Đảng, có lẽ Tập đã tạo ra một mối đe doạ khác: ông khoét sâu thêm những rạn nứt nội bộ và làm lung lay thế cân bằng đặc trưng cho sự trỗi dậy của đất nước trong một thế hệ. Trước khi Tập nắm quyền, các quan chức hàng đầu vẫn đinh ninh mình được bảo vệ. Nhà văn Dư Hoa nói với tôi, “Khi Trung Quốc bắt đầu phát triển, những ‘luật lệ bất thành văn’ đã thực sự trở thành vấn đề. Khi luật pháp hiện hành không đủ cụ thể và rõ ràng, khi chính sách và các đạo luật không theo kịp thực tế, người ta luôn phải dựa vào những luật lệ bất thành văn.” Chúng chi phối mọi thứ, từ số tiền phải phong bì cho bác sĩ phẫu thuật đến giới hạn hoạt động của một tổ chức phi chính phủ nếu không muốn bị xoá sổ. “Luật lệ bất thành văn đã bắt đầu bị xoá bỏ,” ông Dư nói. “Dĩ nhiên đó là điều đáng làm, nhưng luật pháp thì chưa kịp đến.”

* * *

Đảng Cộng sản xác định sứ mệnh của mình là phụng sự cho một xã hội phi giai cấp nhưng lại tự tổ chức theo một hệ thống phân cấp khắt khe, trong đó Tập Cận Bình ra đời ở vị trí gần chóp. Ông sinh ra tại Bắc Kinh năm 1953, là con thứ ba trong gia đình bốn người con. Cha của ông, Tập Trọng Huân, lúc bấy giờ là Bộ trưởng Tuyên truyền của Trung Quốc, bắt đầu làm cách mạng ở tuổi 14, khi ông và các bạn cùng lớp tìm cách đầu độc một giáo viên mà họ cho là phần tử phản cách. Ông bị tống vào tù, nơi ông gia nhập Đảng Cộng sản, rồi cuối cùng trở thành một chỉ huy cấp cao và bị cuốn vào những xích mích nội bộ của Đảng. Năm 1935, một phe nhóm đối thủ cáo buộc Tập Trọng Huân phản bội và ra lệnh chôn sống ông, nhưng Mao đã tháo gỡ vụ khủng hoảng này. Tại một hội nghị Đảng tháng 2 năm 1952, Mao tuyên bố để “ngăn chặn các phần tử phản cách” cần trung bình cứ một đến hai nghìn người dân phải hành quyết một tên. Tập Trọng Huân ủng hộ “ngăn chặn và trừng phạt nghiêm khắc,” nhưng trong khu vực của ông, “việc giết hại xảy ra tương đối ít,” theo tiểu sử chính thức của ông.

Tập Cận Bình lớn lên với những câu chuyện của cha mình. “Cha tôi kể chuyện tham gia cách mạng và ông thường nói, ‘Chắc chắn con sẽ làm nên cách mạng trong tương lai,’” Tập hồi tưởng trong một cuộc phỏng vấn năm 2004 với Tây An Vãn báo, một tờ báo nhà nước. “Rồi cha tôi giảng giải về cách mạng. Chúng tôi đã nghe nhiều đến mức chai cả tai.” Trong sáu thập niên tham chính, cha ông đã chứng kiến và thực hành mọi chiến lược. Trong bữa tối với Tập Trọng Huân năm 1980David Lampton, một chuyên gia về Trung Quốc của Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học John Hopkins, đã rất ngạc nhiên khi thấy ông có thể tiếp rượu Mao Đài với hàng chục quan khách mà không có biểu hiện gì. “Hoá ra ông ấy uống nước,” Lampton nói.

Khi Tập Cận Bình lên năm, cha ông được thăng làm phó thủ tướng, và ông thường tới thăm cha ở Trung Nam Hải, khu quần thể đặc biệt dành cho các lãnh đạo cấp cao. Tập theo học ở trường Mùng 1 tháng 8, đặt theo tên một chiến thắng vang dội của Đảng Cộng sản. Nằm trong khuôn viên cung điện cũ của một hoàng tử nhà Thanh, ngôi trường được mệnh danh là lãnh tụ diêu lam, tức “cái nôi của lãnh tụ.” Học sinh ở đó tạo thành một nhóm tinh hoa nhỏ, gắn kết; cùng sống trong những khu nhà, cùng hưởng một kỳ nghỉ hè, và cùng chia sẻ những nề nếp quý tộc. Trong hàng thế kỷ trước thời Cộng hoà Nhân dân, danh sách những danh gia vọng tộc ngày càng nhiều, sở hữu cả của cải và chính trị. Con cháu các gia đình đó một số làm kinh doanh, một số theo đuổi chức tước. Những người chiến thắng cũng thay đổi theo thời gian, và khi những người cộng sản thắng thế năm 1949, họ đã giành được hồng bào. “Ngôn ngữ phổ thông để mô tả điều này là họ đã ‘chinh phục thiên hạ,’” nhà xã hội học Dương Quốc Bân ở Đại học Pennsylvania nói với tôi. “Họ tin mình được an bài làm lãnh đạo. Họ làm chủ. Và con cháu họ cũng nghĩ một cách tự nhiên rằng chúng sẽ là, và nên là, những người chủ trong tương lai.” Như sử gia Mễ Hạc Đô nhận xét trong Thế hệ Hồng vệ binh, cuốn sách xuất bản năm 1993 của ông, học sinh trường Mùng 1 tháng 8 “so bì lẫn nhau xem cha ai có chức cao hơn, cha ai đi xe xịn hơn. Một số đứa nói, ‘Tuân lệnh ai có cha giữ chức vụ cao nhất.’” Khi Cách mạng Văn hoá bắt đầu năm 1966, những sinh viên Bắc Kinh thuộc diện tự lai hồng (tức “sinh ra đã đỏ”) đã đề cao khẩu hiệu: “Cha anh hùng, con anh hùng; cha phản động, con vô lại.” Hồng vệ binh tìm cách xoá sạch tài sản phe đối lập để làm chúng “trong sạch và tinh khiết như pha lê,” họ nói. Từ cuối tháng 8 đến cuối tháng 9 năm 1966, gần 2 ngàn người đã bị sát hại ở Bắc Kinh, và ít nhất 4.900 di tích lịch sử bị hư hại hoặc phá huỷ, theo Ngô Nhất Khánh, tác giả cuốn The Cultural Revolution at the Margins.

Nhưng Tập Cận Bình không đóng vai trò rõ rệt của kẻ tấn công lẫn nạn nhân. Năm 1962, cha ông bị buộc tội cổ xuý cho cuốn tiểu thuyết mà Mao bài xích, và bị đưa đi lao động trong một nhà máy; mẹ ông, Tề Tâm, bị giao nhiệm vụ lao động khổ sai ở nông trại. Tháng 1 năm 1967, sau khi Mao khuyến khích sinh viên vạch mặt “kẻ thù giai cấp,” một nhóm thanh niên đã lôi Tập Trọng Huân ra đấu tố trước đám đông. Trong các tội danh, ông bị cáo buộc đã nhìn sang Tây Berlin bằng ống nhòm trong chuyến thăm Đông Đức cách đó vài năm. Ông bị giam trong một doanh trại quân đội, nơi trong nhiều năm ông giết thời gian bằng cách đi bộ trong buồng giam, sau này ông kể lại – một vạn vòng xuôi, rồi một vạn vòng ngược. Con trai ông còn quá nhỏ để làm một Hồng vệ binh chính thức, và lý lịch của cha cũng khiến Tập Cận Bình không được tin dùng. Hơn nữa, việc sinh ra đã đỏ đã trở thành một thứ trách nhiệm. Các trường ưu tú bị coi là tiểu bảo tháp và bị đóng cửa. Tập và con của các cán bộ bị đấu tố khác đã ở bên nhau, cuốn vào những vụ ẩu đả đường phố và ăn cắp sách vở từ các thư viện bị đóng cửa. Về sau Tập mô tả thời kỳ này như một sự mất kiểm soát hoàn toàn. Ông bị các đội Hồng vệ binh bắt đến “ba bốn lần,” và bị ép đấu tố cha mình. Năm 2000, ông kể với nhà báo Dương Tiểu Hoài về lần bị một nhóm thân tín với vợ của người đứng đầu cảnh sát mật Trung Quốc bắt giữ:

Tôi mới 14. Hồng vệ binh hỏi, “Mày thấy tội của mày nặng thế nào?”

“Cái đấy bọn mày có thể tự đánh giá. Đã đủ để xử tử tao chưa?”

“Bọn tao có thể xử tử mày cả trăm lần.”

Trong đầu tôi bị xử tử một lần hay một trăm lần cũng không khác nhau, vậy tại sao phải sợ một trăm lần? Hồng vệ binh muốn doạ tôi, nói tôi sắp cảm nhận được chuyên chính dân chủ nhân dân, và tôi chỉ còn năm phút. Nhưng cuối cùng, thay vì giết  tôi, chúng lại bảo tôi mỗi ngày đều phải đọc ngữ lục của Mao Chủ tịch cho đến đêm.

Tháng 12 năm 1968, trong nỗ lực giành lại kiểm soát, Mao ra lệnh cho Hồng vệ binh và học sinh sinh viên phải về nông thôn để “được giai cấp bần cố nông cải tạo lại.” Các gia đình gia thế gửi con cái tới những vùng họ có quan hệ hoặc có gia đình, và Tập Cận Bình tới nơi đồn trú cũ của cha ở Thiểm Tây. Ông được chỉ định về Lương Gia Hà, một ngôi làng nằm giữa những vách đá hoàng thổ. “Cường độ lao động làm tôi choáng váng,” Tập hồi tưởng trong một buổi phỏng vấn truyền hình năm 2004. Để trốn việc, ông tập hút thuốc – không ai làm phiền người đang hút thuốc – và ở lỳ trong nhà vệ sinh. Sau ba tháng, ông trốn về Bắc Kinh, nhưng bị bắt và bị gửi trả về địa phương. Trong cái sau này trở thành phần trung tâm trong tiểu sử chính thức của ông, Tập đã được tái sinh. Một bài viết của cơ quan thông tấn nhà nước gần đây còn đưa ra giai thoại: “Chủ tịch Tập đã sống cùng dân làng trong hang, ngủ trên kháng (giường bằng gạch và đất nung, bên dưới có ống dẫn khói từ bếp qua để sưởi ấm – NHĐ), chịu chấy rận đốt, gánh phân, đắp đập, và sửa đường.” Nó đã bỏ sót vài chi tiết tàn khốc. Có lần, ông nhận được thư báo Tập Hòa Bình, người chị cùng cha khác mẹ, đã qua đời. Nhà báo người Úc John Garnault, tác giả cuốn sách sắp ra mắt về sự trỗi dậy của Tập và nhóm thân tín, nói, “Đó là một vụ tự tử. Những người thân cận nói với tôi, có ghi âm, rằng sau một thập niên bị ngược đãi bà ấy đã treo cổ mình lên vòi tắm.”

Tập đã chọn gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng sản. Do lý lịch của cha, đơn xin gia nhập của ông đã bị từ chối tới bảy lần, theo số lần ông đếm. Sau khi kết thân với một cán bộ địa phương, ông đã được chấp nhận. Tháng 1 năm 1974, ông chính thức vào Đảng và trở thành bí thư làng. Quyết tâm vào Đảng của ông đã khiến một vài người bạn đồng lứa cảm thấy khó hiểu. Một người bạn lâu năm sau này trở thành giáo sư đã kể cho một nhà ngoại giao Mỹ rằng ông cảm thấy “bị phản bội” trước tham vọng “gia nhập hàng ngũ” của Tập. Trong một bức điện ngoại giao của Mỹ ghi lại quan điểm của ông, nhiều người trong nhóm bạn bè của Tập đã tìm mọi cách thoát khỏi chính trị; họ hẹn hò, uống rượu, và đọc văn học phương Tây. Họ “cố gắng bù lại những năm tháng đã mất bằng cách tìm thú vui,” giáo sư nói. Cuối cùng, ông kết luận Tập có “tham vọng khác thường,” và biết mình sẽ “không đặc biệt” bên ngoài Trung Quốc nên ông “chọn tồn tại bằng cách trở nên đỏ hơn cả đỏ.” Suy cho cùng, Dương Quốc Bân nói với tôi về con cái các cựu lãnh đạo, “ý thức cầm quyền đã không mất đi. Niềm tự hào và ý thức về ưu thế vẫn ở lại, họ phần nào tự tin rằng nghịch cảnh của cha mình chỉ là nhất thời và sớm muộn họ cũng sẽ trở lại. Đó chính là những gì đã diễn ra.”

Năm sau, Tập vào Đại học Thanh Hoa với tư cách sinh viên “công-nông-binh” (thí sinh được nhận trên cơ sở lý lịch chính trị thay vì điểm số). Mùa xuân năm đó, Tập Trọng Huân được phục hồi danh dự sau 16 năm chịu án. Khi gia đình đoàn tụ, ông không còn nhận ra những đứa con trai đã trưởng thành của mình. Lòng tin của ông chưa bao giờ dao động. Tháng 11 năm 1976, ông viết thư cho lãnh đạo Đảng Hoa Quốc Phong, đề nghị được phục chức, nhằm “cống hiến phần đời còn lại cho Đảng và phấn đấu hơn nữa vì nhân dân.” Ông ký thư, “Tập Trọng Huân, người đi theo Mao Chủ tịch và người Đảng viên chưa được phục hồi sinh hoạt Đảng.”

Gia thế của Tập Cận Bình khiến ông được tiếp xúc với nền chính trị khốc liệt – thanh trừng, trả thù, phục chức – và ông đã rút ra những bài học thẳng thắn từ đó. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2000 với nhà báo Trần Bằng của tờ Trung Hoa Thời báo ở Bắc Kinh, Tập nói, “Những ai có ít trải nghiệm với quyền lực, những ai xa lạ với nó, sẽ có xu hướng nhìn nhận mọi thứ như điều bí ẩn và hư cấu. Nhưng tôi nhìn sâu hơn những thứ bên ngoài: quyền lực, những bó hoa, ánh hào quang, và những tràng vỗ tay. Tôi thấy những nhà giam, sự thay lòng đổi dạ giữa quan hệ con người. Tôi hiểu chính trị ở một mức độ sâu hơn.” Cách mạng Văn hoá và những năm tháng ở Diên An, nơi ông được gửi đến thời niên thiếu, đã tạo nên ông. “Diên An là điểm khởi đầu của cuộc đời tôi,” ông nói năm 2007. “Nhiều phẩm chất và ý tưởng nền tảng mà tôi có hôm nay được hình thành ở Diên An.” Cựu Thủ tướng Úc Rudd nói với tôi, “Mấu chốt trong mọi nhận định về Tập Cận Bình phải bắt đầu từ sự cống hiến của ông ta dành cho tổ chức Đảng – cho dù trong đời sống riêng lẫn đời sống chính trị ông đã nếm trải cả điều tốt nhất lẫn tệ nhất của Đảng.”

Anh chị em của Tập ly tán nhiều nơi: em trai và một người chị của ông làm ăn tại Hồng Kông, người chị còn lại được cho là đã định cư ở Canada. Nhưng Tập Cận Bình đã ở lại và qua năm tháng tiến sâu hơn trong Đảng. Sau khi tốt nghiệp năm 1979, ông nhận công việc đáng ao ước là phụ tá cho Cảnh Tiêu, một quan chức quốc phòng cao cấp mà cha ông gọi là “người đồng chí sát cánh thân thiết nhất” từ thời cách mạng. Tập mặc quân phục và tạo dựng nhiều mối quan hệ đáng giá trong các cơ quan Đảng. Không lâu sau khi ra trường, ông kết hôn với Kha Tiểu Minh, cô con gái có lối sống quốc tế của Đại sứ Trung Quốc tại Anh. Nhưng họ cãi nhau “gần như hằng ngày,” theo giáo sư sống đối diện. Ông kể với nhà ngoại giao rằng hai người đã ly dị khi Kha quyết định chuyển đến Anh còn ông Tập ở lại.

Các nhà cách mạng của Trung Quốc ngày một già đi, và Đảng cần đào tạo những lãnh đạo mới. Tập nói với vị giáo sư rằng chuyển tới các tỉnh là “con đường duy nhất tới trung tâm quyền lực.” Ở lại các cơ quan Đảng ở Bắc Kinh chỉ thu hẹp những mối quan hệ của ông và chuốc lấy lòng đố kỵ từ những đồng nghiệp có xuất thân kém hơn. Năm 1982, ngay trước khi sang tuổi 30, ông đề nghị được gửi trở lại vùng nông thôn và được chỉ định về một huyện đóng xe ngựa ở tỉnh Hà Bắc. Ông muốn làm bí thư huyện – chức cao nhất – nhưng lãnh đạo tỉnh bất mãn với con ông cháu cha từ trung ương Đảng về nên cắt cử Tập vào vị trí số 2. Điều này tương tự như đổi vị trí điều hành ở Lầu Năm Góc lấy một chức vụ cấp trung ở vùng nông thôn Virginia.

Tuy nhiên, trong vòng một năm Tập đã được thăng chức và mài giũa nhiều kỹ năng chính trị. Ông dành nhiều đặc quyền cho các cán bộ về hưu có thể tạo tiếng tăm cho ông; ông thu xếp cho họ nhận được ưu đãi tại các phòng khám; khi mua chiếc xe nhập khẩu đầu tiên của huyện, ông tặng nó cho “văn phòng cựu chiến binh,” còn mình chỉ dùng chiếc jeep cũ. Ông vẫn mặc chiếc quần quân phục xanh của mình để tỏ ra khiêm nhường, và ông đã học được giá trị của nghệ thuật sân khấu chính trị: có những lúc, “nếu anh không đập bàn thì sẽ không đủ sức răn đe và mọi người không coi trọng vấn đề,” ông nói với một nhà báo Trung Quốc trong một cuộc phỏng vấn năm 2003. Ông đã thử nghiệm nền kinh tế thị trường bằng cách cho phép nông dân dùng nhiều đất đai hơn cho chăn nuôi thay vì gieo trồng hạt cho nhà nước, và đẩy mạnh các dự án gây chú ý ở địa phương, trong đó có việc xây một phim trường dựa theo tiểu thuyết kinh điển Hồng lâu mộng.

Năm 1985, ông có hai tuần ở Iowa trong thành phần phái đoàn nông nghiệp. Ở thị trấn Muscatine, ông ở cùng gia đình Eleanor và Thomas Dvorchak. “Lũ trẻ đều đi học xa nên có vài phòng trống,” Eleanor kể với tôi. Tập ngủ trong căn phòng dán tường chủ đề bóng đá và diễn viên Star Trek. “Ông ấy nhìn ra cửa sổ, trông có vẻ như đang thốt lên, ‘Ôi trời,’ và tôi đã nghĩ, Có gì lạ đâu nhỉ? Chỉ là căn gác lửng,” bà kể. Tập không giới thiệu mình là một bí thư của Đảng Cộng sản; danh thiếp của ông ghi hội trưởng Hiệp hội Chăn nuôi Thạch Gia Trang. Năm 2012, trong một chuyến đi Mỹ trước khi trở thành nguyên thủ, ông trở lại Muscatine để gặp Dvorchak và những người khác, theo sau là báo giới quốc tế. Bà nói, “Chẳng ai đầu óc bình thường lại có thể nghĩ anh chàng từng ở nhà tôi lại có ngày trở thành nguyên thủ. Tôi không quan tâm anh đang nói đến nước nào.”

Đến năm 1985, khi Tập sẵn sàng cho lần thăng chức mới, lãnh đạo tỉnh uỷ một lần nữa chặn đường ông, nên ông chuyển tới tỉnh Phúc Kiến ở phía Nam, nơi một người bạn của cha ông làm bí thư và có thể giúp ông. Không lâu sau khi tới đây, ông gặp Liêu Vạn Long, một doanh nhân người Đài Loan, người sau này nhớ lại, “Ông ấy cao và chắc, trông hơi cù lần.” Liêu, thường xuyên đến thăm Tập trong hàng chục năm sau đó, kể với tôi, “Ông ấy có vẻ thẳng thắn và thật thà. Ông ấy đến từ miền Bắc và không thực sự hiểu miền Nam.” Liêu nói tiếp, “Ông ấy chỉ lên tiếng khi thực sự có điều cần nói, và không dễ hứa hẹn. Ông ấy thường suy nghĩ thấu đáo mọi thứ trước khi mở miệng. Ông ấy cũng hiếm khi nói về gia đình, vì từng có quá khứ khó khăn và một cuộc hôn nhân thất vọng.” Tập không có đầu óc chất vấn, nhưng xuất sắc trong việc quản lý hình ảnh và quan hệ của mình; giờ ông phải gặp gỡ các nhà đầu tư nước ngoài, do vậy ông thôi mặc quân phục và có một tủ đồ Tây. Liêu nói, “Không phải ai cũng gặp được ông ấy; Tập sẽ sàng lọc những ai muốn gặp mình. Ông ấy giỏi nhìn người.”

Năm sau, khi Tập 33 tuổi, một người bạn giới thiệu ông với Bành Lệ Viên, lúc đó 24 tuổi và đã là một trong những ca sĩ dân ca và opera nổi tiếng của Trung Quốc. Tập bảo bà ông không xem truyền hình, bà nhớ lại trong một cuộc phỏng vấn năm 2007. “Em hát nhạc gì?” ông hỏi. Bành nghĩ trông ông có vẻ “ít hiểu biết văn hóa và già hơn tuổi,” nhưng ông đã hỏi bà về những kỹ năng ca hát, và bà coi đó là một dấu hiệu của sự thông minh. Sau này ông Tập kể chỉ trong 40 phút ông đã quyết định hỏi cưới bà. Họ kết hôn vào năm sau, và năm 1989, sau vụ đàn áp cuộc biểu tình của sinh viên, Bành nằm trong số những văn công được cử tới quảng trường Thiên An Môn để động viên binh sĩ. (Những hình ảnh ghi lại cảnh này, cùng thông tin về đời tư và công việc của bà, đã được xoá gần hết khỏi Internet.) Năm 1992, con gái họ ra đời. Khi con đường trở thành lãnh đạo cấp cao của Tập trở nên rõ ràng, Bành từ bỏ những bộ váy diva và chỉnh trang kiểu tóc cho phù hợp với những bộ vest và quân phục. Người hâm mộ vẫn vây quanh bà trong khi chồng bà kiên nhẫn đứng bên, nhưng gần như bà đã ngừng biểu diễn và hướng mối quan tâm sang những hoạt động về HIV, kiểm soát thuốc lá, và giáo dục cho phụ nữ. Trong nhiều năm, phần lớn thời gian Tập và Bành sống xa nhau. Nhưng trong cơn mưa truyền thông đang đổ dồn quanh Bác Tập, truyền thông nhà nước đã tung ra một bài hát có tên “Tập Đại Đại ái Bành Ma Ma,” có đoạn “Đàn ông nên học theo Tập còn phụ nữ nên học theo Bành.”

Việc chuyển công tác tới miền Nam giúp Tập ở gần cha hơn. Từ năm 1978, cha của ông đã làm việc ở tỉnh Quảng Đông lân cận, quê hương của những thử nghiệm thị trường tự do đầu tiên của Trung Quốc, và Tập cha đã trở thành một người tin tưởng hết mình vào cải cách kinh tế như một giải pháp cho nghèo đói. Đây là một vị trí rủi ro: trong một cuộc họp Bộ Chính trị năm 1987, phe thủ cựu đã công kích nhà ủng hộ các tiêu chuẩn tự do Hồ Diệu Bang. Tập Trọng Huân là quan chức cấp cao duy nhất lên tiếng bảo vệ ông. “Các anh định làm gì ở đây? Đừng lặp lại những gì Mao đã làm với chúng ta,” ông nói, theo Burying Mao (Chôn vùi Mao), cuốn biên niên về chính trị cấp cao xuất bản năm 1994 của Richard Baum. Nhưng Tập đã thua và bị tước đi quyền lực lần cuối cùng. Ông được sống khá thoải mái trong sự quên lãng cho đến khi qua đời vào năm 2002, và được nhớ đến với nhiều tình cảm như “một người đàn ông của nguyên tắc chứ không phải của chiến lược,” như vị biên tập viên ở Bắc Kinh nói với tôi.

Con trai ông đã tránh những cải cách gây tranh cãi quá mức khi thăng tiến. “Phương pháp của tôi là đun nóng cái nồi bằng ngọn lửa nhỏ liên tục, thêm nước lạnh để khỏi trào,” ông nói. Năm 1989, Khang Duyên Bình, một cán bộ tuyên giáo địa phương, đã đề xuất một loạt phim truyền hình nhỏ để cổ động cho cải cách chính trị, nhưng Tập đáp lại khá hoài nghi. Theo cuốn Tương lai của Trung Quốc, ông đã hỏi, “Ý kiến này có cơ sở không? Điểm kia đã hợp lý chưa?” Chương trình phim mà Tập dự đoán có thể sẽ làm nhân dân “thoái chí” đã không được sản xuất. Ông cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho việc xây dựng các đơn vị quân đội địa phương; ông nâng cấp vũ trang, cải thiện trợ cấp sinh hoạt phí cho binh sĩ, và tìm việc cho các sĩ quan về hưu. Ông vẫn nói, “Để đáp ứng nhu cầu của quân đội thì không có gì là quá đáng.”

* * *

Tập truy tố tham nhũng tùy vụ và có những vụ ông lờ đi. Một nhà quản lý Trung Quốc nói với Đại sứ Hoa Kỳ tại Bắc Kinh rằng Tập được coi là “Ngài Trong sạch” vì từng từ chối một khoản hối lộ, nhưng trong nhiều năm Tập công tác tại Phúc Kiến, tập đoàn Viễn Hoa, một trong những doanh nghiệp tham nhũng lớn nhất của Trung Quốc, vẫn buôn lậu hàng tỷ đô la dầu, xe hơi, thuốc lá, và đồ gia dụng vào Trung Quốc, với sự bảo kê của quân đội và cảnh sát Phúc Kiến. Tập cũng tìm cách sống chung với Trần Khải, một tài phiệt địa phương sở hữu các sòng bài và nhà thổ ở trung tâm thành phố, được cảnh sát trưởng bảo kê. Về sau Trần bị bắt, truy tố, và lĩnh án tử hình, kéo theo 50 quan chức nhà nước khác ra toà vì nhận hối lộ từ ông ta. Tập chưa bao giờ dính líu tới những vụ này, nhưng chúng vẫn để lại vết nhơ trong nhiệm kỳ ông. “Đôi lúc tôi cũng sai lầm trong việc bổ nhiệm cán bộ,” ông nói vào năm 2000. “Có người được bổ nhiệm không đúng do tôi đánh giá họ cao hơn thực tế, có người là do tôi đánh giá họ thấp hơn thực tế.”

Tập tỏ ra thành thạo trong việc điều hướng những mâu thuẫn và liên minh nội bộ. Sau khi tiếp quản tỉnh Chiết Giang với một nền kinh tế năng động năm 2012, ông đã đưa ra nhiều chính sách nhằm thúc đẩy nền kinh tế tư nhân. Ông khuyến khích các hãng taxi mua xe từ Geely, một công ty xe sau này đã mua lại Volvo. Ông thuyết phục được phía bảo thủ một phần nhờ nhắc lại những câu thần chú xã hội chủ nghĩa. “Nền kinh tế tư nhân đã trở thành một bông hoa ngoại trong khu vườn xã hội chủ nghĩa mang đặc sắc Trung Quốc,” ông tuyên bố. Năm 2007, ông gặp cơ hội trời cho để thể hiện khả năng chính trị: một bê bối tham nhũng tại Thượng Hải có dính líu tới những người đồng sự của Giang Trạch Dân, vị cựu chủ tịch nước quyền lực nắm quyền từ năm 1989 đến năm 2002. Tập được cử đến Thượng Hải để giải quyết vụ việc. Ông thể hiện sự cứng rắn trước dân chúng mà không xa lánh Giang. Ông từ chối căn biệt thự được sắp xếp cho mình, và nói nó sẽ có ích hơn nếu được dùng làm nhà dưỡng lão cho cựu chiến binh.

Thời cơ của ông đã điểm: một vài tháng sau, các quan chức cấp cao trong Đảng tiến hành lựa chọn thế hệ các nhà lãnh đạo hàng đầu tiếp theo. Người ta cho rằng Tập sẽ để thua trước Lý Khắc Cường, một người đồng chí không có thân thế gia đình cách mạng, nhưng có bằng cao học về luật và kinh tế tại Đại học Bắc Kinh. Từ năm 2002, thống trị các cấp bậc cao trong hệ thống chính trị Trung Quốc là những người đi lên theo con đường học vấn hoặc kỹ trị. Cha của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào vốn là chủ hiệu trà, và Thủ tướng Ôn Gia Bảo là con trai của một giáo viên, nhưng Trần Vân, ông trùm kinh tế cuối cùng, đã cố vấn cho các đồng sự rằng thế hệ hạt giống đỏ, giờ được gọi là “thế hệ đỏ thứ hai,” hoặc thái tử Đảng, sẽ là những người phục vụ đáng tin cậy hơn trong tương lai của Đảng. Một thái tử Đảng từng nói với một nhà ngoại giao phương Tây, “Cảm nhận giữa chúng tôi là: ‘Hồ Cẩm Đào, Ôn Gia Bảo, khi cha các anh đang bán dây giày thì cha chúng tôi đổ máu cho cách mạng.’” Khi nói chuyện riêng, một số thái tử còn ví von Chủ tịch và Thủ tướng như những hỏa kế – tức “người làm mướn.” Tháng 10 năm 2007, Tập được hé lộ có khả năng cao là người thừa kế. Đây không hẳn là một lời khen. “Giới lãnh đạo Đảng ưa những người kế nhiệm kém cỏi để họ có thể cai trị từ phía sau hậu trường,” Hà Tần, người sáng lập Minh Kính tân văn mạng, một trang web tiếng Trung ở hải ngoại, nói. Trong con mắt của công chúng, sự trỗi dậy của Tập đột ngột đến nỗi mọi người đã nói đùa, “Tập Cận Bình là ai? Ông ấy là chồng của Bành Lệ Viên.”

Tập được thử thách bằng một loại các sự vụ nổi lên trong thời gian ông sắp bắt đầu làm Tổng Bí thư năm 2012. Tháng 2, Vương Lập Quân, một cựu cảnh sát trưởng, đã cố gắng đào thoát sang Mỹ và cáo buộc gia đình người bảo trợ cũ của mình là Bạc Hy Lai, bí thư tỉnh uỷ Trùng Khánh, về tội giết người và tham ô. Các lãnh đạo Đảng đã lo sợ Bạc sẽ tự bảo vệ mình bằng chính lực lượng an ninh dưới quyền, làm gián đoạn việc chuyển giao quyền lực, và gây chia rẽ Đảng. Tháng 9, Lệnh Kế Hoạch, Chánh văn phòng của vị chủ tịch sắp mãn nhiệm, đột ngột bị giáng chức, và sau đó bị cáo buộc tìm cách che đậy cái chết của con trai ông, đã qua đời trong một tai nạn khi lái chiếc Ferrari đen chở theo hai cô gái.

Bị khủng hoảng vây quanh, Tập bỗng nhiên biến mất. Ngày 4 tháng 9 năm 2012, ông hủy cuộc họp với Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton và chuyến thăm các quan chức khác. Qua nhiều ngày, những tin đồn khủng khiếp nổi lên, từ mắc trọng bệnh đến âm mưu ám sát. Ngày 19 tháng 9, ông xuất hiện trở lại với lời giải thích tới các quan chức Mỹ rằng ông bị chấn thương ở lưng. Các nhà phân tích chính trị Trung Quốc vẫn đưa ra vấn đề Tập biến mất với niềm tin rằng một lời giải thích đầy đủ hơn sẽ làm sáng tỏ chiều sâu hoặc độ nông của sự ủng hộ dành cho ông. Trong hàng chục cuộc đối thoại diễn ra vào mùa đông năm đó, giới học giả, quan chức, nhà báo, và những nhà điều hành nói với tôi rằng họ nghi ngờ ông có vấn đề sức khỏe, và cả những lý do để khai thác điều đó. Họ suy đoán rằng trên thực tế, Tập đã án binh; ông muốn cài cắm đồng minh chủ chốt và loại bỏ đối thủ trước khi nắm quyền, nhưng các lão thành trong Đảng ra lệnh cho ông chờ đợi. Một cựu quan chức tình báo nói với tôi, “Về cơ bản Tập nói như thế này, ‘Được, kệ xác các ông, xem các ông có tìm ra ai cho vị trí này không. Tôi sắp biến mất trong hai tuần và sẽ lỡ hẹn với bà ngoại trưởng.’ Đấy là cái ông ta đã làm. Nó đã gây náo loạn còn bọn họ thì vừa chạy vừa than, ‘Whoa, whoa, whoa.’” Cuộc chuyển giao được tiến hành như đã định. Ngày 15 tháng 11 năm 2012, Tập trở thành Tổng Bí thư.

* * *

Tập đứng đầu một Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị gồm bảy người: bốn được xem là thái tử Đảng do xuất thân hoặc hôn nhân, tỷ lệ lớn hơn cả của Bộ Chính trị trong suốt lịch sử Cộng hòa Nhân dân. Các chính trị gia phương Tây thường nhận thấy ông Tập có những thói quen của một chính khách dân tuý: thoải mái trong hàng rào chắn, những câu hỏi nhã nhặn cho mọi quan khách, những giai thoại gần gũi. Trong một chuyến thăm Los Angeles, ông đã kể với sinh viên rằng ông thích bơi, đọc sách, và xem thể thao trên truyền hình, nhưng hiếm khi có thời gian. “Nếu mượn tên một bộ phim Mỹ, nó sẽ giống như Nhiệm vụ bất khả thi vậy,” ông nói. Trong khi đó các nhà quan sát Trung Quốc lại có xu hướng đề cập đến một thứ khác: quý tộc khí, tức “khí chất quý tộc.” Nó có thể đóng vai trò như một đường dẫn đảm bảo về quá khứ, hoặc đôi lúc khiến những đồng nghiệp của mình xa cách. Trong một cuộc họp tại Đại lễ đường Nhân dân hồi năm ngoái, khi các quan chức của Đảng đang trò chuyện và bắt tay nhau trong giờ nghỉ giải lao dài, Tập chỉ ngồi một chỗ. “Nó kéo dài hàng giờ, nhưng ông ấy chỉ ngồi đó, nhìn thẳng về phía trước,” một người nước ngoài tham dự nói với tôi. “Ông ấy không hề bước xuống bục để nói, ‘Tình hình ở Ninh Hạ sao rồi?’”

Tập tin rằng có một mối đe dọa nghiêm trọng đối với Trung Quốc từ bên trong. Theo các nhà ngoại giao Mỹ, vị giáo sư bạn ông Tập đã mô tả ông như “thấy ghê tởm trước sự thương mại hóa toàn diện của xã hội Trung Quốc, kèm theo giới nhà giàu mới nổi, tham nhũng của quan chức, mất giá trị, nhân phẩm, và tự trọng, cũng như những ‘tệ nạn đạo đức’ như ma túy và mại dâm.” Nếu trở thành nhà lãnh đạo đứng đầu Trung Quốc, vị giáo sư dự đoán, “rất có thể ông ấy sẽ tích cực cố gắng giải quyết những tệ nạn này, có thể với cái giá là tầng lớp nhà giàu mới nổi.” Mặc dù các thái tử Đảng và anh chị em của họ đã hưởng lợi rất nhiều từ sự trỗi dậy của Trung Quốc (chị gái Tề Kiều Kiều của ông Tập được cho là sở hữu lượng tài sản doanh nghiệp và bất động sản lớn), các gia đình cách mạng vẫn cho rằng họ hưởng lợi chính đáng, và họ cũng trách những “người làm mướn” đã để xảy ra tham nhũng và lãng phí, thứ làm dấy lên cơn thịnh nộ trong dân chúng và đe dọa tương lai của Đảng.

Bước đầu tiên đi đến một giải pháp là thiết lập lại sự kiểm soát. “Nền lãnh đạo tập thể,” phân tán quyền lực trong Ủy ban Thường vụ, đã kìm hãm Hồ Cẩm Đào triệt để đến mức ông bị gán biệt danh “Người đàn bà bị bó chân.” Tập tập hợp quanh mình một “nội các không chính thức”, được xác định không phải bằng một ý thức hệ đơn nhất mà bằng mối quan hệ phe nhóm và trung thành chính trị. Các thành viên bao gồm Lưu Hạc, người bạn ấu thơ nay là một nhà kinh tế học có đầu óc cải cách, và Lưu Nguyên, một vị tướng diều hâu, con trai cố Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ. Quan trọng nhất là Vương Kỳ Sơn, một người bạn lâu năm trong hàng thập niên, đã được giao trọng trách đứng đầu Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương, cơ quan phát động một chiến dịch chống tham nhũng lớn.

Từ lâu Đảng đã vun vén một hình ảnh nhất quán về đạo đức. Tuy nhiên, trong hai năm tiếp theo, các nhà điều tra của Vương, được trao nhiều quyền hạn trong việc giam giữ và thẩm vấn, đã tấn công các cơ quan có thể đối đầu với chính quyền của Tập, với cáo buộc âm mưu và lạm quyền. Họ cáo buộc tham nhũng đối với các quan chức trong các uỷ ban kế hoạch và tài sản nhà nước, vốn bảo vệ đặc quyền của các công ty độc quyền nhà nước lớn. Họ đã bắt giữ trùm an ninh của Trung Quốc, Chu Vĩnh Khang, cựu quan chức dầu khí có xương quai hàm to cộ như tượng đảo Phục Sinh, người xây dựng công an và quân đội thành một vương quốc cá nhân và nhận được nhiều ngân quỹ cho trinh sát và do thám trong nước hơn cho quốc phòng. Họ lần tới hàng ngũ quân sự, nơi tham nhũng tràn lan không chỉ khiến người dân khó chịu – người đi bộ đã quen với những chiếc sedan sang trọng mang biển quân sự phóng bạt mạng trên đường phố Bắc Kinh với kim bài miễn tội – mà còn làm suy yếu nền quốc phòng Trung Quốc. Khi khám nhà gia đình Trung tướng Cốc Tuấn Sơn, một giám đốc hậu cần cấp cao, cảnh sát đã tịch thu bốn xe tải với rượu, tác phẩm nghệ thuật, tiền mặt, và nhiều đồ xa xỉ khác. Theo lời một nhà ngoại giao tại Bắc Kinh, trong số đồ đạc của ông Cốc có cả mô hình bằng vàng của tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc. “Khi được hỏi, ông ta nói đó là biểu tượng của lòng yêu nước,” nhà ngoại giao nói.

Đến cuối năm 2014, Đảng tuyên bố đã trừng phạt hơn mười vạn quan chức với cáo buộc tham nhũng. Nhiều nhà quan sát nước ngoài đã đặt câu hỏi liệu cuộc thập tự chinh của Tập có thực sự nhằm dập tắt tham nhũng hay chỉ là một công cụ để tấn công kẻ thù. Không đơn giản là chỉ một đáp án nào: tham nhũng đã trở nên quá nguy hiểm đối với tính chính danh của Đảng đến mức chỉ nhà lãnh đạo bàng quan nhất mới có thể tránh ép nó trở lại một mức độ có thể kiểm soát hơn, nhưng dựng rào chống tham nhũng cũng là một phương tiện để củng cố chính trị, và ở những mức độ cao nhất Tập đã triển khai nó chủ yếu để chống lại đối thủ. Geremie Barme, nhà sử học đứng đầu Viện Australian Centre o­n China in the World, đã phân tích 48 vụ bắt giữ quan chức cấp cao nhất và nhận ra không ai trong số họ thuộc thế hệ Đỏ thứ hai. “Tôi không gọi đó là chiến dịch chống tham nhũng,” một nhà ngoại giao phương Tây nói với tôi. “Đó là cuộc chiến triệt tận gốc.”

* * *

Ít lâu sau khi nhậm chức, Tập hỏi, “Tại sao Đảng Cộng sản Liên Xô sụp đổ?” và tuyên bố, “Đó là một bài học sâu sắc cho chúng ta.” Các học giả Trung Quốc đã nghiên cứu câu hỏi hóc búa này từ hàng chục góc độ, nhưng Tập muốn nhiều hơn thế. “Năm 2009, ông giao việc thực hiện một nghiên cứu công phu về Liên Xô cho một người làm việc trong văn phòng nghiên cứu chính sách,” một nhà ngoại giao Bắc Kinh nói với tôi. “Nó kết luận sự tan rã bắt đầu từ thời Brezhnev. Trong nghiên cứu, tác giả trích dẫn một câu chuyện đùa: Brezhnev đưa mẹ đến Moskva. Ông ta tự hào khoe với mẹ những căn hộ nhà nước ở Kremlin, chiếc xe limousine Zil của ông, và cuộc sống xa hoa mà ông đang có. ‘Mẹ nghĩ gì, thưa mẹ,’ Brezhnev hỏi. ‘Mẹ sẽ không bao giờ phải lo chuyện gì nữa.’ ‘Mẹ rất tự hào về con, Leonid Ilyich,’ mẹ ông trả lời, ‘nhưng Cộng sản biết được thì sao?’ ông Tập thích câu chuyện này.” Tập có thái độ khinh thị đặc biệt đối với Gorbachev vì đã không bảo vệ được Đảng trước những kẻ đối lập, và nói với các đồng sự, “Không có ai đủ dũng khí để đứng lên và phản đối.”

Trong năm sau khi Tập nhậm chức, các cán bộ được yêu cầu xem một bộ phim tài liệu dài sáu phần về sự sụp đổ của Liên Xô, chiếu những cảnh bạo động bất ổn và mô tả âm mưu lật đổ chủ nghĩa cộng sản thông qua “diễn biến hòa bình” của Mỹ: sự xâm nhập dần dần của các tư tưởng chính trị có mục đích lật đổ của phương Tây. Kể từ những bước đầu tiên, khi các cuộc “cách mạng màu” nổ ra ở khối Xô viết cũ, cộng sản Trung Quốc đã lấy nguy cơ lây nhiễm làm cái cớ để siết chặt đời sống chính trị. Nỗi lo sợ tăng lên khi làn sóng bất ổn dâng cao ở Tây Tạng năm 2008, ở Tân Cương năm 2009, và trên khắp thế giới Ả Rập năm 2011. Tháng 9 năm ngoái, khi các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ nổ ra ở Hồng Kông, một bài xã luận trên Thời báo Hoàn cầu, một tờ nhật báo của nhà nước, đã cáo buộc Quỹ Quốc gia vì Dân chủ ở Hoa Kỳ và CIA “chìa tay” đằng sau cuộc biểu tình, với ý định “thúc đẩy sự độc lập của Đài Loan, của Tân Cương, và của Tây Tạng.” (Hoa Kỳ đã phủ nhận sự liên quan.)

Chính phủ của Tập không có chỗ cho sự đối lập trung thành (tức chỉ trích nhưng vẫn trung thành với đảng – NBT). Khi ông phát động chiến dịch chống tham nhũng, các nhà hoạt động – như luật sư Hứa Chí Vĩnh, người phục vụ trong bộ máy lập pháp địa phương ở Bắc Kinh – đã tham gia và kêu gọi quan chức công khai thu nhập. Nhưng Hứa và nhiều người khác đã bị bắt. (Sau này ông bị kết án bốn năm tù vì tội “tập hợp đám đông gây rối trật tự công cộng.”) Đằng Bưu, cựu đồng nghiệp của ông Hứa, nói với tôi, “Với chính phủ, ‘diễn biến hòa bình’ không chỉ là khẩu hiệu. Nó là sự thật. Ảnh hưởng của các quốc gia phương Tây ngày càng hiển hiện và mạnh mẽ.” Ông Đằng đang ở một hội nghị tại Đức khi đồng nghiệp của ông bị bắt. “Mọi người khuyên tôi đừng trở về Trung Quốc, nếu không tôi cũng sẽ bị bắt,” Đằng nói. Hiện ông là một học giả khách mời tại Trường Luật Đại học Harvard.

Một biên tập viên kỳ cựu ở Bắc Kinh nói với tôi rằng các nhà từ thiện Trung Quốc đã được cảnh báo, “Các ông không được đưa tiền cho tổ chức phi chính phủ này hay tổ chức phi chính phủ kia – về cơ bản là mọi tổ chức phi chính phủ.” Trong tháng 12, Tổ chức Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) đã đếm được 44 phóng viên trong các nhà tù Trung Quốc, nhiều hơn mọi quốc gia khác. Các luật sư nhân quyền nổi tiếng – Phổ Chí Cường, Đinh Gia Hỷ, Hạ Lâm – cũng bị bỏ tù. Đầu tháng này, Human Rights Watch gọi đây là cuộc đàn áp khắc nghiệt nhất trong một thập niên qua.

Mặc dù Vladimir Putin đã bóp nghẹt xã hội dân sự Nga và vô hiệu hoá báo chí, các hiệu sách ở Moskva vẫn bày bán những cuốn sách chỉ trích ông, và một số blog kiên nhẫn vẫn tìm cách công kích ông. Tập không khoan dung đến thế. Tháng 2 năm 2014, Diêu Văn Điền, một biên tập viên 79 tuổi của Nhà xuất bản Morning Bell ở Hồng Kông, người dự định phát hành cuối tiểu sử chỉ trích ông Tập của nhà văn lưu vong Dư Kiệt, đã bị bắt trong chuyến thăm đại lục. Ông đã nhận được một cú điện thoại cảnh báo không được tiến hành xuất bản cuốn sách. Ông bị kết án 10 năm tù, vì tội buôn lậu bảy hộp sơn.

Trong nhiều năm, giới tri thức Trung Quốc đã phân biệt giữa lời nói và hành động: các tư tưởng chính trị phương Tây có thể được thảo luận ở Trung Quốc, miễn là không ai cố gắng áp dụng. Năm 2011, Bộ trưởng Giáo dục Viên Quý Nhân đã ca ngợi lợi ích của việc trao đổi với nước ngoài. “Bất luận họ giàu hay nghèo, xã hội chủ nghĩa hay tư bản chủ nghĩa, chừng nào họ có lợi cho sự phát triển của chúng ta thì chúng ta có thể học hỏi từ họ,” ông nói trên Kinh Hoa Thời báo, một tờ báo nhà nước. Nhưng trong tháng 1 ông lại phát biểu tại một hội nghị, “Giảng viên trẻ và sinh viên chính là đối tượng tiêm nhiễm chính của thế lực thù địch.” Ông nói, “Chúng ta tuyệt đối không để lọt vào lớp học những thứ truyền bá giá trị phương Tây.” Một bài viết trên trang Cầu thị, một tờ báo Đảng chính thống, đã cảnh báo các giáo sư “bôi nhọ cái tên Trung Quốc,” và chỉ đích danh giáo sư luật Hạ Vệ Phương. Khi tôi nói chuyện với giáo sư Hạ ít ngày sau đó, ông nói, “Giới thủ cựu vốn không ưa gì tôi, nhưng gần đây tình hình trở nên trầm trọng hơn. Quan điểm chính trị của dàn lãnh đạo mới không giống như dưới thời Hồ hay Giang. Họ cấm đoán nhiều hơn. Họ không hề sẵn sàng chấp nhận một cuộc thảo luận tích cực.”

Việc cách ly Trung Quốc khỏi các tư tưởng phương Tây đã đặt ra một vài vấn đề thực tiễn. Đảng đã công bố những cải cách “pháp quyền” nhằm tăng cường sự kiểm soát từ trên xuống trong hệ thống pháp lý và bảo vệ tòa án khỏi sự can thiệp của địa phương. Giáo sư Hạ nói, “Nhiều đồng nghiệp của tôi nghiên cứu luật dân sự và phần lớn bài giảng của họ là về pháp luật Đức và Pháp. Nếu muốn ngăn giá trị phương Tây truyền bá vào các trường đại học Trung Quốc, anh cần đóng cửa mọi trường luật và đảm bảo chúng không còn tồn tại.” Về phần mình, Tập không thấy có gì mâu thuẫn bởi vì bảo vệ Đảng luôn đi trước bảo vệ pháp luật. Hồi tháng 1, ông nói Trung Quốc phải “nuôi dưỡng một đội quân pháp lý trung thành với Đảng, với nhà nước, với nhân dân, và với pháp luật.” Nhắc lại lời Mao, ông nói thêm, “Đảm bảo cán dao luôn nằm chắc trong tay của Đảng và nhân dân.”

20160402_LDD001_0

Nguồn: Evan Osnos, “Born Red,” The New Yorker, 06/04/2015.

Biên dịch: Bùi Hoàng Ánh | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng

Bài liên quan: Phần 1Phần 2

Sự thận trọng của Tập trước ảnh hưởng của phương Tây được phản ánh trong chính sách đối ngoại của ông. Còn trên phương diện cá nhân, ông bày tỏ những kỷ niệm nồng ấm với tiểu bang Iowa và cho con gái Tập Minh Trạch theo học tại Harvard. (Cô tốt nghiệp vào năm ngoái, dưới một bí danh, và đã trở về Trung Quốc). Nhưng Tập cũng thể hiện quan điểm mang tính “bản chất chủ nghĩa” (essentialist) của ông về những đặc tính quốc gia khi cho rằng lịch sử và cấu trúc xã hội của Trung Quốc khiến nó không phù hợp với nền dân chủ đa đảng, chế độ quân chủ, hay bất kỳ một hệ thống phi cộng sản nào khác. “Chúng tôi đã xem xét, đã thử, nhưng không mô hình nào hoạt động hiệu quả,” ông nói với cử tọa tại trường College of Europe ở Bruges vào mùa xuân năm ngoái. Áp dụng một lựa chọn khác, ông nói, “thậm chí có thể dẫn đến những hệ quả thảm khốc.” Dưới thời ông, truyền thông nhà nước liên tục nhấn mạnh mối đe dọa của “diễn biến hòa bình,” đồng thời cáo buộc các công ty Mỹ, bao gồm Microsoft, Cisco, và Intel, là “những “chiến binh” của chính phủ Hoa Kỳ.

Nói về tầm nhìn ngoại giao nói chung, giới lãnh đạo Trung Quốc từ thời Đặng Tiểu Bình đã trung thành với một nguyên tắc được gọi là “Thao quang dưỡng hối.” Về cơ bản, Tập đã thay thế quan niệm này bằng những tuyên bố về sự “đến thời” của Trung Quốc. Ở Paris năm ngoái, ông dẫn lại lời của Napoléon rằng Trung Quốc là “con sư tử đang ngủ,” và nói con sư tử ấy “đã thức dậy, nhưng là một con sư tử hiền hoà, thiện chí, và văn minh.” Ông nói trước Bộ Chính trị hồi tháng 12 rằng ông có ý định “khiến tiếng nói của Trung Quốc phải được nghe và đưa nhiều thành tố Trung Quốc hơn vào luật lệ quốc tế.” Nhằm đối trọng với Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế có trụ sở tại Washington, chính phủ của Tập đã lập ra Ngân hàng Phát triển Mới, Quỹ cơ sở hạ tầng Con đường Tơ lụa, và Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á, với ý định tích lũy tổng cộng 240 tỷ USD tiền vốn. Tập mạnh dạn hơn những người tiền nhiệm trong việc khẳng định sự kiểm soát của Trung Quốc đối với không gian và đất liền, đưa giàn khoan dầu đến các vùng biển tranh chấp, và dựng nên các toà nhà, bãi đỗ trực thăng, và các cơ sở thiết bị khác trên các bãi đá được nhiều nước tuyên bố chủ quyền. Ông cũng lợi dụng sự cô lập ngày càng lớn về kinh tế của Nga; Tập gặp gỡ Putin nhiều hơn bất cứ nguyên thủ nào khác, và vào tháng 5 năm ngoái, khi Nga đang đối mặt với những lệnh trừng phạt mới sau vụ sáp nhập Crimea, Tập và Putin đã đồng ý một thoả thuận cung cấp dầu khí trị giá 400 tỷ USD cho Trung Quốc với giá bán có lợi cho Bắc Kinh. Theo vị biên tập viên kỳ cựu, Tập đã nói với mọi người rằng ông ấn tượng với việc Putin sáp nhập Crimea – “Ông ấy đã có một vùng đất rộng và giàu tài nguyên” và có thể tăng số phiếu của mình tại quê nhà. Nhưng khi chiến sự ở Ukraine bắt đầu kéo dài, Tập cũng bớt lời ca ngợi Putin.

Không quan hệ ngoại giao nào quan trọng với tương lai của Trung Quốc hơn mối quan hệ với Mỹ, và Tập đã thúc giục Mỹ chấp nhận “quan hệ siêu cường kiểu mới” – nhìn nhận Trung Quốc một cách bình đẳng và công nhận tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với các quần đảo tranh chấp và các lợi ích khác. (Chính phủ Obama đã khước từ khái niệm này.) Tập và Obama đã chính thức gặp nhau năm lần. Giới chức Mỹ mô tả mối quan hệ này là có lúc thẳng thắn nhưng không gần gũi. Họ “có những trao đổi thẳng thắn đến phũ phàng về nhiều vấn đề nhạy cảm mà không làm hỏng kế hoạch,” một quan chức cấp cao nói với tôi. “Vì thế nó khác với thời Hồ Cẩm Đào, hồi đó có rất ít trao đổi.” Hồ gần như chưa bao giờ xa rời những bài diễn văn soạn sẵn, và những người đồng cấp phía Mỹ vẫn tự hỏi ông tin đến đâu vào những điều mình nói ra. “Tập đọc những gì mà tôi tin là ông ta tin,” vị quan chức nói, dù sự tham gia của họ vẫn cứng chắc: “Vẫn có những lời lẽ mà bạn rất khó tách ra khỏi trong những trao đổi ấy.… Chúng tôi muốn có đối thoại.”

Trong nhiều năm, các lãnh đạo quân sự Mỹ đã lo ngại về nguy cơ xảy ra va chạm ngày càng lớn giữa Mỹ và Trung Quốc, phần vì Bắc Kinh đã phản đối các chính sách của Mỹ bằng cách từ chối các cuộc gặp chỉ huy cấp cao giữa hai nước. Năm 2011, Mike Mullen, khi đó là Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đã thăm Tập tại Bắc Kinh, và bằng kinh nghiệm quân sự lâu năm của mình, Mike nói với Tập, ông nhớ lại và kể cho tôi, “Tôi chỉ cần ông chấm dứt việc cắt đứt quan hệ quân sự (với Mỹ) như bước đi đầu tiên mỗi khi ông bực mình.” Tình hình đã cải thiện. Tại Bắc Kinh tháng 11 năm ngoái, Tập và Obama đã dành năm tiếng đồng hồ để ăn tối, gặp gỡ, và tuyên bố hợp tác về biến đổi khí hậu, một thỏa thuận tự do thương mại công nghệ cao mà Trung Quốc từng phản đối, và hai thoả thuận quân sự nhằm khuyến khích sự liên lạc giữa các lực lượng hoạt động gần nhau trên Biển Đông và Hoa Đông. Mullen, người gặp lại ông Tập sau lần gặp đầu tiên, đã được động viên: “Họ vẫn bực bội, họ vẫn hành động, nhưng họ không cắt quan hệ.”

* * *

Do Trung Quốc từ chối những tư tưởng phương Tây, Tập đang cố gắng lấp đầy khoảng trống bằng việc đưa ra một nhóm tư tưởng mới ở cả trong lẫn ngoài nước. Mới đây, tôi bắt tuyến tàu điện ngầm số 1 về phía Đông, chạy ngay dưới Đại lộ Trường An – dưới trụ sở Đảng, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thương mại, và Bộ Công an – và xuống đường vành đai 2, nơi từng có tường thành cũ. Gần nhà ga, ở một cửa hàng Starbucks, tôi gặp Chương Lập Phàm, một nhà sử học nổi tiếng. Ở tuổi 64, ông đi ngược lại khuôn mẫu nhàu nhĩ thường thấy của giới trí thức tự do; ông cao lớn, tóc muối tiêu lịch lãm, áo khoác đen cổ tàu và mũ trùm bằng lông đen mịn. Chương lớn lên trong chính trị; cha của ông, một chủ kho bạc trước cách mạng, làm bộ trưởng trong những năm đầu của chính phủ Mao. Tôi hỏi ông về thông điệp mà Tập hy vọng truyền bá từ Trung Quốc đến thế giới. Ông đáp, “Kể từ thời Mao và thời bắt đầu cải cách và mở cửa, ai cũng nói về ‘khủng hoảng niềm tin,’” tức cảm giác chính sự tăng trưởng nhanh chóng và bất ổn chính trị đã làm Trung Quốc đi lệch khỏi lịch sử đạo đức của nó. “Ông ấy đang cố giải quyết vấn đề, để có thể có một hệ tư tưởng mới.”

Chương viết về chính trị, thỉnh thoảng được cảnh sát hỏi thăm và nhắc nhở ông tránh những chủ đề nhạy cảm. “Có lúc họ ghé qua và nói vọng qua cánh cửa đóng,” Chương nói. Ông nhận xét, “Họ đã cố ngăn tôi đến đây ngày hôm nay. Họ theo tôi đến tận đây.” Ông ám chỉ một thanh niên trẻ và gầy mặc áo gió, theo dõi chúng tôi từ một bàn gần đó. Ở những vùng hẻo lánh, nơi cảnh sát hiếm khi thấy sự hiện diện của người nước ngoài, chính quyền thường cố gắng ngăn cản người dân gặp gỡ nhà báo. Nhưng trong mười năm viết về Trung Quốc, đây là lần đầu tiên tôi gặp phải tình cảnh này ngay ở thủ đô. Tôi gợi ý hoãn cuộc trò chuyện. Ông lắc đầu. Bằng một giọng giả như thì thầm, ông nói, “Cái tôi nói và cái tôi viết là một. Không có gì khác nhau.”

* * *

Đáng ngạc nhiên nhất về thời đại của Tập Cận Bình là quyết định đóng cửa các “khoảng không tự do” – những sự bất tuân và những điều thả cửa vốn được dung nhứ như một cách tránh buộc các công dân Trung Quốc giàu có và có học vấn nhất rời bỏ đất nước. Trong nhiều năm, chính phủ ngầm cho phép người dân kết nối VPN, tức mạng cá nhân ảo, cho phép người dùng truy cập các trang bị chặn ở Trung Quốc. Rủi ro có vẻ nằm trong tầm kiểm soát; phần lớn dân mạng Trung Quốc không quan tâm đến chính trị bằng việc theo dõi Instagram của người nổi tiếng (Instagram, cũng như Facebook, Twitter, Bloomberg, Reuters, và tờ Times, đều bị chặn). Về lý thuyết, mở cửa những trang này sẽ cho phép những người dùng khôn khéo tiếp cận được cái họ muốn hoặc cần – ví dụ, nhà nghiên cứu vào Google Scholar, hay doanh nhân thực hiện giao dịch – trong khi ngăn ngừa quần chúng sử dụng những công nghệ làm Đảng lo ngại. Nhưng vào ngày 23 tháng 1, khi tôi đang ở Bắc Kinh, chính phủ đột ngột chặn VPN và truyền thông nhà nước lại khẳng định chúng là bất hợp pháp. Qua một đêm, việc truy cập Internet bên ngoài Trung Quốc trở nên khó khăn hơn nhiều. Trước khi hệ thống bình luận bị đóng trên trang Computer News, 12.000 người đã kịp bày tỏ quan điểm. “Các ngài sợ cái gì?” một người hỏi. “Bước tiến lớn trở thành một Triều Tiên thứ hai,” người khác viết. “Một quảng cáo nữa cho việc di cư ra nước ngoài.”

Mười năm trước, Internet Trung Quốc sống động với tranh luận, thú nhận, hài hước, và khám phá. Qua từng tháng, nó ngày càng bị thanh lọc và thắt chặt. Nếu xét sự kết nối của Trung Quốc với thế giới bên ngoài, thì sự kết nối kỹ thuật số ngày càng tồi đi. Những cuộc gọi qua Internet, video, podcast – những tiện ích nhỏ của đời sống kỹ thuật số hiện đại – ngày càng khó tiếp cận rộng rãi hơn so với một năm trước. Quan sát điều này ở một siêu cường đang lên quả là đáng ngạc nhiên. Năm 2015 còn bao nhiêu nước có kết nối Internet với thế giới kém hơn năm trước?

* * *

Tổng Bí thư, với tư cách Bác Tập, đã đưa ra lời khuyên về những vấn đề phi chính trị: mùa thu năm ngoái, ông than phiền về một xu hướng “gợi cảm” thái quá trong xã hội. (Đáp lại, các hãng xe hơi Trung Quốc đã ngừng sử dụng người mẫu ăn mặc mát mẻ làm dáng quanh trong các triển lãm.) Hồi tháng 1, ông thúc giục mọi người nên ngủ nhiều hơn, “dù có tận tâm với công việc đến mấy,” nói rằng mình vẫn đi ngủ trước 12h. Trên mạng, dân tình đùa nhau điều đó thật vô lý: từ khi nắm quyền, ông Tập đã có hai bọng mắt thâm quầng và bộ dạng cáu kỉnh gần như thường trực.

Suốt một thế hệ, Đảng Cộng sản đã tạo nên sự đồng thuận chính trị dựa trên tăng trưởng kinh tế và tính mơ hồ của luật pháp. Các nhà hoạt động tự do chủ nghĩa và các quan chức tham nhũng đã học được cách luồn lách (hay qua mặt) những ranh giới pháp lý, bởi vì Đảng chỉ phản đối tùy lúc. Giờ đây, Tập cho thấy sự đồng thuận ấy – vượt ra ngoài giới tinh hoa của Đảng – là không cần thiết, hoặc, ít nhất, không đáng tin bằng ranh giới rạch ròi giữa bạn và thù.

Khó mà biết chính xác Tập nhận được bao nhiêu sự ủng hộ. Các cuộc thăm dò kín không được phép đong đếm cụ thể sự ủng hộ của công chúng dành cho ông, nhưng Victor Yuan, chủ tịch Tập đoàn Tư vấn Nghiên cứu Horizon, một công ty khảo sát ở Bắc Kinh, nói với tôi, “Chùng tôi đã làm một số thăm dò gián tiếp, và tỷ lệ ủng hộ ông ấy là khoảng 80%. Nó đến từ hai lĩnh vực: một là chính sách chống tham nhũng, và hai là chính sách đối ngoại. Lĩnh vực chưa rõ ràng là kinh tế. Người ta nói họ phải chờ xem đã.”

Nền kinh tế Trung Quốc có lẽ là cản trở lớn nhất của ông Tập. Sau ba thập niên tăng trưởng kinh tế với tốc độ trung bình gần 10% mỗi năm, Đảng kỳ vọng tăng trưởng sẽ chững lại ở tốc độ bền vững trong khoảng 7%, nhưng nó có thể sụt giảm mạnh hơn. Trung Quốc vẫn là nhà sản xuất lớn nhất thế giới với 4 nghìn tỷ USD dự trữ ngoại hối (con số tương đương với nền kinh tế lớn thứ tư trên thế giới). Tháng 11 năm 2013, Đảng thông báo kế hoạch phục hồi cạnh tranh bằng cách mở rộng vai trò của các ngân hàng tư nhân, cho phép thị trường (thay vì nhà nước) phân bổ nguồn nước, dầu khí, và các tài nguyên quý giá khác, và buộc các công ty nhà nước giảm độc quyền và cạnh tranh với các doanh nghiệp tư nhân. Mùa xuân năm ngoái, Trung Quốc đã bãi bỏ vốn điều lệ và các điều kiện khác đối với công ty mới, và đến tháng 11 nó cho phép các nhà đầu tư nước ngoài lần đầu tiên được giao dịch cổ phiếu trực tiếp trên sàn chứng khoán Thượng Hải. “Công bằng mà nói, trong 18 tháng qua chính phủ của ông Tập đã đạt được nhiều thành tựu, trong nhiều lĩnh vực, hơn chính phủ của Hồ Cẩm Đào đạt được trong cả nhiệm kỳ thứ hai,” Arthur Kroeber, một nhà kinh tế lâu năm ở Bắc Kinh làm việc tại Gavekal Dragonomics, một công ty nghiên cứu, nói với tôi. Nhưng ông cũng nói thêm, “mức độ tin tưởng của tôi” vào khả năng đẩy lùi suy thoái nhờ cải cách “chỉ nhỉnh hơn 50% một chút.”

Những rủi ro đối với nền kinh tế Trung Quốc chưa bao giờ rõ ràng đến thế. Lực lượng lao động đang già đi nhanh hơn các nước khác (do chính sách một con), và các doanh nghiệp đang vay nhiều hơn số tiền kiếm được. David Kelly, đồng sáng lập China Policy, một công ty tư vấn và nghiên cứu có trụ sở tại Bắc Kinh, nói, “Bước ngoặt của nền kinh tế thực sự diễn ra từ khoảng bốn, năm năm trước, giờ thì anh bắt đầu nhìn thấy vấn đề kinh điển là hiệu quả của đồng vốn bị suy thoái. Cứ mỗi đô la đầu tư, anh thu lợi ít hơn nhiều.” Sự gia tăng nhu cầu năng lượng và vật liệu thô đang chững lại, ngày càng nhiều nhà đất và cửa hàng bỏ không, những người Trung Quốc tiết kiệm lo xa đang gửi tiền ra nước ngoài, đề phòng một cuộc khủng hoảng. Một số nhà máy không trả nổi lương cho công nhân, và trong quý IV năm 2014 công nhân đã đình công hoặc tiến hành các hình thức phản đối khác với mật độ gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước.

Khả năng tránh một cuộc khủng hoảng kinh tế của Tập phụ thuộc một phần vào việc ông có sức mạnh chính trị để đứng trên các công ty nhà nước, chính quyền địa phương, và các nhóm lợi ích quyền lực khác hay không. Trong những cuộc gặp với Rudd, cựu Thủ tướng Úc, Tập đã nhắc đến những nỗ lực thất bại của cha mình trong việc hoàn thành các cải cách theo định hướng kinh tế thị trường. “Tập Cận Bình có quyền tự hào về cha mình,” Rudd nói, “Cha ông ấy đã có những thành tựu thực sự và, nói một cách thẳng thắn, là người phải trả cái giá quá đắt về cá nhân lẫn chính trị để trở thành một người cống hiến hết mình cho Đảng và cải cách kinh tế.”

Trong lịch sử, Đảng chưa bao giờ nhận thức sự mâu thuẫn giữa đàn áp chính trị và cải cách kinh tế. Năm 2005, Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã tiếp một phái đoàn Quốc hội Mỹ. Một thành viên trong đoàn nhắc tới một giáo sư mới bị đuổi việc vì những lý do chính trị và hỏi thủ tướng tại sao. Ôn bối rối trước câu hỏi; vị giáo sư chỉ là “trường hợp nhỏ,” ông nói. “Tôi không biết anh nói đến ai, nhưng là thủ tướng tôi có 1,3 tỷ người trong tâm trí mình.”

Để duy trì tăng trưởng kinh tế, Trung Quốc đang cố gắng đẩy mạnh sáng tạo, nhưng bằng cách áp đặt một bầu không khí chính trị lạnh lẽo lên các trường đại học, Tập có nguy cơ dập tắt chính những ý tưởng đột phá rất cần cho tương lai đất nước. Đôi khi chính trị chiếm ưu thế hơn những tính toán duy lý. Năm 2014, sau khi dành nhiều năm đầu tư vào khoa học và công nghệ, tỷ trọng kinh tế Trung Quốc dành cho nghiên cứu và phát triển đã vượt qua châu Âu. Nhưng khi chính phủ công bố những hạng mục được tài trợ cho nghiên cứu khoa học xã hội thì 7 trên 10 dự án đứng đầu được dành cho việc phân tích những phát biểu của ông Tập (có tên chính thức là Loạt diễn văn quan trọng của Tổng Bí thư Tập) hoặc khẩu hiệu đặc trưng của ông: Giấc mơ Trung Hoa.

* * *

Thời đại Tập Cận Bình đã phủ nhận giả định rằng sự mở cửa thất thường của Trung Quốc với thế giới là quá quan trọng và nhiều thành quả để có thể dừng lại. Đảng ngày nay nhận thức được một loạt mối đe doạ mà, theo quan điểm của giáo sư luật Hạ Vệ Phương, là chỉ có thể gia tăng trong những năm tới. Trước khi có mạng internet, ông nói, “thực sự không nhiều người có khả năng tiếp cận các nguồn thông tin bên ngoài, nên dưới thời Đặng Tiểu Bình, Đảng có thể mở cửa hơn nhiều.” Nhưng bây giờ, nếu Internet không bị hạn chế, “tôi tin những gì nó mang tới sẽ bị các nhà lãnh đạo coi là hiểm hoạ.”

Như nhiều người khác mà tôi đã gặp trong mùa đông qua, Hạ Vệ Phương lo rằng Đảng đang thu hẹp phạm vi sự thích nghi có thể chấp nhận được đến mức nó có nguy cơ tạo ra sự thay đổi ngoài kiểm soát. Tôi hỏi ông nghĩ Đảng sẽ ra sao trong 10 hay 15 năm tới. “Tôi nghĩ, với tư cách như những trí thức, chúng tôi phải làm mọi thứ có thể để thúc đẩy sự chuyển biến hòa bình của Đảng – để khuyến khích nó trở thành một ‘đảng cánh tả’ theo khái niệm châu Âu, một dạng đảng dân chủ xã hội.” Điều đó, ông nói, sẽ khiến đảng viên có thái độ tôn trọng hơn với một hệ thống luật pháp và cạnh tranh chính trị thực sự, bao gồm tự do báo chí và tự do tư tưởng. “Nếu họ khước từ ngay cả những thay đổi cơ bản này, thì tôi tin Trung Quốc sẽ trải qua một cuộc cách mạng khác.”

Đó là một dự đoán ấn tượng – và là một trong những điều kỳ lạ phổ biến trong những ngày này. Dưới sự giám sát của an ninh, Chương Lập Phàm, nhà sử học tôi gặp ở Starbucks, nói, “Trước mặt nhiều bạn bè thái tử Đảng, tôi đã nói, nếu Đảng Cộng sản không tiến hành những cải cách chính trị cần thiết trong 5 hay 10 năm tới, nó có thể sẽ đánh mất cơ hội hoàn toàn. Là học giả, chúng tôi vẫn luôn nói cải cách thì tốt hơn cách mạng, nhưng trong lịch sử Trung Quốc chu kỳ này vẫn thường lặp lại. Mao từng nói chúng tôi phải thoát khỏi chu kỳ ấy, nhưng ngay lúc này chúng tôi vẫn đang nằm trong đó. Điều này thật đáng lo.”

Hai tháng sau sự cố đêm giao thừa, một lần nữa Đảng phải đối mặt với xung đột giữa bản tính kiểm soát của mình và sự phức tạp của xã hội Trung Quốc. Trong nhiều năm chính quyền đã đánh giá thấp tính nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường, mô tả nó như cái giá tất yếu của phát triển. Nhưng qua từng năm, giai cấp trung lưu ngày càng trở nên ít dễ dãi hơn; trong các cuộc thăm dò, người dân thành thị nói về ô nhiễm như mối quan tâm hàng đầu của mình, và, bằng smartphone, họ có thể so sánh mức độ ô nhiễm thường nhật với tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới. Sau hiện tượng khói mù đột biến năm 2013, chính phủ đã tăng cường những nỗ lực hợp nhất các nhà máy điện, đóng cửa các nguồn gây ô nhiễm nhỏ, và thắt chặt quản lý nhà nước. Năm ngoái, Trung Quốc phát động “cuộc chiến chống ô nhiễm,” nhưng thừa nhận rằng Bắc Kinh sẽ ít có khả năng có được bầu không khí trong lành trước năm 2030. Trong một khoảnh khắc thẳng thắn, thị trưởng đã tuyên bố thành phố này là nơi “không thể sống nổi.”

Hồi tháng 2, các trang mạng video của Trung Quốc đã đăng một phim phóng sự được tư nhân tài trợ có nhan đề Dưới mái vòm, trong đó Sài Tĩnh, cựu phóng viên truyền hình nhà nước, gióng lên hồi chuông cảnh báo những hiểm hoạ mà ô nhiễm không khí đem lại cho bé gái sơ sinh của cô. Đó là một tác phẩm tinh tế: Sài, mặc quần jeans bạc và áo blouse trắng hợp thời trang, truyền tải tới khán giả trường quay đang chăm chú một bài nói chuyện có nhịp điệu nhanh, kiểu TED, xen lẫn những thống kê thẳng thắn và các đoạn phim ghi lại cảnh quan chức thừa nhận những công ty và cơ quan có quyền lực đã khiến họ không còn khả năng bảo vệ sức khoẻ cộng đồng. Về tinh thần, bộ phim nhất quán với “cuộc chiến chống tham nhũng” chính thống, và truyền thông nhà nước đã đáp lại bằng một loạt bài đưa tin khen ngợi.

Bộ phim đã khuấy đảo mạng xã hội, và đến cuối tuần đầu tiền đã nhận được 200 triệu lượt xem – một con số thường dành cho video nhạc pop hơn là phim tài liệu khó nhằn kéo dài hai tiếng. Cuối tuần sau, chính quyền ra lệnh cho các trang mạng gỡ phim, các cơ quan báo chí cũng hạ các bài viết của mình. Nhanh như cách nó xuất hiện, bộ phim biến mất khỏi mạng Trung Quốc – một hiện tượng bị đảo ngược.

Dưới thời Tập Cận Bình, một lần nữa công chúng chứng tỏ mình là một đối tác khó lường. Đó là bài học mà Tập đã thấm thía từ lâu. “Nhân dân đưa tôi đến vị trí này để tôi có thể lắng nghe và phục vụ lợi ích của họ,” ông nói vào năm 2000. “Nhưng, đối diện với mọi ý kiến và bình luận, tôi phải học cách đón nhận những lỗi lầm được chỉ ra cho mình mà không quá dao động trước điều đó. Không vì người này người kia nói gì mà tôi bắt đầu cân đo thiệt hơn. Tôi sẽ không đánh mất khát vọng của mình vì điều đó.”

Evan Osnos là nhà báo người Mỹ. Ông tốt nghiệp ngành Khoa học Chính trị tại Đại học Harvard và trở thành cây viết của tạp chí The New Yorker từ năm 2008. Cuốn Age of Ambition: Chasing Fortune, Truth, and Faith in the New China đã mang lại cho ông Giải thưởng Sách quốc gia Mỹ cho thể loại Phi hư cấu năm 2014.









Tập Cận Bìnhước tới điều hướng

Bước tới tìm kiếm
Tập Cận Bình
习近平
Xi Jinping 2019.jpg
Tập năm 2019
Chức vụ
Nhiệm kỳ15 tháng 11 năm 2012 – nay
7 năm, 303 ngày
Tiền nhiệmHồ Cẩm Đào
Kế nhiệmđương nhiệm
Nhiệm kỳ14 tháng 3 năm 2013 – nay
7 năm, 183 ngày
Tiền nhiệmHồ Cẩm Đào
Kế nhiệmđương nhiệm
Phó Chủ tịchLý Nguyên Triều (14.3.2013—17.3.2018)
Vương Kỳ Sơn (17.3.2018—nay)
Nhiệm kỳ15 tháng 11 năm 2012 – nay
7 năm, 303 ngày
Tiền nhiệmHồ Cẩm Đào
Kế nhiệmđương nhiệm
Phó Chủ tịchPhạm Trường Long (4.11.2012—25.10.2017)
Hứa Kỳ Lượng (4.11.2012—nay)
Trương Hựu Hiệp (25.10.2017—nay)
Nhiệm kỳ14 tháng 3 năm 2013 – nay
7 năm, 183 ngày
Tiền nhiệmHồ Cẩm Đào
Kế nhiệmđương nhiệm
Phó Chủ tịchPhạm Trường Long (14.3.2013—18.3.2018)
Hứa Kỳ Lượng (14.3.2013—nay)
Trương Hựu Hiệp (18.3.2018—nay)
Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia
Nhiệm kỳ25 tháng 1 năm 2014 – nay
6 năm, 242 ngày
Tiền nhiệmChức vụ thành lập
Kế nhiệmđương nhiệm
Phó Chủ tịchLý Khắc Cường
Lật Chiến Thư
Nhiệm kỳ22 tháng 10 năm 2007 – nay
12 năm, 327 ngày
Nhiệm kỳ15 tháng 3 năm 2008 – 14 tháng 3 năm 2013
4 năm, 364 ngày
Tiền nhiệmTăng Khánh Hồng
Kế nhiệmLý Nguyên Triều
Chủ tịchHồ Cẩm Đào
Bí thư thứ nhất Ban Bí thư
Nhiệm kỳ22 tháng 10 năm 2007 – 15 tháng 11 năm 2012
5 năm, 24 ngày
Tiền nhiệmTăng Khánh Hồng
Kế nhiệmLưu Vân Sơn
Nhiệm kỳ22 tháng 12 năm 2007 – 15 tháng 1 năm 2013
5 năm, 24 ngày
Tiền nhiệmTăng Khánh Hồng
Kế nhiệmLưu Vân Sơn
Phó Hiệu trưởng thứ nhấtLý Cảnh Điền
Nhiệm kỳ24 tháng 3 năm 2007 – 27 tháng 10 năm 2007
0 năm, 217 ngày
Tiền nhiệmTrần Lương Vũ
Kế nhiệmDu Chính Thanh
Nhiệm kỳTháng 11 năm 2002 – Tháng 3 năm 2007
Tiền nhiệmTrương Đức Giang
Kế nhiệmTriệu Hồng Chúc
Thông tin chung
Sinh15 tháng 6, 1953 (67 tuổi)
Bắc KinhCộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Dân tộcHán
Tôn giáokhông
Đảng pháiDanghui.svg Đảng Cộng sản Trung Quốc
VợKha Linh Linh (kết hôn năm 1979; ly hôn năm 1982)
Bành Lệ Viện (kết hôn năm 1987)
ChaTập Trọng Huân
MẹTề Tâm
Con cáiTập Minh Trạch (nữ)
Học vấnTiến sĩ Luật học
Học sinh trườngĐại học Thanh Hoa
Tập Cận Bình
Xi Jinping (Chinese characters).svg
"Tập Cận Bình" trong các ký tự tiếng Trung giản thể (trên cùng) và truyền thống (dưới cùng)
Giản thể习近平
Phồn thể習近平
Bài viết này là một phần của loạt bài về
Chính trị Trung Hoa[2]

National Emblem of the People's Republic of China (2).svg

Flag of the People's Republic of China.svg Chủ đề Trung Quốc

Tập Cận Bình (giản thể: 习近平; phồn thể: 習近平; bính âmXí Jìnpíng; phát âm: [ɕǐ tɕînpʰǐŋ], sinh ngày 15 tháng 6 năm 1953[3]) là một chính trị gia người Trung Quốc. Tập hiện đang là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung QuốcChủ tịch Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Chủ tịch Quân Trung ương Trung Quốc. Tập là nhà lãnh đạo tối cao, quan chức cấp cao nhất ở Trung Quốc từ năm 2012, và ông chính thức nhận được danh hiệu "nhà lãnh đạo hạt nhân" từ Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2016. Tập cũng là một thành viên của Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 17, 18, 19 từ năm 2007[4]

Là con trai của Đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc kì cựu Tập Trọng Huân, ông tới trại lao động vùng nông thôn huyện Diên Xuyên ở tuổi thiếu niên sau khi cha của ông bị thanh lọc trong thời kì Cách mạng văn hóa và đã sống trong một hang động ở vùng nông thôn của làng Lương Gia Hà, nơi ông làm việc cho một bí thư đảng ủy. Sau khi học xong chương trình tại Đại học Thanh Hoa với tư cách là "Công nông binh học viên", Tập đã thăng tiến cấp bậc chính trị ở những tỉnh ven biển Trung Quốc. Ông là người đứng đầu tỉnh Phúc Kiến từ 1999 đến 2002. Ông cũng đứng đầu, sau là Bí thư đảng ủy của tỉnh Chiết Giang bên cạnh từ 2002 tới 2007. Sau vụ cách chức bí thư đảng ủy Thượng Hải Trần Lương Vũ, Tập đã được chuyển tới để thay thế ông này trong một nhiệm kỳ ngắn năm 2007. Ông gia nhập Ban thường vụ Bộ chính trị và Bí thư trung ương trong tháng 10 năm 2007, dành 5 năm tiếp theo như là nhân vật kế tục chắc chắn của lãnh đạo tối cao Hồ Cẩm Đào. Tập là Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ 2008 đến 2013 và Phó Chủ tịch Ủy ban Quân sự trung ương từ 2010 đến 2012.

Tập Cận Bình là thế hệ tổng bí thư đầu tiên được sinh ra sau sự thành lập của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa. Kể từ khi lên nắm quyền lực, Tập đã đưa ra những biện pháp mạnh để buộc đảng kỉ luật và để bảo bảo đảm thống nhất nội bộ. Những chiến dịch chống tham nhũng của ông đã dẫn tới sự suy sụp của những người đương chức và đã nghỉ hưu của Đảng cộng sản, bao gồm những thành viên của Ủy ban thường trực Bộ chính trị. Là một người ủng hộ chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc, ông đã siết chặt những hạn chế trên xã hội dân sự và nghị luận tư tưởng bằng việc tăng lên công tác kiểm duyệt và giám sát diện rộng, ủng hộ kiểm duyệt Internet ở Trung Quốc như một khái niệm của "chủ quyền quốc gia trên internet". Tập kêu gọi những cải cách kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa hơn nữa, cho việc quản trị theo luật pháp và cho việc củng cố những thể chế pháp lý, với một nhấn mạnh lên khát vọng cá nhân và quốc gia dưới khẩu hiệu "Giấc mơ Trung Quốc". Tập Cận Bình cũng đấu tranh cho nhiều chính sách quốc tế kiên quyết, đặc biệt về mặt Quan hệ Nhật Bản–Trung Quốc, tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông, và vai trò của nước này như một lãnh đạo ủng hộ của thương mại tự do và toàn cầu hóa. Ông cũng tìm cách mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc lên châu Phi và Lục địa Á-Âu thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường.

Với tư cách là nhân vật trung tâm của thế hệ lãnh đạo thứ năm của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Tập Cận Bình tập trung hóa đáng kể quyền lực thể chế bằng cách đảm nhiệm một loạt vị trí lãnh đạo rộng lớn, bao gồm chủ tịch Ủy ban an ninh quốc gia mới được thành lập, cũng như những ban chỉ đạo mới lên cải cách xã hội và kinh tế, cấu trúc lại quân sự và hiện đại hóa, Internet. Tư tưởng chính trị của Tập Cận Bình được đưa vào đảng và hiến pháp quốc gia. Nhiệm kì của ông cũng được coi là sự trở lại của tinh thần sùng bái cá nhân và gỡ bỏ giới hạn nhiệm kì cho chức vụ Chủ tịch nước năm 2018.

Tiểu sử

Tập lúc 5 tuổi (trái) với em trai Tập Viễn Bình (giữa) và cha ông Tập Trọng Huân (phải) năm 1958

Tập Cận Bình sinh ngày 15 tháng 6 năm 1953 tại Bắc Kinh, là con trai của cựu Phó Thủ tướng Trung Quốc Tập Trọng Huân và vợ của ông là Tề Tâm. Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được Mao Trạch Đông thành lập vào năm 1949, cha của Tập được giữ một loạt các chức vụ quan trọng, bao gồm Trưởng ban tuyên truyền, Phó thủ tướng, và phó chủ tịch của Quốc hội Trung Quốc.[5] Tập có hai người chị, Kiều Kiều (tiếng Trung: 桥桥), sinh năm 1949 và An An (tiếng Trung: 安安), sinh năm 1952. Cha của Tập đến từ Phú Bình, tỉnh Thiểm TâyTrung Quốc, và Tập có dòng dõi xa xưa đàng nội từ Xiying ở Đặng ChâuHà Nam.[6][7]

Tập đã đến học tại trường tiểu học 101 Bắc Kinh trong những năm thập kỉ 60. Ở đó, ông nảy sinh tình bạn thân thiết với Lưu Hạc, người sau này trở thành phó chủ tịch Trung Quốc và một cố vấn thân cận của Tập sau khi ông trở thành lãnh đạo tối cao của Trung Quốc. Năm 1963, khi ông 10 tuổi, cha ông bị tước chức vụ Đảng và phải tới làm việc trong một công ty ở Lạc DươngHà Nam. Tháng 5 năm 1966, Cách mạng văn hóa đã làm gián đoạn thời gian ngắn việc học trung học của Tập khi tất cả các lớp trung học bị ngừng lại để tập trung vào việc học sinh chỉ trích và chống lại những thầy giáo của họ. Những hồng vệ binh trẻ tuổi đã lục lọi gia đình nhà Tập và một người chị của ông, Tập Hà Bình đã bị giết. Sau đó mẹ của ông bị ép để đấu tố công khai cha của ông, và Tập Trọng Huân bị đưa đi diễu hành trước đám đông với tư cách là một kẻ thù của cách mạng. Cha ông sau đó bị đưa vào tù năm 1968 khi Tập Cận Bình mới 15 tuổi. Không có sự bảo vệ của cha, Tập đã bị gửi tới làm việc ở làng Lương Gia Hà, thị trấn Wen'anyi, Diên XuyênDiên AnThiểm Tây trong năm 1969 trong Phong trào xuống Nông thôn của Mao Trạch Đông. Ông đã làm việc như Bí thư đảng ủy của Lương Gia Hà, tại đó ông đã sống trong một hang động. Sau một vài tháng, không thể cầm cự nổi cuộc sống ở nông thôn, ông đã trốn về Bắc Kinh. Ông bị bắt trong một cuộc vây bắt những người đào ngũ từ nông thôn và được đưa tới một trại lao động để đào kênh mương.[8][9]

Sau khi bị từ chối 7 lần, Tập đã gia nhập Phong trào Liên minh cộng sản trẻ Trung Quốc năm 1971, một phong trào cộng sản dành cho người từ 14 tới 28 tuổi của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông đã gặp lại cha mình vào năm 1972 nhờ Thủ tướng Chu Ân Lai cho phép. Từ năm 1973, ông đã ứng tuyển để gia nhập Đảng cộng sản Trung Quốc 10 lần và cuối cùng được chấp nhận ở lần ứng tuyển thứ 10 trong năm 1974.[10][11]

Từ năm 1975 tới 1979, Tập đã học ngành công nghệ hóa học tại Đại học Thanh Hoa với tư cách là một "Công nông binh học viên". Các kĩ sư chuyên ngành được dành khoảng 15% thời gian của họ nghiên cứu Chủ nghĩa MarxChủ nghĩa LeninTư tưởng Mao Trạch Đông và 5% của họ làm việc đồng áng và "học hỏi Quân đội Giải phóng Nhân dân".[12]

Từ năm 1979 đến 1982, Tập phục vụ như một thư ký cho người từng là cấp dưới của cha ông là Cảnh Tiêu, ông này sau là phó chủ tịch và tổng thư ký Ủy ban quân sự trung ương. Điều đó đã làm cho Tập thu được một vài nền tảng kiến thức quân sự. Trong năm 1985, ông là thành viên của một phái đoàn người Trung Quốc tới Hoa Kỳ để nghiên cứu nông nghiệp, ông ở trong một gia đình người Hoa Kỳ, họ đã sống ở một thị trấn của thành phố Muscatine, Iowa. Chuyến đi này, và hai tuần của ông ở với gia đình người Hoa Kỳ, được xem là đã có một ấn tượng lâu dài với ông và những quan điểm của ông đối với nước .

Năm 1982, ông được phái tới huyện Chính Định ở Hà Bắc làm phó bí thư của huyện Chính Định. Ông được bổ nhiệm vào năm 1983 cho chức bí thư, trở thành quan chức hàng đầu của huyện. Tập sau đó phục vụ ở 4 tỉnh trong sự nghiệp chính trị địa phương của ông: Hà Bắc (1982-1985), Phúc Kiến (1985-2002), Chiết Giang (2002-2007), và Thượng Hải (2007). Tập đã giữ những vị trí công tác trong Đảng bộ thành phố Phúc Châu và trở thành chủ tịch Đảng bộ ở Phúc Châu vào năm 1990. Nam 1997, ông được bổ nhiệm làm thành viên dự khuyết của Ủy viên trương Đảng cộng sản Trung Quốc nhiệm kỳ thứ 15. Tuy nhiên, trong số 151 thành viên dự khuyết của Ủy ban trung ương được bầu tại Đại hội Đảng thứ 15, Tập đã nhận được số phiếu bầu thấp nhất, đặt ông cuối cùng trong xếp hạng các thành viên, trên danh nghĩa do địa vị của ông như một "tập ấm".

Từ năm 1998 tới 2002, Tập đã học lý thuyết chủ nghĩa Marx và tư tưởng giáo dục ở Đại học Thanh Hoa, đã tốt nghiệp tại trường này với một bằng tiến sĩ luật và hệ tư tưởng vào năm 2002. Năm 1999, ông được bổ nhiệm Phó chủ tịch của Phúc Châu, sau đó ông trở thành chủ tịch thành phố này một năm sau đó. Ở Phúc Châu, Tập đã thực hiện những nỗ lực để thu hút đầu tư từ Đài Loan và củng cố kinh tế khu vực tư nhân của tỉnh. Vào tháng 2 năm 2000, ông và Bí thư đảng ủy lúc đó là Chen Mingyi được triệu tập trước những thành viên cấp cao của Ủy ban thường trực bộ chính trị TW Đảng của Đảng cộng sản Trung Quốc- gồm tổng bí thư Giang Trạch Dân, Thủ tướng Chu Dung Cơ, phó chủ tịch Hồ Cẩm Đào và Bí thư thanh tra kỉ luật Wei Jianxing -để giải thích các khía cạnh của vụ scandan Yuanhua.

Năm 2002, Tập Cận Bình rời Phúc Kiến và đảm nhiệm những vị trí công tác chính trị ở tỉnh bên cạnh là Chiết Giang. Ông cuối cùng đảm nhiệm vị trí bí thư đảng ủy tỉnh này sau nhiều tháng giữ chức quyền chủ tịch, chiếm một vị trí công tác cao nhất cấp tỉnh cho lần đầu tiên trong sự nghiệp. Năm 2002, Tập được bầu thành một thành viên chính thức của Ủy ban trung ương lần thứ 16, đánh dấu sự thăng tiến bước vào sân khấu chính trị quốc gia. Trong khi ở Chiết Giang, Tập đã chịu trách nhiệm về báo cáo tốc độ phát triển trung bình 14 % mỗi năm. Sự nghiệp của ông ở Chiết Giang được đánh dấu với một thái độ nghiêm khắc và thẳng thắn chống lại những quan chức tham nhũng. Điều đó đã làm cho ông có danh tiếng ở trên truyền thông quốc gia và đã thu hút sự chú ý của những lãnh đạo cấp cao Trung Quốc.

Sau sự cách chức của Bí thư Thượng Hải Chen Liangyu vào tháng 9 năm 2006 do một vụ bê bối quỹ an ninh xã hội, Tập được chuyển đến Thượng Hải vào tháng 3 năm 2007 tại đó ông đã làm bí thư Đảng trong 7 tháng. Ở Thượng Hải, Tập đã ngăn các vụ tranh cãi và được biết đến cho việc tuyệt đối tuân theo kỉ luật đảng. Ví dụ, những lãnh đạo Thượng Hải cố để kiếm đặc ân từ ông bằng cách sắp đặt một chuyến tàu đặc biệt để ông di chuyển qua lại giữa Thượng Hải và Hàng Châu cho việc ông hoàn thành giao công việc của ông tới người kế tục chức bí thư Chiết Giang là Zhao Hongzhu. Tuy nhiên, Tập đã từ chối đi tàu, trích dẫn sự bắt buộc lỏng lỏng theo quy định của đảng rằng những chuyến tàu đặc biệt chỉ để dành riêng cho "những lãnh đạo quốc gia". Trong khi ở Thượng Hải, ông đã hoạt động về việc giữ sự thống nhất của sự tổ chức đảng ở địa phương. Ông đã cam kết tại Thượng Hải sẽ không xảy ra 'thanh lọc' trong thời gian ông nắm quyền, mặc dù thực tế có nhiều quan chức địa phương bị cho là bị liên can trong scandan Chen Liangyu tham nhũng. Trên hầu hết các vấn đề Tập phần lớn đã bắt chước đường lối của lãnh đạo trung ương.

Tập Cận Bình là Ủy viên Dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XV, Ủy viên Chính thức Ủy ban Trung ương Đảng các khoá XVI, XVII, XVIII, XIX, bắt đầu được bầu làm Ủy viên Trung ương khi được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Chiết Giang năm 2002. Tháng 10 năm 2007, tại Đại hội 17 Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông được bầu làm Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Bí thư Ban Bí thư Trung ương; được phân công kiêm nhiệm Hiệu trưởng Trường Đảng Trung ương.[13]

Ngày 15 tháng 3 năm 2008, Tập Cận Bình được Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc bầu làm Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông được phân công làm Tổng Chỉ huy công tác tổ chức Olympic Bắc Kinh khai mạc lúc 8 giờ 8 phút tối ngày 8 tháng 8 năm 2008.

Ngày 18 tháng 10 năm 2010, Hội nghị Toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 5, khóa 17, Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Bắc Kinh đã bầu Tập Cận Bình giữ chức Phó Chủ tịch Quân Ủy Trung ương - đây là cơ quan chỉ đạo và quyết định mọi hướng đi của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.[14]

Ngày 15 tháng 11 năm 2012, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa 18 đã tiến hành phiên họp đầu tiên sau Đại hội Đảng Cộng sản lần thứ 18 và quyết định bầu ông làm Tổng Bí thư Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Ngày 14 tháng 3 năm 2013, Tập Cận Bình được bầu làm Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Chủ tịch Ủy ban Quân sự Trung ương Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, kết thúc quá trình chuyển giao quyền lực ở quốc gia này.

Lãnh đạo

Bảo vệ truyền thống đạo đức, văn hóa xã hội

Tập Cận Bình là người ngưỡng mộ văn hóa truyền thống Trung Quốc. Tại Đại hội Đảng ngày 30 tháng 11 năm 2016, ông đã có bài phát biểu dài ca ngợi văn hóa truyền thống và đưa ra 4 yêu cầu đối với giới văn nghệ, rằng dân tộc Trung Hoa muốn thực hiện cuộc phục hưng vĩ đại, không chỉ cần phát triển mạnh về vật chất mà còn cần phát triển về sức mạnh tinh thần tương xứng, và "một dân tộc vứt bỏ hoặc quay lưng với lịch sử văn hóa của mình thì không chỉ không thể phát triển được mà rất có thể còn thường xuyên hứng chịu bi kịch lịch sử". Theo ông Tập, giới văn nghệ "tuyệt đối không thể khinh nhờn tổ tiên, xem nhẹ kinh điển, không tôn trọng các bậc anh hùng". Ông cũng lên án '"8 hiện tượng quái dị" trong giới văn nghệ, đề nghị họ phải khắc phục tâm lý vụ lợi, tự giác chống chủ nghĩa sùng bái kim tiền, chủ nghĩa hưởng lạc, chủ nghĩa cá nhân cực đoan[15].

Dưới thời Tập Cận Bình, chính phủ Trung Quốc có nhiều chính sách cổ vũ các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời ngăn chặn các ảnh hưởng xấu từ văn hóa ngoại lai.

Về mặt văn hóa - xã hội, từ sau khi Tập Cận Bình nắm quyền lãnh đạo năm 2012, Chính phủ Trung Quốc đẩy mạnh kiểm duyệt chặt chẽ mọi nội dung được cho là sẽ gây tác động xấu, làm băng hoại văn hóa truyền thống và đạo đức của đất nước. Ủy ban về Báo chí, Xuất bản, Phát thanh, Điện ảnh và Truyền hình Trung Quốc hoạt động rất mạnh tay trong lĩnh vực an ninh văn hóa. Tất cả những bộ phim Trung Quốc không bao giờ được phép xuất hiện những cảnh quay mô tả hoạt động quan hệ tình dụckhỏa thân. Các mối quan hệ và hành vi tình dục bất thường như loạn luânấu dâm,đồng tính luyến ái cũng bị cấm đưa lên phim hoặc phải cắt bỏ mọi cảnh quay liên quan.[16][17] Chính phủ Trung Quốc cũng cấm tất cả các nội dung về đồng tính luyến ái được xuất hiện trên sóng phát thanh truyền hình, như là một phần của chính sách chống lại những nội dung "thô tục, vô đạo đức và không lành mạnh"[16]. Cảnh sát Trung Quốc giám sát chặt những hoạt động của các tổ chức phi chính phủ, và họ sẽ giải tán những hoạt động đó nếu phát hiện ra chúng có ý đồ cổ vũ đồng tính luyến ái và hôn nhân đồng tính[18]

Trung Quốc cũng kiểm soát chặt chẽ và hiệu quả các nội dung trên internet. Hiệp hội dịch vụ Netcast Trung Quốc có thẩm quyền kiểm duyệt các nội dung trực tuyến tại mọi website. Các quy định nêu rõ nội dung sẽ bị xóa bỏ nếu khuyến khích "lối sống xa hoa thác loạn", đăng "chi tiết cảnh bạo lực và tội ác" hoặc "hành vi khiêu dâm". Mọi nội dung hiển thị những hành vi tình dục, giới tính bất thường, bao gồm loạn luânlạm dụng tình dụcđồng tính luyến áichuyển đổi giới tính... đều bị cấm. Tất cả những phim ảnh, bài báo vi phạm quy định này đều sẽ bị gỡ bỏ khỏi Internet. Quy định này đã được ban hành năm 2017, sau khi chính phủ Trung Quốc nhận định sự xuất hiện dày đặc của các bộ phim về đồng tính luyến ái trên Internet đã làm băng hoại giới trẻ Trung Quốc bởi nội dung gây suy đồi đạo đức, làm tha hóa lối sống thanh niên và văn hóa gia đình[17].

Cải cách giáo dục

Sách giáo khoa sử dụng trong các trường học Trung Quốc sẽ được sửa đổi để đưa Tư tưởng Tập Cận Bình vào chương trình học, sau khi tư tưởng này được chính thức hóa khi Đại hội 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc bế mạc vào tháng 10 năm 2017. Đây được coi là một phần “nhiệm vụ lịch sử” của ngành giáo dục Trung Quốc trong thập niên 2020. Trung Quốc sẽ dần thay thế sách do chính quyền cấp tỉnh ban hành bằng bộ sách mới do Bộ Giáo dục soạn thảo. Những người biên soạn sách mới có nhiệm vụ phải tăng cường diễn đạt rõ ràng những giá trị xã hội chủ nghĩa và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Dưới thời Tập Cận Bình, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã cảnh báo sự lan truyền của “các tư tưởng du nhập từ phương Tây” trong trường học và yêu cầu các trường đại học tuân thủ nghiêm túc quy tắc của Đảng về công tác tư tưởng chính trị. Tháng 6 năm 2017, nhiều trường đại học nổi tiếng của Trung Quốc bị cơ quan kiểm tra của Đảng phê bình công khai vì thiếu nỗ lực trên mặt trận tư tưởng. Bộ trưởng Giáo dục Trung Quốc nói “Có thời mọi thứ trở nên hơi lộn xộn. Có một số tư tưởng hư vô, dân túy, tự do cực đoan và tương tự. Nhưng giờ đây, sự lãnh đạo trong công tác đào tạo tư tưởng ở bậc giáo dục đại học đang được kiểm soát chặt chẽ bởi những người ủng hộ chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc và chủ nghĩa Mác… nên có bớt ồn ào hơn”. Bà Cheng Chen, một nhà nghiên cứu về chính trị tại đại học Albany (Mỹ), nói rằng việc cải cách giáo dục này sẽ củng cố hình ảnh của ông Tập như một nhà lãnh đạo quan trọng trong lịch sử vì đã mở ra một ‘kỷ nguyên mới’. Điều đó cũng góp phần gia tăng tinh thần ái quốc vốn đang lớn dần lên trong giới trẻ Trung Quốc[19]

Cải tổ bộ máy nhà nước

Sau khi lên nắm quyền, Tập Cận Bình cải tổ quân đội bằng cách thay đổi nhân sự Quân ủy Trung ương Trung Quốc, thay đổi lãnh đạo các chiến khu và các quân binh chủng đồng thời tổ chức lại quân đội Trung Quốc theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại. Ông đã bãi chức một loạt Thượng tướng; phó chủ nhiệm Bộ tham mưu Quân ủy và phó chủ nhiệm Bộ Công tác Chính trị Quân ủy buộc phải nghỉ hưu. Ông cũng miễn chức kiêm nhiệm tất cả các ủy viên Quân ủy. Lãnh đạo 4 ngành tham mưu, chính trị, hậu cần, trang bị cùng 4 quân chủng hải, lục, không quân và tên lửa chiến lược đều bị thay thế; chủ nhiệm Hội đồng Tham mưu và chủ nhiệm Bộ Công tác Chính trị Quân ủy đều bị điều tra.[20][21][22][23]

Bộ máy lãnh đạo địa phương cũng có nhiều thay đổi. Lãnh đạo các tỉnh, thành có tới 19 người không phải là Ủy viên trung ương hoặc Ủy viên dự khuyết trung ương hay Ủy ban kiểm tra trung ương. Sự thay đổi này nhằm sử dụng những người có năng lực quản lý trong khi loại bỏ những người thiếu năng lực dù cho họ có vị trí cao trong Đảng Cộng sản Trung Quốc, đồng thời giảm tình trạng bè phái trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc.[20]

Những cải cách này được xem là sự tăng cường tập trung quyền lực vào tay Tập Cận Bình nhưng thật sự có tác dụng nâng cao hiệu quả của bộ máy Đảng, nhà nước và quân đội Trung Quốc. Cải cách của ông thể hiện rõ tham vọng xây dựng một bộ máy nhà nước hiệu quả, một quân đội mạnh nhằm đưa Trung Quốc trở thành siêu cường.[20]

Ngày 11 tháng 3 năm 2018, Quốc hội Trung Quốc đã thông qua việc gỡ bỏ các giới hạn về nhiệm kỳ cho vị trí lãnh đạo nước này, được cho là mở đường, cho phép ông Tập Cận Bình duy trì chức vụ Chủ tịch nước tới hết đời[24]. Văn hóa chính trị Trung Quốc trải qua hơn 2.000 năm, nó mang bản sắc và đặc sắc riêng biệt, mà thế giới bên ngoài không dễ thông hiểu hay áp dụng. Sự thay đổi này nhằm giữ ổn định sự lãnh đạo, để Tập Cận Bình có đủ thời gian hoàn thành nhiều mục tiêu to lớn mà Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc tháng 10/2017 đã thông qua[25].

Từ các nước phương Tây, Francis Fukuyama chỉ trích rằng đây là "một quyết định rất đáng tiếc, cho cả Trung Quốc lẫn thế giới nói chung. Tôi nghĩ rằng chế độ độc tài của Trung Quốc khác với các chế độ độc tài khác, bởi thực tế là nó đã được thể chế hóa, có nghĩa là nó không phụ thuộc vào thẩm quyền cá nhân của một nhà lãnh đạo duy nhất[26]". Ngược lại, báo chí Trung Quốc chỉ trích rằng các học thuyết chính trị của phương Tây vốn dĩ không áp dụng được với Trung Quốc, và "việc chỉ trích hệ thống chính trị của Trung Quốc đã trở thành thói quen của một số người ở phương Tây… Bất cứ khi nào nói đến Trung Quốc, họ sẽ nhìn qua lăng kính vấy bẩn". Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump thì ca ngợi "Ông ấy (Tập Cận Bình) giờ có thể trở thành Chủ tịch Trung Quốc cả đời. Ông ấy thật tuyệt!... Biết đâu chúng ta sẽ phải làm giống như vậy một ngày nào đó"[27]

Chống tham nhũng

Tập Cận Bình trước và ngay sau năm 2013 đã nhanh chóng ra tay chiến dịch “đả hổ, diệt ruồi, săn sói, quét muỗi”, nhằm “chống tham nhũng không màng sống chết cá nhân”. Đây là một tâm điểm trong sự nghiệp chính trị của ông.

Trong 5 năm, từ 2012 tới 2017, khoảng 1,34 triệu quan chức cấp thấp đã bị trừng phạt trong nỗ lực chống tham nhũng của Tập Cận Bình. Khoảng 200 quan chức từ cấp thứ trưởng trở lên bị bắt giữ. Trung Quốc cũng làm việc với nước khác để truy lùng nghi phạm tham nhũng bỏ trốn ra nước ngoài trong chiến dịch "Lưới Trời". Đến tháng 8 năm 2017, Trung Quốc đã bắt được 3.339 nghi phạm lẩn trốn tại hơn 90 nước và khu vực, trong đó 628 người là cựu quan chức.[28].

Ông cũng đề ra khẩu hiệu “Tứ Toàn” (Bốn toàn diện): “Xây dựng kinh tế xã hội thịnh vượng toàn diện; Cải tổ xã hội sâu sắc toàn diện; Thực hiện Nhà nước pháp quyền toàn diện; Thực thi kỷ cương Đảng toàn diện”. Những chính sách quyết liệt và mang tính độc đoán của Tập Cận Bình nhằm thắt chặt kỷ luật Đảng, kỷ luật xã hội được một số nhà phân tích coi là sự "theo Mao và mãi mãi theo Mao"[29] Cũng giống như với Mao Trạch Đông, những người phản đối và phương Tây luôn cáo buộc đó là các hành động nhằm triệt hạ đối thủ chính trị để củng cố quyền lực cá nhân của Tập Cận Bình[30], nhưng rõ ràng các chính sách đó đã thực sự nâng cao vị thế của Trung Quốc, cải thiện uy tín của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và thể hiện tham vọng đưa Trung Quốc thành một siêu cường hàng đầu thế giới phát triển về mọi mặt.

Tại Đại hội toàn quốc của đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 19 vào tháng 10/2017, Tập Cận Bình tuyên bố mục tiêu đưa Trung Quốc trở thành xã hội tương đối thịnh vượng vào năm 2020, hiện đại hoá về cơ bản đến năm 2035 với phần lớn dân số có thu nhập trung bình khá, khoảng cách giàu nghèo được thu hẹp, và đến năm 2050 sẽ trở thành một nước xã hội chủ nghĩa giàu có và hùng mạnh, có tầm ảnh hưởng hàng đầu thế giới [31]. Mục tiêu của Tập Cận Bình phản ánh Trung Quốc đã phát triển đến một mức mà họ mong muốn trở thành siêu cường, hoàn toàn khác với giai đoạn Trung Quốc mới mở cửa nên phải ẩn mình chờ thời theo quan điểm của Đặng Tiểu Bình.

Ngày 25/10/2017, trong một phiên thảo luận tại Hội đồng Quan hệ quốc tế, trả lời câu hỏi về việc liệu Tập Cận Bình sẽ thể hiện sức mạnh của Trung Quốc thế nào, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long nói: "Nếu nhìn vào khác biệt trong việc nhấn mạnh tầm quan trọng, đó là điều tự thân Trung Quốc đã nói lên rồi. Với ông Mao Trạch Đông, Trung Quốc đứng dậy. Với ông Đặng Tiểu Bình, họ đạt được sự giàu có và bây giờ với ông Tập Cận Bình, họ mạnh mẽ"[32].

Chính sách kinh tế

Tập đã tăng sự kiểm soát nhà nước lên nền kinh tế Trung Quốc, bày tỏ ủng hộ cho các doanh nghiệp nhà nước, trong khi cũng ủng hộ khu vực tư nhân của đất nước. Ông đã tăng vai trò của Ủy ban Tài chính và Kinh TW để thay thế Quốc vụ viện cho các vấn đề Tài chính và Kinh tế. Chính quyền của ông đã làm nó dễ dàng hơn cho ngân hàng để phát hành thế chấp, tăng sự tham gia quốc tế thị trường trái phiếu, và tăng vai trò quốc tế của đồng nhân dân tệ, giúp nó để tham gia Quyền rút vốn đặc biệt của IMF. Trong lễ kỉ niệm thứ 40 từ ngày đưa ra chương trình Cải cách kinh tế Trung Quốc năm 2018, ông đã hứa tiếp tục cải cách nhưng cũng cảnh báo rằng không một ai "có thể ra lệnh cho người Trung Quốc". Kể từ khi bùng nổ Chiến tranh thương mại Hoa Kỳ – Trung Quốc 2018-2019, Tập cũng đã phục hồi những lời kêu gọi "tự lực", đặc biệt trên các vấn đề công nghệ.

Đối ngoại

Sáng kiến Vành đai và Con đường

Bài chi tiết: Một vành đai, Một con đường
Những quốc gia đã kí kết văn bản hợp tác liên quan tới sáng kiến Vành đai và Con đường

Một vành đai, Một con đường (tiếng Anh:The Belt and Road Initiative (BRI)) được đưa ra bởi Tập vào tháng 9 và tháng 10 năm 2013 trong thời gian ông thăm Kazakhstan và Indonesia, và sau đó được đẩy mạnh bởi Thủ tướng Lý Khắc Cường trong chuyến thăm cấp quốc gia tới châu Á và châu Âu. Tập đã thực hiện sự thông báo cho sáng kiến trong khi ở Astana, Kazakhstan, và đã gọi nó là một "cơ hội vàng". BRI đã được gọi là "dự án kí tên" của Tập, bao gồm nhiều sự phát triển cơ sở hạ tầng và đầu tư những dự án khắp châu Á, châu Âu, châu Phi, và châu Mĩ. BRI được thêm vào Điều lệ Đảng cộng sản Trung Quốc tại sát kỳ họp Đại hội Đảng lần thứ 19 vào ngày 24 tháng 10 năm 2017, nâng cao hơn sự quan trọng của nó.

Chính sách Nhân quyền

Tổ chức Theo dõi nhân quyền (Human Rights Watch) cáo buộc ông Tập đã "khởi động một sự tấn công mở rộng và duy trì liên tục lên nhân quyền" kể từ khi ông đã trở thành lãnh tụ năm 2012. HRW cũng đã cho rằng sự đàn áp ở Trung Quốc là "ở một mức độ tệ nhất kể từ Sự kiện Thiên An Môn." Từ khi nắm quyền lực, ông Tập đã tăng cường trấn áp chống lại những những nhà bất đồng chính kiến chống chính phủ, với hàng trăm người bị giam giữ. Ông đã khởi xướng vụ Đàn áp 709 vào ngày 9, tháng 7 năm 2015, trong đó hơn 200 luật sư, trợ lý luật pháp, và những nhà hoạt động nhân quyền bị giam giữ. Nhiệm kỳ của Tập đã dẫn tới một sự trấn áp bất đồng chính kiến hơn nữa từ các nhóm xã hội dân sự. Nhiệm kỳ của ông đã bắt giữ và bỏ tù những thành viên cốt cán như Hứa Chí Vĩnh, cũng như nhiều người khác đã liên hệ với Phong trào công dân mới. Luật sư, thành viên quan trọng Phổ Chí Cường của Vận động Duy quyền cũng bị bắt giữ và giam giữ.

Năm 2017, chính quyền địa phương tỉnh Giang Tây đã ra lệnh những người Cơ đốc giáo Trung Quốc thay ảnh Giê su của họ bằng ảnh Tập Cận Bình như một phần chung của chiến dịch chống tôn giáo trong đất nước. Một bài báo của AP đã viết trong năm 2018 cáo buộc rằng: "Ông Tập đang tiến hành sự đàn áp Cơ đốc nghiêm khắc và triệt để nhất từ khi tự do tôn giáo được ghi vào Hiến pháp Trung Quốc 1982", bao gồm "phá hủy thánh giá, đốt kinh thánh, đóng cửa nhà thờ và ra lệnh cho người Cơ đốc ký giấy từ bỏ đức tin của họ."

Sau khi nhiều kẻ khủng bố thực hiên các vụ tấn công ở Tân Cương năm 2013 và 2014, Tập đã đưa ra chiến dịch "chiến tranh nhân dân chống khủng bố" năm 2014, nó bao gồm sự gia tăng giám sát, trấn áp các phong trào ly khai của người Duy Ngô Nhĩ ở đó. Kể từ 2019, có những cáo buộc rằng Trung Quốc đang giam giữ một triệu người Duy Ngô Nhĩ trong những Trại cải tạo Tân Cương. Nhiều nhóm nhân quyền và người từng bị giam giữ đã miêu tả những trại này như "Trại tập trung", nơi người Duy Ngô Nhĩ và những dân tộc thiếu số khác bị cưỡng bức đồng hóa vào cộng đồng người Hán. Những tư liệu của chính phủ Trung Quốc đã rõ rỉ tới báo chí vào tháng 12 năm 2019 đã cho thấy rằng đích thân Tập ra lệnh một cuộc truy quét an ninh trong Tân Cương, nói rằng đảng phải cho thấy "sự kiên quyết không nhân nhượng" và các quan chức sử dụng tất cả "vũ khí của nền chuyên chính dân chủ nhân dân" để dẹp tan "sự lây lan như virus của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan". Văn bản cũng cho thấy rằng Tập lặp lại thảo luận về chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo trong những bài phát biểu của ông, vạch ra nó giống với "virus" hoặc một loại "ma túy". Tuy nhiên, ông cũng đã cảnh báo chống lại sự kì thị đối với người Duy Ngô Nhĩ trong khi từ chối đề nghị để loại bỏ Hồi giáo tại Trung Quốc, ông gọi loại quan điểm đó là "thiên vị, sai lệch".

Quan điểm lãnh đạo

Elizabeth C. Economy đã thảo luận vào năm 2018:

Tập Cận Bình là người ủng hộ phát triển kinh tế thị trường, nhưng khá thận trọng về cải cách chính trị; phát triển Trung Quốc với việc duy trì sự lãnh đạo của đảng cộng sản và việc cần thiết duy trì ổn định xã hội.[33] Quan điểm chung của Tập Cận Bình về người làm "quan" là: "Mỗi cán bộ chính quyền cần phải luôn luôn ghi nhớ: quyền lực của chính quyền nhân dân bắt nguồn từ nhân dân, phải đại biểu cho lợi ích của nhân dân, phải vì nhân dân mưu lợi ích".[34]

Giấc mơ Trung Quốc

Bài chi tiết: Giấc mơ Trung Quốc
Theo báo Qiushi, Giấc mơ Trung Quốc là về sự thịnh vượng Trung Quốc, nỗ lực tập thể, chủ nghĩa xã hội và vinh quang quốc gia

Tập và những nhà tư tưởng Đảng cộng sản Trung Quốc đã đặt ra thuật ngữ "Giấc mơ Trung Quốc" để miêu tả những kế hoạch bao trùm của họ cho Trung Quốc với tư cách là người lãnh đạo của nó. Tập lần đầu sử dụng thuật ngữ này trong một chuyến thăm cấp cao tới Bảo tàng quốc gia Trung Quốc ngày 29 tháng 11 năm 2012, nơi ông và những đồng nghiệp Ủy ban thường trực đang có mặt tại một triển lãm chủ đề về "phục hưng quốc gia". Kể từ sau đó, thuật ngữ đã trở thành khẩu hiệu chính trị của kỉ nguyên Tập. Từ năm 2013, thuật ngữ đã nổi lên như là một hệ tư tưởng đặc biệt chính thức của đảng dưới sự lãnh đạo của Tập, giống như "Quan điểm phát triển khoa học" của Hồ Cẩm Đào và Ba đại diện của Giang Trạch Dân. Khởi nguồn của khái niệm "Giấc mơ Trung Quốc" là không rõ ràng. Trong khi khái niệm đã được sử dụng trước bởi báo chí và các học giả, một bài tài liệu xuất bản đã công bố khái niệm có khả năng đã rút ra từ ảnh hưởng của nó từ khái niệm Giấc mơ Mỹ.

Năm 2013, Tập Cận Bình đã nêu ra học thuyết Giấc mộng Trung Quốc tại kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn Quốc.[35] Sau đó được sử dụng rộng rãi trên các phương tiện truyền thông Trung Quốc, Tập Cận Bình mô tả rằng "Sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa là giấc mơ lớn nhất của Trung Quốc". Ông cũng tuyên bố rằng những người trẻ tuổi nên "dám ước mơ, làm việc cần mẫn để thực hiện những ước mơ và đóng góp vào sự phục hồi của quốc gia". Mục tiêu phấn đấu của Trung Quốc là trở thành siêu cường số 1 thế giới vào giữa thế kỷ XXI. Theo tạp chí lý luận của đảng Cầu Thị, giấc mộng Trung Quốc là sự thịnh vượng của Trung Quốc với nỗ lực tập thể, chủ nghĩa xã hội và vinh quang quốc gia.[36][37]

Văn minh Trung Hoa từng giữ vị thế số 1 thế giới cả về trình độ và tầm ảnh hưởng trong suốt gần 3.000 năm từ thời nhà Chu, vị thế này đã mất đi do sự trì trệ vào cuối thế kỷ XVIII, và sau 200 năm thì nhiệm vụ của dân tộc Trung Hoa là giành lại vị thế này.

Nâng cao giá trị văn hóa truyền thống

Vì hệ tư tưởng cộng sản giữ một vai trò ít quan trọng hơn trong đời sống thường ngày của dân chúng, những lãnh đạo hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc như Tập tiếp tục phục hồi những đặc tính triết học truyền thống Trung Quốc thành xu hướng chủ đạo của tư tưởng mới tại Trung Quốc, áp dụng triết lý pháp trị của Hàn Phi bên cạnh việc áp dụng các triết lý về đạo đức của Khổng giáo, ông Tập xem cả hai triết lý đều quan trọng trong việc lãnh đạo. Tại một cuộc gặp với những quan chức khác năm 2013, ông đã trích dẫn Khổng Tử, nói rằng "người cai trị bởi đạo đức thì như sao Bắc Đẩu, Khổng giáo suốt mấy nghìn năm đã giữ vững địa vị của nó, và được vô số người tỏ lòng ngưỡng mộ". Khi thăm Sơn Đông, nơi sinh của Khổng tử, ông đã nói tới các học giả rằng thế giới phương Tây đang "chịu một sự khủng hoảng về nội tâm" và rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc là người "thừa kế trung thành và khởi xướng xuất sắc của truyền thống văn hóa Trung Hoa".

Ngay từ năm 6 tuổi, mẹ của ông đã mua cho ông 2 cuốn sách là “Mẹ của Nhạc Phi xăm chữ lên lưng con” và "Tận trung báo quốc" trong bộ sách “Nhạc Phi truyện” để con mình khắc ghi tinh thần “Tận trung báo quốc”. Tập Cận Bình rất tôn sùng Nhạc Phi và Thích Kế Quang, coi tận trung báo quốc là mục tiêu mà mỗi người phải theo đuổi suốt cuộc đời, và “Trong các giá trị quan cốt lõi xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa yêu nước nằm ở tầng sâu nhất, căn bản nhất và vĩnh viễn nhất”. Tháng 6 năm 2018, khi khảo sát tại tỉnh Sơn Đông, ông đội mưa leo đến lầu chính Bồng Lai Các, nghe giới thiệu về Thích Kế Quang bảo vệ đất nước, ông nhấn mạnh: “Lịch sử cổ đại, cận đại và hiện đại của nước ta hình thành bức tranh lịch sử trọn vẹn của dân tộc Trung Hoa. Cán bộ lãnh đạo phải đọc nhiều sách lịch sử, hấp thu dinh dưỡng tinh thần từ lịch sử”.

Tập Cận Bình còn nhiều lần đề cập tới các anh hùng liệt sĩ: Dương Tịnh VũTriệu Thượng ChíTả Quyền...; tập thể như “5 tráng sĩ núi Lang Nha” của Bát Lộ Quân, Đại đội Lưu Lão Trang của Tân Tứ Quân, 8 nữ chiến sĩ của Liên quân chống Nhật Đông Bắc, “800 tráng sĩ kháng Nhật” của quân đội Quốc Dân Đảng. Ông nhiều lần nhấn mạnh: "Một dân tộc muốn có hy vọng thì không thể không có anh hùng, một quốc gia muốn có tiền đồ thì không thể không có tiên phong. Dân tộc Trung Hoa là dân tộc tôn kính anh hùng và có rất nhiều anh hùng, trong thời đại hòa bình cũng cần có tấm lòng anh hùng. Người Trung Quốc cần phải ghi nhớ mọi anh hùng đóng góp cho dân tộc Trung Hoa, phải tôn kính anh hùng, bảo vệ anh hùng, học tập anh hùng, quan tâm anh hùng"[38].

Triết lý pháp trị của Hàn Phi cũng được ông Tập coi trọng với những trích dẫn ủng hộ. Một câu của Hàn Phi mà ông Tập trích dẫn đã xuất hiện hàng nghìn lần trong truyền thông nhà nước Trung Quốc tại địa phương, tỉnh, và cả cấp độ quốc gia. Câu nói ấy được trích từ tác phẩm Hàn Phi tử: "Hễ những người thi hành pháp luật mà mạnh thì nước mạnh, còn hễ những người thi hành pháp luật mà yếu thì nước yếu"[39]

Ông Tập cũng đã giám sát một một sự phục hồi văn hóa truyền thống Trung Quốc, bị phá vỡ một phần từ việc Đảng cộng sản đã tấn công nó trong quá khứ. Ông cũng kêu gọi tinh thần ca ngợi văn hóa truyền thống quốc gia và sự thành lập của văn hóa Đảng cộng sản Trung Quốc. Hán phục, quần áo truyền thống của người Hán, đã có một sự hồi sinh trong giai đoạn lãnh đạo của ông.

Tư tưởng Tập Cận Bình

Bài chi tiết: Tư tưởng Tập Cận Bình
Một pano nói về Tư tưởng Tập Cận Bình ở Thâm Quyến

Vào tháng 9 năm 2017, Ủy ban trung ương Đảng cộng sản TQ đã quyết định rằng những triết lý chính trị của Tập, thường được nói như là "Tư tưởng Tập Cận Bình", sẽ trở thành một phần của Điều lệ Đảng[40][41]. Tập đã thực hiện lần đầu việc đề cập đến "Tư tưởng Chủ nghĩa xã hội với đặc trưng Trung Quốc cho một kỷ nguyên mới" trong phát biểu mở đầu của ông vào dịp Đại hội Đảng lần thứ 19, tháng 10 năm 2017. Những ủy viên thường trực Bộ chính trị khi nói lên ý kiến của họ về những ý chủ đạo của bài phát biểu tại Đại hội, đã đưa tên "Tập Cận Bình" vào trước "Tư tưởng"[42]. Vào ngày 24 tháng 10 năm 2017, tại sát kỳ họp, Hội nghị Đảng lần thứ 19 đã tán thành đưa Tư tưởng Tập Cận Bình vào Điều lệ của Đảng cộng sản Trung Quốc.[43][44]

Công cuộc quản trị Trung Quốc trong những ngôn ngữ khác nhau có mặt ở thư viện Thượng Hải

Bản thân Tập đã miêu tả Tư tưởng này như là một phần khuôn khổ chung được tạo ra xung quoanh khái niệm "Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc", một khái niệm được đặt ra bởi Đặng Tiểu Bình mà đặt Trung Quốc trong "giai đoạn đầu tiên của chủ nghĩa xã hội". Trong tài liệu và sự công bố chính thức bởi những đồng nghiệp của Tập, Tư tưởng được nói tới một sự tiếp tục của Chủ nghĩa Marx LeninTư tưởng Mao Trạch ĐôngHọc thuyết Đặng Tiểu BìnhBa đại diện, và Quan điểm phát triển khoa học, như một phần của một loạt chỉ dẫn tư tưởng chứa đựng "Chủ nghĩa Marx được áp dụng cho những đặc thù của Trung Quốc" và những cân nhắc hiện tại.[42][45]

Khái niệm và bối cảnh phía sau Tư tưởng Tập Cận Bình được viết tỉ mỉ trong loạt sách của Tập là "Công cuộc quản trị Trung Quốc", được xuất bản bởi Nhà xuất bản ngôn ngữ quốc tế cho người đọc quốc tế. Tập 1 được xuất bản vào tháng 9 năm 2014, sao đó tập 2 vào tháng 11,2017.

Một phần mềm dạy "Tư tưởng Tập Cận Bình" đã trở thành phổ biến nhất trên điện thoại trong Trung Quốc, khi Đảng Cộng sản Trung Quốc tung ra một chiến dịch mới mà đòi hỏi các cán bộ của nó phải hòa mình vào trong học thuyết chính trị hàng ngày. Xuexi Qiangguo, tên của phần mềm dạy tư tưởng Tập Cận bình, đã được dịch để "Nghiên cứu cường quốc", hiện tại là mục được tải xuống nhiều nhất trên phần mềm cửa hàng Apple trong nội địa Trung Quốc, trội hơn những phần mềm truyền thông xã hội như WeChat và TikTok - được biết như là Weixin và Douyin trong Trung Quốc đại lục.[46]

Vai trò của Đảng cộng sản

Vấn đề Hong Kong và Đài Loan

Người biểu tình Hồng Kông ném trứng vào hình của Tập Cận Bình vào ngày thành lập Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Hong Kong

Tập đã ủng hộ và theo đuổi sự hợp nhất kinh tế lớn hơn giữa Hong Kong tới lục địa Trung Quốc qua những dự án như Cầu Hồng Kông - Chu Hải - Ma Cao[47]. Ông đã thúc đẩy cho dự án Khu Vịnh lớn Quảng Đông - Hong Kong – Macau, nhằm để sát nhập Hong Kong, Ma Cao, và 9 thành phố khác vào Quảng Đông[47]. Sự thúc đẩy của Tập cho sự sát nhập lớn hơn đã tạo ra những lo lắng về việc giảm sự tự do trong Hong Kong.[48]

Tập cũng đã ủng hộ chính phủ Hồng Kông và Trưởng đặc khu Hồng Kông Carrie Lam chống lại những người biểu tình trong Biểu tình tại Hồng Kông 2019–2020[49]. Ông đã ủng hộ việc cảnh sát Hong Kong sử dụng sức mạnh khi nói rằng "Chúng tôi kiên quyết ủng hộ cảnh sát Hong Kong để thực hiện những hành động mạnh mẽ trong việc thi hành luật pháp, và ủng hộ những thẩm phán của Hong Kong trừng trị theo đúng luật pháp đối với những kẻ phạm tội."[50] Khi thăm Ma Cao vào 20 tháng 12 năm 2019 như một phần của lễ kỉ niệm lần thứ 20 của việc Ma Cao trở về Trung Quốc, ông Tập đã cảnh báo về "những lực lượng nước ngoài" can thiệp vào công việc nội bộ của Hong Kong và Ma Cao[51], trong khi cũng nói bóng gió rằng Ma Cao có thể sẽ là một mô hình cho Hong Kong noi theo.[52]

Đài Loan

Tập đã gặp tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu vào tháng 11 năm 2015 với tư cách là những lãnh đạo của đại lục Trung Quốc và Đài Loan.

Cuộc gặp năm 2015 giữa Tập và Tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu đã đánh dấu lần đầu tiên những lãnh đạo chính trị hai bên Eo biển Đài Loan gặp nhau kể từ khi kết thúc Nội chiến Trung Quốc vào năm 1950[53]. Tập đã nói rằng Trung và Đài là "một gia đình" và 2 bên không thể bị chia cắt.[54]

Ở Đại hội Đảng lần thứ 19 năm 2017, Tập đã tái khẳng định 6 trong 9 nguyên tắc đã được khẳng định liên tục từ Đại hội Đảng lần thứ 16 năm 2002, với điều loại ra đáng chú ý của "đặt những hi vọng vào nhân nhân Đài Loan như một sức mạnh để giúp có được sự thống nhất".[55] Theo nhóm nghiên cứu Brooking, Tập đã sử dụng ngôn từ mạnh hơn đối với sự độc lập tiềm năng của Đài Loan hơn những người tiền nhiệm về phía chính phủ Đài Loan.[55] Vào tháng 3/2008, Tập đã nói rằng Đài Loan có thể đối mặt với "sự trừng phạt của lịch sử" nếu thực hiện những nỗ lực đòi độc lập.[56]

Tháng 1/2019, Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan từ chối việc tuyên bố độc lập chính thức khỏi Trung Quốc, nói rằng: "Chúng tôi không từ bỏ quyền sử dụng vũ lực và sẽ chuẩn bị lựa chọn thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết". Những tùy chọn, ông đã nói, có thể được sử dụng để chống lại "sự can thiệp từ bên ngoài". Tập cũng nói rằng Trung Quốc "đang sẵn sàng để tạo ra không gian rộng hơn cho sự tái thống nhất trong hòa bình, nhưng sẽ không nhượng bộ cho các hình thức đòi ly khai".[57][58] Thái Anh Văn đã phản ứng tới bài phát biểu bằng cách nói rằng Đài Loan sẽ không chấp nhận sự sắp đặt một quốc gia, hai chế độ với Trung Hoa lục địa, trong khi nhấn mạnh sự cần thiết những sự đàm phán xuyên eo biển trên cơ sở quan hệ giữa chính phủ hai nước.[59]

Đời tư

Cha mẹ của Tập Cận Bình
Tập, Bành Lệ Viên và Obama trong phòng ngủ của Abraham Lincoln

Gia đình

Tập Cận Bình kết hôn với Kha Linh Linh, con gái út của Kha Hoa, nguyên đại sứ Trung Quốc tại Anh vào đầu những năm 1980. Cuộc hôn nhân của Tập Cận Bình và Kha Linh Linh kéo dài 3 năm và kết thúc năm 1982. Hai người được biết là cãi nhau "hầu hết tất cả các ngày", và sau cuộc ly hôn, Kha Linh Linh chuyển đến Anh.[60]

Ngày 1 tháng 9 năm 1987, tại thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến, ông kết hôn với ca sĩ dân gian nổi bật người Trung Quốc Bành Lệ Viện.[61] Tập và Bành được giới thiệu bởi những người bạn của họ như nhiều cặp đôi Trung Quốc trong những năm 1980. Tập theo như người ta nói là thành viên học viện trong suốt thời gian họ tìm hiểu, yêu cầu về những kĩ thuật hát. Bành Lệ Viên, một cái tên quen thuộc trong Trung Quốc, đã được công chúng biết nhiều hơn so với Tập cho đến khi Tập đạt được những thành công chính trị sau này. Hai người thường xuyên sống xa nhau do sự khác biệt về nghề nghiệp. Bành đã đóng vai trò quan trọng hơn với tư cách là "Đệ nhất Phu nhân" của Trung Quốc so với những người tiền nhiệm; ví dụ, Bành đã tiếp đãi Đệ nhất Phu nhân của Hoa Kỳ là Michelle Obama vào chuyến thăm cấp cao tới Trung Quốc vào tháng 3 năm 2014. Bà là ca sĩ, Thiếu tướng của Lực lượng văn công Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc. Hai ông bà có một con gái là Tập Minh Trạch, người đã tốt nghiệp Đại học Harvard vào mùa xuân, 2015. Trong thời gian tại Harvard, cô đã dùng tên giả và đã học Tâm lý học và tiếng Anh. Gia đình Tập có một ngôi nhà tại đồi Xuân Ngọc, một khu vườn và khu vực nhà ở phía Tây Bắc Bắc Kinh chạy ngang qua trước Ủy ban quân sự Trung ương.[62]

Tháng 6 năm 2012 Tờ báo Bloomberg đã công bố rằng, những thành viên gia đình Tập Cận Bình có những lợi nhuận kinh doanh đáng kể, tuy nhiên không có bằng chứng ông đã can thiệp để giúp đỡ họ.[63] Trang mạng của Bloomberg sau khi công bố tin này không còn truy cập được ở Trung Quốc nữa trong một phản ứng tới bài báo.[64][65] Khi Tập Cận Bình chuẩn bị mở chiến dịch chống tham nhũng, báo New York Times cho là có bằng chứng cho thấy Tập Cận Bình hối thúc gia đình bán bớt cổ phiếu và bất động sản của chính họ đã có được từ năm 2012 nhằm giảm đi điều tiếng cho ông.[66]

Tính cách

Bành đã mô tả Tập như một người làm việc chăm chỉ và thực tế:"Khi ông trở về nhà, Tôi đã không bao giờ cảm thấy như có một vài lãnh tụ trong nhà. Trong mắt tôi, ông chỉ là chồng tôi." Tập đã được mô tả trong một bài báo của The Washington Post năm 2011 bởi những người đã biết ông như "thực dụng, nghiêm túc, thận trọng, chăm chỉ, thực tế và có chừng mực". Ông đã được miêu tả như một có kinh nghiệm tốt về giải quyết vấn đề và "dường như không quan tâm trong vòng hào quang của địa vị cao". Ông cũng được biết là yêu thích phim Hoa Kỳ như Giải cứu binh nhì RyanĐiệp vụ Boston Bố già (phim). Ông cũng là một fan của loạt phim truyền hình của HBO Trò chơi vương quyền, phải xem phiên bản tóm tắt do lịch làm việc dày đặc. Ông cũng đã khen ngợi nhà làm phim độc lập Giả Chuương Kha. Ông cũng thích chơi bóng đá, leo núi, đi bộ, bóng chuyền và bơi. Ông đã có lần nói rằng ông sẽ bơi 1 km và đi bộ mỗi ngày miễn là có thời gian.

Hình ảnh công cộng

Đánh giá

  • Về đối ngoại, khi sang thăm México, ông có bình luận về việc một số người nước ngoài chỉ trích chính sách đối ngoại của Trung Quốc: "Có một số người nước ngoài buồn tẻ, với cái bụng căng tròn, những người chẳng có gì hay ho hơn là chỉ ngón tay vào chúng tôi Trung Quốc. Thứ nhất, Trung Quốc không xuất khẩu Cách mạng; thứ 2 Trung Quốc cũng không xuất khẩu đói nghèo; và thứ 3, Trung Quốc không đến để gây ra những cơn nhức đầu, có gì phải nói thêm hay không?".[34]
  • Về tinh thần yêu chuộng hòa bình của người Trung Quốc (ngày 15 tháng 5 năm 2014):
  • Về chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa, ông Tập nói trong bài phát biểu tại Đại học Quốc gia Singapore, nhân chuyến thăm Singapore ngày 7.11.2015, theo AFP [69]:
URL của bản tin này::http://www.vietnamville.ca/article.7956
© Vietnamville contact: admin@vietnamville.ca